دۇيسەنالى الىماقىن«Egemen Qazaqstan»
73 ماتەريال تابىلدى

تانىم • 29 ءساۋىر، 2022

جاۋھازىننىڭ جارتى بەت كۇندەلىگى

وسىدان تۋرا بەس جىل بۇرىن تۋعان اۋىلىما باردىم. ءبارى وزگەرگەن. مەن باردا تاياق ۇستاپ جۇرگەن قارتتار انا دۇنيەگە اتتانىپ، ولاردىڭ ورنىن باسقا ۇلكەندەر باسىپتى. كوشەدە كەزدەسكەن ءار قارت: «ەي، اينالايىن، سەن الگى قالاعا كەتكەن بالاسىڭ عوي ءا، ءاي، مىڭ بولعىر، قالانىڭ ادامدارى كۇن كورمەيدى دەگەن راس ەكەن، ءوڭىڭ اپپاق قۋداي بولىپ كەتىپتى» دەپ ساڭعىرلاي سويلەپ امانداساتىن.

ەلوردا • 20 ءساۋىر، 2022

حالىقارالىق كىتاپ جارمەڭكەسى اشىلدى

اتالعان رۋحانيات جارمەڭكەسى نۇر-سۇلتان قالاسىنداعى ەكسپو حالىقارالىق كورمە ورتالىعىندا باستالدى. حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى دارحان قىدىرالى، تۇركيانىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى ۋفۋك ەكيدجە، قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ باسقارما توراعاسى، اقىن ۇلىقبەك ەسداۋلەت، قازاقستان رەسپۋبليكاسى مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى ارحيۆ ىستەرى جانە قۇجاتتامانى باسقارۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى قۋات بوراش جانە رەسەي كىتاپ باسپاگەرلەرى قاۋىمداستىعىنىڭ پرەزيدەنتى كونستانتين چەچەنەۆ سالتاناتتى اشىلۋ راسىمىنە قاتىسىپ، ايتۋلى شارانى اشىپ بەردى.

قوعام • 17 ءساۋىر، 2022

اتىڭ وشكىر تانىماستىق

وسىدان ەكى جىل بۇرىن رەسپۋب­ليكالىق ادەبي گازەتتە جۇمىس ىستەپ جۇرگەن كەزىم. كابينەت ەسىگى قاعىلدى، ءتورت قىز، ەكى جىگىت كە­لىپ تۇر. الماتىداعى ءمالىم ۋني­ۆەر­سيتەتتىڭ ستۋدەنتتەرى بولىپ شىق­تى، گازەتتە تاجىريبەدەن وتۋگە نيەتتى ەكەن.

ادەبيەت • 11 ءساۋىر، 2022

ءۇي حۋا: ماڭگىلىك شىندىقتى ادەبيەت قانا ايتا الادى

ءۇي حۋا قازىرگى ەڭ تانىمال قىتاي جازۋشىسى. ونىڭ ءار رومانى كىتاپ بولىپ شىعىسىمەن-اق تەز تارالىپ كەتەدى. بۇندا نە سي­­قىر بار دەپ ويلارسىز، بۇل ونىڭ تەك ۇلت تاعدىرىنا سايا­تىن وقيعالاردى ارقاۋ ەتۋى، سول ۇلت­تىڭ ىشىندەگى مۇڭ مەن زار­دى اق قاعاز بەتىنە تۇسىرۋىندە ەدى. جا­زۋشى العاش رەت قازاق جۋر­ناليسىنە سۇحبات بەرگەنىن ايتىپ، ءوز شىعارماشىلىعى، روماندارى تۋرالى، قازىرگى ادەبي ورتا، نوبەل سىيلىعى حاقىنداعى ويلارىمەن ءبولىستى. ءتىپتى ول وزىنە اباي قۇنانباەۆتىڭ ولەڭدەرى اسەر ەتكەنىن جاسىرمادى.

قوعام • 08 ءساۋىر، 2022

تورعىندى ەشكىم ىزدەگەن جوق

ءبىزدىڭ اۋىلداعىلار تەلەفوندى ەڭ العاش رەت تورعىن دەيتىن قىزدىڭ قولىنان كوردى. توقسانىنشى جىلداردىڭ باسىندا ءبىزدىڭ شاعىن اۋىلدىڭ تۇرعىندارى تەلەفون ۇستاعان ادامدى مارتەبەسى بيىك نەمەسە الدەبىر شەندىنىڭ ءبىرى دەپ ويلايتىن. سول جازدا اۋىلدىڭ اڭگىمەسىنىڭ تۇزدىعى تورعىن جانە ونىڭ تەلەفونى بولدى. ويتكەنى تورعىن وگىزبەن سۋعا بارا جاتسا دا، مال قايىرىپ جۇرگەن اكەسىنە ىلەسىپ ورىستە جۇرسە دە، قولىنان «جاڭا زاتىن» تاستامايتىن. ءتىپتى كەيدە توبەنىڭ باسىنا شىعىپ الىپ، الدەكىمدەرمەن ۇزاق-ۇزاق سويلەسەتىن. جاي سويلەسىپ قانا قويماي، تۇرعان ورنىندا اينالا بەرەتىن، اينالا بەرەتىن. مۇنى كورگەن ۇلكەندەر جاعى «قۇرسىن، تەلەفون دەگەن ادامنىڭ باسىن اينالدىرىپ جىبەرەتىن زات ەكەن» دەگەن قاۋەسەت تاراتىپ تا جىبەردى. ورتالىقتاعى قالادا وقيتىن تورعىننىڭ تەلەفونىنا قىزىققان جاستار وعان كەلەسىدە اۋىلعا ورالعاندا ءبىر-ءبىر تەلەفون اكەلىپ بەرسەڭىز دەگەن وتىنىشتەرىن ايتىپ، اقىسىنا ءبىر قويدان بەرەتىن بولىپ كەلىسەدى. مىڭعىرتىپ قوي ايداپ جۇرگەندەر ءۇشىن ءبىر قوي دەگەن نە ءتايىرى؟ ولارعا قىزىعى ءبىر-ءبىر تەلەفون الىپ، ءار توبەنىڭ باسىندا اينالسوقتاپ ءجۇرۋ. سوندا عانا ەلدىڭ نازارى وزدەرىنە اۋادى دەپ ويلاسا كەرەك.

ادەبيەت • 06 ءساۋىر، 2022

البەر كاميۋدىڭ وتانى قايدا؟

وسىعان دەيىن «وبا»، «جات» اتتى كەرەمەت شىعارمالارىمەن بىزگە تانىس البەر كاميۋدىڭ ەسىمى ادەبيەتتە ءجيى اتالادى. شىنىن ايتقاندا، ونىڭ تانىمالدىعى وعان نوبەل ادەبيەت سىيلىعى بەرىلۋدەن بۇرىن بولعان جاعداي.

ونەر • 05 ءساۋىر، 2022

دالي مۋزەيى: وندا نە بار؟

وزىندىك دارا ستيلىمەن الەمگە ايگىلى سۋرەتشى اتانعان سالۆادور ءداليدىڭ مۋزەيى الەمنىڭ ۇلكەن قالالارىنداعى جۇرت كوپ باراتىن مادەنيەت ورتالىقتارىندا ورنالاسقان. مونمارتردەگى دالي مۇراجايى بۇل كۇندەرى پاريجگە ساياحاتتاپ بارۋشىلاردىڭ ات باسىن بۇراتىن ساناۋلى ورىننىڭ ءبىرى. ارينە، پاريجدە نە كوپ، مۇراجاي كوپ. ال سولاردىڭ ىشىندە سۋرەتشى ءداليدىڭ مۋزەيى نەسىمەن ەرەكشەلەنەدى دەگەن ۇلكەن سۇراق تۋىندايدى. بۇعان جاۋاپ تا دايىن.

ونەر • 05 ءساۋىر، 2022

«كوشە اقىنى» اقش-تا توپ جاردى

بيىل ون جىلدىق مەرەيتويى ءوتىپ جاتقان اقش-تاعى Annapolis كينو فەستيۆالىندە الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن ءار جانرداعى فيلمدەر باق سىنادى، دەپ حابارلايدى Egemen.kz.

ادەبيەت • 03 ءساۋىر، 2022

كوڭىلدەگى كورىكتى ءسوز

تالانتتاردى زامان تۋدىرادى دەگەن تۇجىرىمنىڭ ومىرگە كەلگەنىنە دە بىرنەشە عاسىر بولدى، ارينە، وسى ءسوزدىڭ ءتۇپ توركىنى تىم ارىدا جاتقانى شىندىق. ماعجانشا ايتقاندا «تولقىننان تولقىن تۋىپ» قازىرگى ادەبيەت سانسىز تالانتتاردىڭ شىعارماشىلىعىمەن تولىقتى. ولاردىڭ سەلدەي شابىتى زاماننىڭ اعىسىنا، ۋاقىتتىڭ سىنىنا ءدوپ كەلدى. قاي زامان ءۇشىن تالانتتىڭ قادىرىن تالانتتى ادامدار عانا مويىنداعان. سول ءۇشىن دە ولار ءبىر-بىرىنە جۋىق ءجۇردى، ۇندەس، سىرلاس بولا ءبىلدى. ءبىز اڭىز قىلىپ ايتىپ جۇرگەن كەشەگى «جوعالعان ۇرپاق» وكىلدەرى، مىنە، وسى ءسوزىمىزدىڭ ايعاعى. ال بۇگىن ءبىز قازاق ادەبيەتىندەگى تالانتتىلاردىڭ ءبىر-ءبىرىن باعالاۋ، انىعىراق ايتقاندا، اعا بۋىننىڭ سوڭىنان ەرگەن بۋىنعا كوز قىرىن سالۋى تۋرالى سويلەمەكپىز.

تاريح • 03 ءساۋىر، 2022

«قارا جورعا»: اڭىز بەن اقيقات

سان عاسىرلىق تاريحىن تاڭبالى تاستارعا قاشاپ، ۇشان-تەڭىز رۋحاني بايلىعىمەن ساحارا مادەنيەتىن قالىپتاستىرعان بابالارىمىز سول داۋىردە ۇرپاقتارىنا اماناتتاعان مادەني قۇندىلىقتارىنىڭ باسىم بولىگىن جىلقىعا قاتىستى ەتىپ شىعارعان. بۇل سوزىمىزگە «الا كوز اتتىڭ ءجۇرىسى»، «اقتابان»، «اقتاڭگەر»، «ماڭماڭگەر»، «سالكۇرەڭ»، «قوس كۇرەڭ» سياقتى ءان-كۇيلەر دالەل بولا الادى. بۇل تۋىندىلاردىڭ قاي-قايسىسى دا وزىندىك ۇلتتىق ەرەكشەلىككە يە، قازاقتىڭ تۇرمىس-سالتىمەن ەتەنە بايلانىسىپ، ىستىق ىقىلاسپەن ومىرگە كەلگەن شىعارمالار. بۇل تىزىمگە قازىر ەل اراسىندا داۋعا ىلىگىپ جۇرگەن «قارا جورعا» ءبيىن دە قوسۋعا بولادى.