دۇيسەنالى الىماقىن«Egemen Qazaqstan»
73 ماتەريال تابىلدى

قوعام • 01 ءساۋىر، 2022

كىتاپحانانى جازالاۋ

قالالارداعى الدە ءبىر تا­نىستىڭ، كوڭىلى جاقىن اعانىڭ نەمەسە ءمالىم شەن­دىنىڭ ۇيىنە بارا قالساڭىز، مۇمكىن ونىڭ ءۇيىنىڭ تورى­نەن، جەكە كابينەتىنەن لىق­سىعان كىتاپ تولى سورەنى بايقايسىز. ەگەر ول كىتاپ وقيتىن نەمەسە سوعان بەيىمى بار بىرەۋ بولسا. وقۋ مەن وقىماۋ تۋرالى قاراما-قاي­شىلىق مىنە وسى ارادان باستالادى.

ادەبيەت • 31 ناۋرىز، 2022

مو ياننىڭ بەس اسۋى

شىنى كەرەك، قازاق وقىرماندارى قىتاي جازۋشىسى مو ياندى كوپ بىلە بەرمەيدى. بىراق ونىڭ ەسىمى ەۋروپا مەن باتىسقا جاقسى تانىس. ادەبيەتكە ون ءبىر رومان، التى اڭگىمەلەر جيناعىن بەرگەن ول – قازىرگى قىتاي ادەبيەتى مەن الەم ادەبيەتىندە ەسىمى ءجيى اتالاتىن جازۋشىلاردىڭ ءبىرى. اتاعىن شىعارۋعا ق ۇلىقسىزدىق تانىتىپ، ءۇن-ءتۇنسىز ەڭبەكتەنگەن وسى ءبىر قالام يەسىنىڭ اتىن نوبەل سىيلىعى ءبىر كۇندە عانا كۇللى الەمگە تانىمال ەتتى. 2012 جىلى وعان نوبەل اكادەمياسى شىعارماشىلىعىندا رەاليزم مەن حالىق ەرتەگىلەرىن، تاريحتى جانە قازىرگى زاماندى تىعىز بايلانىستىرا العانى ءۇشىن اتالعان الپاۋىت سىيلىقتى ۇستاتتى. باتىس وقىرمانى ونى سوناۋ 1987-جىلداردان باستاپ «قىزىل گاۋلياڭ» اتتى رومانى ارقىلى جاقسى بىلەتىن.

ادەبيەت • 29 ناۋرىز، 2022

جازۋشىنىڭ جازۋ ۇستەلى

جۋىقتا سەمەيدەگى اباي مۋزەيىنە بارعانىمدا، ول جەردەن حاكىمنىڭ جازۋ ۇستەلىن كوردىم، كەشەگى كۇننىڭ كوزىندەي بولعان قوڭىر ۇستەل ء«بارىن مەن بىلەمىن» دەگەندەي كوزگە وتتاي باسىلادى. كورگەن ادامنىڭ ويىنا وي قوسىپ، وتكەن داۋىرگە جەتەلەيدى. كلاسسيك جازۋشىمىز عابيت مۇسىرەپوۆتىڭ «سوقىر كورەتىندەي، ساڭىراۋ ەستيتىندەي ەتىپ جاز» دەگەن ءسوزى وسىندايدا ەسكە ورالادى. شىعارماشىل ادامدار ءۇشىن قاعاز بەن قالام قانداي قاجەتتى بولسا، جازۋ ۇستەلى دە سونداي كەرەكتى.

سۇحبات • 28 ناۋرىز، 2022

نۇريلا وزتۇرىك: مۇستافانى ماڭگى ساعىنامىن

قازاق ونەرىنىڭ كوكجيەگىنەن جارىق جۇلدىزداي اعىپ تۇسكەن مۇستافا وزتۇرىكتىڭ ەسىمى بۇل كۇندەرى ەلگە تانىمال. سپورتتاعى ول سالعان جول وزىندىك دارالىعىمەن جالعاسىن تاۋىپ كەلەدى. وزتۇرىكتىڭ جارى نۇريلا قازىر گەرمانيادا تۇرادى. ءساتى ءتۇسىپ سول كىسىمەن سۇحباتتاسقان ەدىك.

تاريح • 20 ناۋرىز، 2022

ماو تسزەدۋنعا قوبىز سىيلاعان قازاق

ەلىنە ەڭبەك ەتىپ، ۇلەس قوسۋدى ويلاعان ءار تۇلعا وزىنشە ءبىر الەم جاساپ، ارتىنا مۇرا قالدىرادى. قامار قاسىموۆ پەن قازاقتىڭ قارا دومبىراسى ەگىز ۇعىم رەتىندە ايتىلادى. بۇعان سەبەپ ونىڭ ءوز قولىمەن دومبىرا جاساپ، ونىڭ قايتا جاڭعىرۋىنا، ۇلى تۇلعالى مادەنيەت قايراتكەرلەرىنىڭ ول جاساعان دومبىرامەن ەل الدىندا اسقاقتاتا ءان سالىپ، ونەر كوكجيەگىن كەڭەيتۋگە ۇلەس قوسۋى. قامار قاسىموۆتىڭ اتى اتالسا، ول جاساعان دومبىرالار تۋرالى ءجيى ايتىلادى. ايتاتىن دا ءجونى بار، ونىڭ قولىنان شىققان دومبىرالار يەسىن تاۋىپ، قازاق مادەنيەتىنىڭ دامۋىنا سەپتىگىن تيگىزگەنى شىندىق.

ادەبيەت • 15 ناۋرىز، 2022

جاستىق شاقتا وقيتىن ءتورت كىتاپ

قازىر وقيتىن كىتاپتاردىڭ سانى الۋان. ونىڭ بايىبىنا بارىپ، نە بەرەتىنىن اڭداپ بارىپ وقىماساڭ، ۋاقىتىڭ زايا كەتۋى دە مۇمكىن. سوندىقتان وسى قاتەلىكتىڭ بولماۋى ءۇشىن جىل سايىن الەمدىك ادەبي باسىلىمدار وقىرماندارعا جاقسى كىتاپتاردى سارالاپ، ونىڭ ارقاۋى تۋرالى، پايداسى جونىندە ءسوز قوزعاپ وتىرادى. سول تىزىمنەن تۇسپەي، ۇدايى وقىرماندارعا، اسىرەسە جاستىق شاقتاعى وقىرماندارعا ۇسىنىلعان الەم ادەبيەتىنىڭ مىنا ءتورت شىعارماسىن وقىپ كورەلىك.

رۋحانيات • 14 ناۋرىز، 2022

جىلقىنى قورعاۋ

سالت-ءداستۇردىڭ قايماعى بۇزىل­ماعان قازاقى اۋىلداردا بىزگە، قالا بەردى ءبىزدىڭ ۇلتقا قاتىستى نە ءبىر اڭگىمەلەر بار. ونى قازىرگى قالا جاعالاعان ۇرپاققا ايتساڭ، اڭىز نەمەسە وتىرىك رەتىندە قا­بىل­داۋى مۇمكىن. ءبىزدىڭ اۋىلدا شويبان دەگەن كىسى بولدى. جارىقتىق، جىلقى دەسە ىشكەن اسىن جەرگە قوياتىن. ءار داۋلەتتى اۋلەتتىڭ ەسىگىندە ءجۇرىپ، مالىن باعىپ، وتىنىن جارىپ كۇنەلتەتىن شويبان ءۇشىن وعان مىنىسكە ءبىر جاقسى ات بەرسەڭ جەتكىلىكتى. ءتىپتى ول جىلقىسى ازداۋ بايدىڭ مالىن باقپايمىن دەپ «الەك» سالاتىن دا بولعان. اۋىل بولعاسىن، توي-توكىنى، ءولىم-ءجىتىمى بولادى، سوندا شويبان ماماعاشتاردا قاز-قاتار بايلانىپ تۇرعان اتتاردىڭ قاسىنا بارىپ، كادىمگى كۇرەڭباي سىنشى سياقتى ءار اتتى وزىنشە سىنايدى، كەيدە ولارعا «مىناۋ ناعىز جەل تابان ەكەن»، ء«اي، مىناۋ قويدىڭ اتى»، «بۇل جانۋار بابىن تاپپاي قور بولىپ ءجۇر» دەپ «اتتەگەن-ايلارىن» ايتىپ، كوڭى­لىن قۇلازىتاتىن. ول ءۇشىن جىلقىنى كورۋ – باقىتتى ءومىردى كورۋ سياقتى سەزىلەتىن.

رۋحانيات • 07 ناۋرىز، 2022

بايدىڭ قىزى

القيسسا، سىزدەرگە ءبىر بايدىڭ قىزى تۋرالى ايتسام دەيمىن. ول بۇلا وسكە­نىمەن، جاسىنان ونەرگە، عىلىمعا اڭسارى اۋعان، وڭى مەن سولىن ەرتە تانىعان، ءتىپتى قارشادايىنان ەۋروپا مادەنيەتىمەن سۋسىنداعان، ەسەيە كەلە تۋعان ەلىنىڭ ونەرىنە ەرەكشە ۇلەس قوسقان قارلىعاشتاردىڭ ءبىرى بولدى.

ادەبيەت • 01 ناۋرىز، 2022

سولدات اقىندار

الەم ادەبيەتىندە دە، ءبىزدىڭ ادەبيەتتە دە جاھاندىق ەكى ۇلكەن سوعىس تۋرالى جازىلعان شىعارمالار از ەمەس. كۇللى الەم وقىرمانى تۇشىنىپ وقىپ جۇرگەن كوركەم شىعارمانىڭ كوبى وسى ۇلكەن سوعىستاردى ارقاۋ ەتتى.

ادەبيەت • 28 اقپان، 2022

پولشادان كەلگەن العىسحات

ەلىمىزدە ءار جىلعى كوكتەمنىڭ العاشقى كۇنى العىس ايتۋ كۇنى­مەن باستالادى. بۇل كۇن – تى­نىشتىق پەن بەرەكەنىڭ، ءوزارا قارىم-قاتىناستىڭ، سەنىم مەن تاتۋلىقتىڭ مەرەكەسى. كەزىندە تۋىس­تارىمەن بىرگە پولشا ەلىنەن قازاقستانعا قونىس اۋدار­عان ناتاليا بوگدانوۆيچ ءوزىن باعىپ-قاققان ءدۇريا اتتى اجە­گە العىسحاتىن جولداپ، ءۇشبۋ سالەم جولداعان قۇندى دە­رەك الماتى قالالىق مەملە­كەتتىك ارحيۆىندە ۇزاق جىلدار بويى ساقتالىپ كەلەدى. ءبىز وسى ورتالىقتىڭ باس ساراپشىسى ءلايلا قاسىمقىزى ۇسىنعان ارحيۆ ماتەريالىن وقىر­مانعا ۇسىنىپ وتىرمىز.