مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك تۋرالى شارت ۇيىمىنىڭ باس حاتشىسى نيكولاي بورديۋجانى قابىلدادى.
ن.بورديۋجا پرەزيدەنتتى اعىمداعى جىلدىڭ 12 تامىزىندا استانادا وتەتىن ۇقشۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارىنىڭ بەيرەسمي كەزدەسۋىنە دايارلىق بارىسى تۋرالى حاباردار ەتتى.
كەزدەسۋ, ادەتتەگىدەي, وتە سىندارلى ءوتتى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتىمەن كەزدەسۋدىڭ ءبارى كرەاتيۆتى رەجىمدە, ۇسىنىستار ءبىلدىرىپ, ەداۋىر ماڭىزدى ماسەلەلەردى تالقىلاۋمەن وتەدى. مەن ءۇشىن باستى مىندەت مەملەكەت باسشىسىنا وسىندا, استانادا وتەتىن ۇقشۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارىنىڭ بەيرەسمي سامميتىنە دايارلىق بارىسى, ۇيىم الدىندا تۇرعان پروبلەمالار, بارلىق مەملەكەتتى ويلاندىراتىن جاھاندىق جانە ايماقتىق قاۋىپ-قاتەرلەر تۋرالى بايانداۋ ەدى, دەدى ن.بورديۋجا. مەن استاناعا ساپارىم الدىندا ۇقشۇ-عا مۇشە بارلىق ەلدە بولدىم. سونىمەن قاتار مەن ءبىزدىڭ مەملەكەتتەرىمىزدىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ءجونىندەگى ءبىزدىڭ ۇجىمدىق قىزمەتىمىزدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن نەنى ىسكە اسىرۋ قاجەتتىگى جايلى ءوز كوزقاراسىمدى ايتتىم. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ءاردايىم ۇيىم قىزمەتىنە وتە قىزىعۋشىلىق تانىتادى. ول وسى ۇيىمدى قۇرۋدا باستاماشىلاردىڭ ءبىرى بولدى. بۇگىن ول ءبىزدىڭ ەلدەرىمىزدىڭ دامۋ جولىمەن العا جىلجىعان سايىن, وسى ۇيىمنىڭ قىزمەتىنىڭ قۇرىلۋ يدەياسى مەن تيىمدىلىگىن ارتتىرۋدىڭ قۇندىلىعى بارعان سايىن ارتا تۇسەتىنىن اتاپ ءوتتى. ۇيىمنىڭ شىن مانىندە قاجەتتىلىگى ارتىپ كەلەدى. ۇيىم ءبۇگىندە ءبىزدىڭ مەملەكەتتەرىمىزدىڭ تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن قاجەت. بۇگىنگى كۇندەرى پروبلەمالار جەتكىلىكتى دەڭگەيدە كەزدەسىپ وتىرعاندىقتان وعان جەكە كۇش-جىگەر جۇمساۋ مۇمكىن ەمەس. ەڭ باستىسى, ەكونوميكانى دامىتۋ, الەۋمەتتىك ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن نەگىز قۇرۋ كەرەك. بۇل ماسەلەلەردى بارلىق مەملەكەتتىك قۇرىلىمداردىڭ تىنىش قىزمەتى جاعدايىنداعى تۇراقتىلىقتىڭ ارقاسىندا عانا شەشۋگە بولادى. استاناداعى كەزدەسۋ بەيرەسمي تۇردە وتەدى, وندا قانداي دا ءبىر شەشىم قابىلداۋ كوزدەلمەگەن. باستىسى – ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك شارت ارەكەتى كەڭىستىگىندە قالىپتاسقان جاعدايدى تالقىلاۋ, مەملەكەت باستان كەشىپ وتىرعان قاۋىپسىزدىك پروبلەمالارىن باعالاۋ, جاعدايدىڭ دامۋىنا بولجام جاساۋ جانە وسىنداي بولجامدارعا سۇيەنە وتىرىپ كەيبىر كەلەڭسىز سالدارلاردىڭ, ءبىزدىڭ مەملەكەتتەرىمىزدىڭ تۇراقتىلىعىنا ىقپال ەتۋى مۇمكىن قانداي دا ءبىر وقيعانىڭ الدىن الۋ ءۇشىن قاجەتتى شارالاردى ازىرلەۋ. ءبۇگىندە ەڭ باستى پروبلەما – بۇل اۋعانستان پروبلەماسى. بۇل تەك ەسىرتكىنىڭ زاڭسىز اينالىمى عانا ەمەس, بۇل سونداي-اق سودىرلاردى دايىندايتىن لاگەرلەردىڭ بولۋى, بۇل ەكسترەميستىك توپتاردىڭ جۇمىسىنىڭ بەلسەندى جۇرگىزىلۋى, بۇل ءارتۇرلى ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپتار جۇمىسىنىڭ بەلسەندىلىگىنىڭ ارتۋى. سونىمەن قاتار تەحنوگەندىك ءجانە تابيعي سيپاتتاعى توتەنشە جاعدايلار پروبلەماسى دا بار. سالدارلاردى جويىپ, ادامداردى قۇتقارۋ ءۇشىن قاجەتتى الەۋەتتى دەر كەزىندە پايدالانىپ, زارداپ شەككەن مەملەكەتكە كومەك كورسەتۋ ءۇشىن بىرلەسكەن كۇش-جىگەردى جۇمىلدىرۋ قاجەتتىگى تۋىندايدى. وسىنىڭ ءبارى ءبىزدىڭ پرەزيدەنتتەرىمىزدىڭ نازارىنداعى جانە سولار تالقىلايتىن ماسەلەلەر. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى مەملەكەتتەردىڭ ينتەگراتسيالىق باعىتىن ۇستانادى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ ينتەگراتسيالىق ۇدەرىستەردىڭ نەگىزىن قۇرايتىن كوپتەگەن قادامداردىڭ ءجيى باستاماشىسى بولىپ تابىلادى. مىسالى, ەۋرازەق قۇرۋ نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ باستاماسى. ول – ۇقشۇ قۇرۋدى ۇسىنعان باستاماشىلاردىڭ ءبىرى. بۇدان ەكى جىل بۇرىن قازاقستاندا, بۋرابايدا ۇيىمنىڭ جەدەل ارەكەت ەتەتىن ۇجىمدىق كۇشتەرىن قۇرۋ تۋرالى تاريحي شەشىم قابىلدانعان بولاتىن. بۇل شەشىمنىڭ باستاماشىسىنىڭ ءبىرى دە قازاقستان پرەزيدەنتى بولدى. بۇل ءبىز ءۇشىن وتە جاقسى, ويتكەنى قازاقستاندا وتەتىن مۇنداي كەزدەسۋلەر ءاردايىم ناقتى جانە قىزىقتى شەشىمدەر قابىلداۋمەن اياقتالادى, دەپ اتاپ ءوتتى ۇقشۇ-نىڭ باس حاتشىسى كەزدەسۋدەن كەيىن جۋرناليستەرگە ارنالعان بريفينگ بارىسىندا.
سۋرەتتى تۇسىرگەندەر س.بوندارەنكو, ب.وتارباەۆ.