دۇيسەنالى الىماقىن
دۇيسەنالى الىماقىن«Egemen Qazaqstan»
223 ماتەريال تابىلدى

تانىم • 13 قاڭتار, 2023

قازاقشاعا اۋدارىلۋعا ءتيىس ون كىتاپ

شىنى كەرەك, ءبىزدىڭ قوعامنىڭ قازىرگى جەتىستىكتەرىنىڭ باسىندا كىتاپ تۇر. سول ءۇشىن دە الەمنىڭ ارداقتى دانىشپاندارى مەن وقىمىستىلارى بار بىلگەنىن اق قاعاز بەتىندە جازىپ قالدىرىپ كەتتى. زاڭعار جازۋشى ءابىش كەكىلباي ۇلىنىڭ «ادامدى ادام ەتكەن – كىتاپ, ادامزات ەتكەن – كىتاپحانا» دەگەن ورەلى ءسوزى بيىك پاراساتتىلىقتىڭ, تەرەڭ ويدىڭ كوزقاراسى ەكەنىن اڭدايتىن كەز كەلدى. قاي زاماندا دا وقىرماننىڭ قالاۋى جاقسى كىتاپ بولعان. ءبىز بۇگىن الەمدىك ادەبيەتتە ورنى بار, بىراق ءالى كۇنگە دەيىن قازاقشاعا اۋدارىلماعان روماندار تۋرالى سويلەمەكپىز.

رۋحانيات • 11 قاڭتار, 2023

گرەكتەن – جۇرەككە...

گرەك تەكتى مۋزىكانت ءياننيدىڭ جاندى تەربەر مۋزىكالارى ونىڭ ءوز ەلىنىڭ شەكاراسىنان ەندەي ءوتىپ, كۇللى الەمدى باعىندىرعالى كوپ جىل بولدى.

ادەبيەت • 11 قاڭتار, 2023

مولداحمەت قاناز, جازۋشى: دۇرىس قوعام ادەبيەتتى وگەيسىتپەيدى

– ءبىزدىڭ ادەبيەتىمىزدەگى كوپتەگەن جاقسى تۋىندى كەشەگى كەڭەس وكىمەتى كەزىندەگى تسەنزۋرا, ساياسات دەگەن بوران-شاشىننىڭ ىشىندە جازىلسا دا, جاقسى دۇنيەلەر ومىرگە كەلدى. ال قازىر نەگە سول بەلەستى باعىندىرا الماي جاتىر­مىز؟ جازۋعا ق ۇلىق جوق پا, الدە تاقى­رىپ تاۋسىلدى ما؟ – كوزىن قۇرتىپ, تۇگەلدەي ورتەۋ كەرەك دەگەندى قۇلاق شالعان ەمەس, الايدا سول كەڭەستىك كەزەڭدەگى شىعارمالار ءبىزدىڭ بىلايعى ومىرىمىزگە جارامسىز دەگەن «امەريكانى قايتا اشقان» پىكىرلەردى ەستي باستاعانىمىزعا جيىرما جەتى جىل, التى اي, ون جەتى كۇن... ادەبيەت تەو­­رياسىندا «قوعامدىق سۇرانىس» دەگەن ۇعىم بار. ءار قوعامنىڭ ءوز مۇددەسى بۇنىڭ سىرتىندا. قىز مالعا ساتىلىپ, بولاشاق انا باس ەركىنەن ايىرىلدى. ءبىزدىڭ پروزانىڭ باستاۋىندا تۇرعان «قالىڭ مال» رومانىنىڭ جازىلۋى سودان. رەسەيلىك كاپيتاليزم مۇلدە شەگىنە جەتە ءشىرىپ, توڭكەرىس قاجەتتىلىگى شىندىققا اينالدى دا قوعام ءب ۇلىندى. «انا» رومانى جازىلدى. تالانتتى اقىن كونتسلاگەرگە ءتۇستى. «موابيت داپتەرى» جازىلدى. قالا 872 كۇن قورشاۋدا قالىپ, تۇرعىنداردىڭ باستارىنا كۇن تۋدى. «لەنيگرادتىق ورەندەرىم» جازىلدى. عاسىرلار بويى دالالىق داستۇرمەن تىر­شىلىك ەتىپ كەلە جاتقان ەلگە ءوندىرىس كەلىپ, كادىمگى جۇمىسشى تابى پايدا بولا باستادى. «قاراعاندى» جازىلدى.

ادەبيەت • 09 قاڭتار, 2023

«نەگە ءبىز وسى...»

زاڭعار جازۋشى ورالحان بوكەيدىڭ «ارداق» اتتى اڭگىمەسىندە: «قوجا شەشەسىنىڭ قابىرىن جالعىز قازدى. تاس شىققان جوق, سۋىر توپىراقتى جۇمساق ەكەن. جاڭا عانا كومىلگەن جاس قابىردىڭ باسىندا ۇشەۋ تۇر: قوجا, ايەلى جانە ءتورت-بەس جاسار ارداق. ءولى-ءتىرىنىڭ نە ەكەنىن پارىقتاۋعا جەتپەگەن ءسابي, جاڭا عانا ۇيقتاپ جاتقان اجەسىنىڭ, اناۋ توپىراقتىڭ استىندا كومىلىپ قالعانىن بايىپتاي الماي اڭ-تاڭ. بالا تىلىمەن بالدىرلاپ, قايتا-قايتا قابىردى ىمداپ كورسەتە بەرەدى. قوجانىڭ ويى الاي-دۇلەي. ول شەشەسىمەن ۇزاق باقىلداسىپ, اعىل-تەگىل سىرلاسقىسى, ءارى قاراي تىرشىلىك كەشۋدىڭ ءجون-جوسىعىن سۇراعىسى كەلدى-اق. انانىڭ اسىلدىعى ءتىرى كەزىندە بىلىنبەيدى ەكەن. كىمنىڭ بولسىن, كوزى تىرىسىندە قادىرى بولمايدى عوي», دەگەن كوكىرەكتى اشىتار سويلەمدەر بار.

رۋحانيات • 27 جەلتوقسان, 2022

تىنىق مۇحيتىنداعى دومبىرا-كوپىر

قازاق قايدا جۇرسە دە – قازاق. ول بولمىسىمەن, مىنەزىمەن, ءتىپتى ءىس-ارەكەتىمەن ەلدەن ەرەكشە. قازىرگىدەي وزىق زاماندا وزگە جۇرتپەن تەرەزەسى تەڭ تۇرارلىق دەڭگەيدەگى جەتىستىكتەرگە جەتكەن قازاق بالاسىن ەستىسەك, الىستا بولساق تا, تاقىم قىسىپ, الاقايلايتىن بولدىق. بۇل سەزىم – باۋىرمالدىقتىڭ, تۇتاستىقتىڭ ءبىر پاراسى.

الەم • 16 جەلتوقسان, 2022

فيلادەلفيادا قازاقستان تۋى جەلبىرەدى

15 جەلتوقسان كۇنى اقش-تىڭ فيلادەلفيا قالاسىندا قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ 31 جىل­دىعىنا وراي تۋ كوتەرۋ ءراسىمى ءوتتى. تاڭعى ساعات 10:00-دەن باستاپ قازاقستاننىڭ جانە اقش-تىڭ جالاۋلارى بار اۆتوموبيلدەر كورتەجى باستلتون اۆەنيۋدەن قالا ورتالىعىنا دەيىن ءجۇرىپ ءوتتى.

ادەبيەت • 13 جەلتوقسان, 2022

قويىن داپتەردەگى قوعام

شىعارما سىنشىلار ءۇشىن جازىلمايدى ءبىز ءومىر ءسۇرىپ جاتقان قوعامنىڭ ءار ماسەلەسىنە دياگنوز قويا الاتىن ەكى ادام بولسا, سونىڭ ءبىرى – قالامگەرلەر. ولاردىڭ ادامنىڭ جان دۇنيەسىنە تەرەڭ بويلايتىن وزگەشە قاسيەتى دە – زەرتتەۋگە ءتيىستى قۇبىلىس. وتكەن كۇندەردىڭ, عاسىرلاردىڭ قالاي بولعانىن, سول شاقتاعى ادامداردىڭ مىنەز-قۇلقى مەن تۇرمىس-تىرشىلىگى قانداي دەڭگەيدە ەكەنىن, ارينە, ءبىز جازۋشىلاردىڭ جازبالارىنان, اقىنداردىڭ اسقاق جىرلارىنان وقي الامىز. قالامگەرلەر ءۇشىن كۇندەلىك جازۋ – قوعامنىڭ ءار ءساتىن بولا­شاققا حابارلاۋ.

رۋحانيات • 04 جەلتوقسان, 2022

كىتاپ كوكجيەگى كەڭەيىپ كەلەدى

زاڭعار جازۋشى ءابىش كەكىلبايدىڭ «ادامدى ادام ەتكەن كىتاپ, ادامزات ەتكەن كىتاپحانا» دەگەن پاراساتتى ءسوزى كىتاپ پەن كىتاپحانانىڭ ءبىزدىڭ ءومىرىمىز ءۇشىن قانشالىقتى ماڭىزى زور ەكەنىن ءتۇسىندىرىپ بەرە الادى. قالاي دەسەك تە, ءبىزدىڭ ءار جەتىستىگىمىزدىڭ ءتۇپ قاينارى عاسىرلار تابى تۇسكەن, سارعايعان پاراقتار مەن سونى ساقتايتىن «جۇرەگى بار ۇيلەردىڭ» ەنشىسىندە ەكەنى شىندىق.

ادەبيەت • 29 قاراشا, 2022

كەيىپكەرىن ىزدەگەن جازۋشى

ول ءبىر اڭگىمەسىندە «كەيىپكەرلەرىم وتىرىكتى كەشىرە المايدى» دەپ جازىپتى. راس, كەيىپكەرىنە وتىرىك ايتقىزعان جازۋشىنىڭ ادە­بيەتتە جولى بولعان ەمەس. بولمايدى دا. كەيدە ميمىرت تىرلىكتەن شارشاپ, دەمالۋ ءۇشىن وقيتىن دۇنيەلەر ىزدەيمىز. قايتا-قايتا كەڭەس وكىمەتىن ساعىنىپ, ول كەزدە قالاماقى دەگەن كوپ ەدى دەپ اۋزىنىڭ سۋى قۇريتىن قارتاڭ قالامگەرلەردىڭ شىعارمالارىنىڭ كوبىن وقىپ بولعانبىز, ەندى بىزگە كەرەگى ءوز زامان­داستارىمىزدىڭ جازعاندارىمەن تانىسۋ. شىنى كەرەك, قازىر پروزادا ەسىمى ءجيى اتالاتىن قالام­گەردىڭ ءبىرى – باقىتگۇل سارمەكوۆا. ونىڭ ءار شىعارماسىنان قازىرگى قوعامنىڭ اششى شىندىقتارى ايقاي سالىپ تۇرادى. كەيىپكەرلەرى دە ءبىرتۇرلى, ەسىمدەرى يتباي, جارباگۇل, جا­قاش بولىپ كەتە بەرەدى. قالامگەر جاعىمسىز كەيىپ­كەرلەردىڭ اتتارى وقىرمان ويىندا جاتتالىپ قالا­تىنىن ەسكەرسە كەرەك.

ادەبيەت • 15 قاراشا, 2022

ترەيسي چي جانە «ءبىز ازات ەمەسپىز»

ءبىر رومان – ءبىر الەم. كەيدە ءبىر جاقسى كىتاپ ءبىر ۇلتتى, ءبىر مادەنيەتتى وزگەلەرگە تانىتىپ جاتادى. بۇل قا­زىرگى قالىپتاسقان قۇبى­لىس. جاپون جازۋشىسى ترەيسي ءچيدىڭ ء«بىز ازات ەمەسپىز» اتتى رومانى ەكىن­شى دۇنيەجۇزىلىك سو­عىس كەزىندە امەريكا قۇرا­ما شتاتتارىندا جاپ­پاي تۇرمەگە قامالىپ, تاع­دىرى تالقىعا تۇسكەن ەكىن­شى ۇرپاق جاپون-امەري­كالىق جاستاردىڭ ءومىرى­ن­ىڭ قالاي وزگەرگەنى, سان-فرانتسيسكوداعى جاپون­تاۋن قالاسىندا بىرگە وسكەن ون ءتورت ءجاسوسپىرىمنىڭ قو­عامعا كوزقاراسى تۋرالى شىعارما. ولار ءوزارا قايشىلىقتا بولسا دا, ءبىر-بىرىمەن تىعىز بايلانىستا ءومىر سۇرەدى.

ياندەكس.مەتريكا