كوش نەگە كولىكتى ەمەس؟

دەموگرافيالىق بولجام بويىنشا, 2050 جىلعا قاراي وڭتۇستىك وڭىرلەردە حالىق سانى 5 ميلليون 300 مىڭ ادامعا كوبەيىپ, جۇمىسسىزدىق ماسەلەسى كۇردەلەنە ءتۇسۋى مۇمكىن. كەرىسىنشە, سولتۇستىك وڭىرلەردە تۇرعىندار سانى 900 مىڭعا كە­مىپ, جۇمىس كۇشىنىڭ جەتىسپەۋشىلىگى ۇلكەن پرو­بلەماعا اينالۋى ىقتيمال. ەلىمىزدە كەيىنگى جىل­دارى قالىپتاسقان وسىنداي دەموگرافيالىق تەڭ­گەرىمسىزدىكتى رەتتەۋ ماقساتىندا مەملەكەت باس­شىسىنىڭ باستاماسىمەن ۇكىمەت جۇمىس كۇشى ار­تىق وڭىرلەردىڭ تۇرعىندارىن جۇمىس كۇشى جە­تىسپەيتىن وڭىرلەرگە قونىستاندىرۋ ءىسىن قولعا العاندىعى ءمالىم. 

الايدا, وسى, مەملەكەتتىك تۇرعىدان ال­عان­دا اسا ماڭىزدى ءىستىڭ جەرگىلىكتى جەرلەردە ورىندالۋى قاناعاتتانارلىقتاي ەمەس. ەڭ­بەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ ءما­لىمەتىنە جۇگىنسەك, وتكەن جىلى ۇكىمەت قاۋ­لى­سى­مەن جۇمىس كۇشى ارتىق وڭىرلەردە تۇراتىن وت­باسىلاردى جۇ­مىس كۇشى جەتىسپەيتىن وڭىرلەرگە قو­نىس­تان­دى­رۋعا بولىنگەن 463 كۆوتانىڭ 196-سى عانا يگەرىلگەن, ياعني ءتيىستى تاپسىرما نەبارى 42 پايىزعا عانا ورىندالعان. وسى ورايدا, سول­­تۇستىك قازاقستان وبلىسى عانا ايرىقشا ءمۇد­دە­­لىلىك تانىتىپ, وتكەن جىلى كۆوتاداعى 110 وت­باسىنىڭ ورنىنا 129 وتباسىنى قابىل­دا­عان.

الداعى ۋاقىتتا تۇرعىنداردى جۇمىس كۇشى ارتىق وڭىرلەردەن جۇمىس كۇشى جەتىس­پەي­تىن وڭىرلەرگە قونىستاندىرۋ جۇمى­سى­نىڭ قارقىنى مەن ۇتىمدىلىعىن ارتتىرۋ ماق­ساتىندا مى­ناداي ءىس-شارالار جەدەل قولعا الى­نۋى كە­رەك-اق. بىرىنشىدەن, قونىس اۋدارۋشىلاردى ق­ا­بىلداۋدىڭ 2017-2019 جىلدارعا ارنالعان ءوڭىر­لىك كۆوتاسىن ءبولۋ ماسەلەسىن قايتادان قاراۋ قا­جەت. ويتكەنى, ۇستىمىزدەگى جىلى ارتىق جۇمىس كۇشى بار وڭىرلەردەن جۇمىس كۇشى جەتىسپەيتىن وڭىرلەرگە 288 وتباسىنى قونىستاندىرۋ بەل­گى­لە­ن­گەن. ال بۇل جەتكىلىكسىز. ويتكەنى, ءبىر عانا سول­تۇستىك قازاقستان وبلىسى بيىل كۆوتاداعى 110 وتبا­سى­نىڭ ورنىنا 300 وتباسىن قابىلداۋعا داي­ىن ەكەندىگىن مالىمدەپ وتىر.

ەكىنشىدەن, جۇمىس كۇشى ارتىق وڭىرلەر تۇر­عىندارىنىڭ جۇمىس كۇشى جەتىسپەيتىن ءوڭىر­لەرگە بىرنەشە وتباسى بولىپ, شوعىرلانا كو­شۋىن ۇي­ىم­­داستىرعان ءجون. مۇنىڭ ءوزى ولار­دىڭ بارعان جەر­لەرىنە تەزىرەك بەيىم­دە­لۋىنە وڭ اسەرىن تي­گى­زەرى داۋسىز.

سونىمەن قاتار, ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋ جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دا­مى­تۋدىڭ 2017-2021 جىلدارعا ارنال­عان باع­دارلاماسى بويىنشا قونىس اۋدارۋ­شى­لاردىڭ تۇرعىن ءۇيدى جالعا الۋىنا بولىنەتىن قىرۋار قارجىعا ولاردىڭ وزدەرى كوشىپ باراتىن ەلدى مەكەندەردەگى بوساپ تۇرعان تۇرعىن ۇيلەردى ساتىپ الۋىنا رۇقسات بەرۋ كەرەك.

بۇعان قوسا, قونىس اۋدارۋشىلاردىڭ وزدە­رى ءۇشىن تۇرعىن ۇيلەر سالۋىنا مۇمكىندىك تۋ­عى­زۋ جانە ولاردى ءتيىستى ينفراقۇرىلىممەن قام­تاماسىز ەتۋ قاجەت. مۇنىڭ ءوزى جەرگىلىكتى ات­قارۋشى ورگانداردىڭ قونىس اۋدارۋشىلار­دى تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋىن ءال­دەقايدا جەدەلدەتەرى ءسوزسىز. ۇكىمەت بولگەن كۆو­تانىڭ وتكەن جىلى تولىق يگەرىلمەۋىنىڭ نەگىزگى سەبەبى وسى ەكەندىگى ەسكەرىلۋگە ءتيىستى.

جانە دە تۇرعىن ءۇيدى جالعا الۋ كەلىسىم­شار­تىندا ەگەر قونىس اۋدارۋشىنىڭ وتباسى كە­مىندە 5 جىل بويى تۇرعان جاعدايدا وعان سول تۇرعىن ءۇيدى تەگىن جەكەشەلەندىرۋ قۇقىعى بە­رىلۋى قاراستىرىلسا دا ارتىقتىق ەت­پەس ەدى. سون­داي-اق, قوستاناي, پاۆلودار, سول­تۇستىك قازاقستان, شىعىس قازاقستان وب­لىستارىنىڭ قونىس اۋدارۋشىلاردى قا­بىل­داۋعا الەۋەتى بار ەلدى مەكەندەرىنىڭ ءتىز­بە­س­ىن جاساپ, ولارداعى ءبىلىم بەرۋ جانە دەن­ساۋ­لىق ساقتاۋ مەكەمەلەرىن وقۋشىلار مەن تۇر­عىندار سانىنىڭ ازايۋىنا بايلانىستى جا­بۋعا موراتوري جاريالاعان ءجون.

مەملەكەتتىك ماڭىزى بار وسىناۋ ماسە­لە­لەردىڭ وڭ شەشىلۋىنە ۇكىمەت تاراپىنان مۇددەلىلىك تانىتىلادى عوي دەپ ۇمىتتەنەمىن.

كارىباي مۇسىرمان,

ءماجىلىس دەپۋتاتى