بەكەن قايرات ۇلى«Egemen Qazaqstan»
36 ماتەريال تابىلدى

تاريح • 08 قىركۇيەك، 2021

كۇشىلىك حاننىڭ كۇمىس تەڭگەسى

كونە نۋميزماتيكالىق بۇيىمدار وتكەن تاريحتى زەرتتەۋگە، اسىرەسە كومەسكى وقيعالاردىڭ ۋاقىتىن ناقتىلاۋعا تابىلماس دەرەك. مىسالى، 1979 جىلى الماتى قالاسىنىڭ لەنين داڭعىلى بويىندا ورنالاسقان شەكارا ۋچيليششەسىنىڭ ماڭايىنان تابىلعان تاڭبالى نۋميزماتيكالىق ديرحامدار شاھاردىڭ جاسىن انىقتاۋعا بىردەن-ءبىر دەرەك بولدى.

تاريح • 27 تامىز، 2021

ءۇش مىڭ جىل بۇرىن قۇيىلعان جامبى

جامبى دەگەنىمىز – كونە تۇرىك تىلىندە «يامبۋ»، ياعني قۇيمالى التىن نەمەسە كۇمىس ۇعىمىن بىلدىرەدى. جامبى – ءىرى قارا نەمەسە ۇساق مالدىڭ تۇياعى مۇسىندەس بولعاندىقتان، تايتۇياق، قويتۇياق، اتتۇياق، اسىق جامبى، بەسىك جامبى، تۇيەكوز جامبى، قويباس جامبى، ت.ب. دەپ اتالعان. جامبىنىڭ جاسالعان ماتەريالىنا بايلانىستى: اق كۇمىستەن جاسالعان بولسا، «اق جامبى»، التىننان جاسالسا، «التىن جامبى» دەپ تە اتاعان.

اباي • 10 تامىز، 2021

حاكىم مۇراتى

اباي – قازاق ۇلتى ءۇشىن ەرەكشە دانا تۇلعا. ۇلى دارىن يەسىنەن جەتكەن مۇرا ءسوز – قادىرىن تانىعان جاننىڭ جۇرەگىنەن ورىن تاۋىپ، ساناسىن تەربەيدى. ابايعا باس قويعان پەندە بالاسى ىزدەگەنىن تابادى. بىردە قازاقى تويدا تىلەك سوزگە شورقاق ءبىر اعامىز: «توي دەسە قۋ باس دومالايدى دەپ» اباي اتام ايتپاقشى» دەپ سالدى. ياعني ۇتىم­دى ايتىلعان ءسوزدىڭ ءبارىن قازاق ابايعا تەلي سالادى. نەگە؟

تاريح • 10 تامىز، 2021

بىتىعايدان ءبۇتىن قۇمىرا تابىلدى

مەملەكەتتىك باعدارلاما اياسىندا مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى بوزوق مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني مۋزەي-قورىق مەكەمەسى اقمولا وبلىسى، قورعالجىن اۋدانىنىڭ ورتالىعىنان شىعىسقا قاراي نۇرا وزەنىنىڭ سول قاپتالىندا ەكى شاقىرىم قاشىقتا ورنالاسقان بىتىعاي (بوتاعاي) ەسكەرتكىشىنە ارحەولوگيالىق زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ، ناتيجەسىندە، ورتاعاسىرلىق قىش قۇمىرا تاپتى.

تاۋەلسىزدىكتىڭ 30 جىلدىعى • 06 شىلدە، 2021

بوزوقتان بۇگىنگە دەيىن... ەلوردا تاريحىنا حرونولوگيالىق شولۋ

ەلدىڭ استاناسىندا ۇلىس حالقىن ءبىرتۇتاس يدەياعا ۇيىستىراتىن ساياسي-قۇقىقتىق شەشىمدەر قابىلدانۋىمەن قاتار، ءبىر ورتالىققا شوعارلاندىرىلعان ايماقتار ىقپالداستىعى ۇيىستىرىلادى. وسى ارقىلى مەملەكەتتىڭ التىن دىڭگەگى قالانادى. وسى ورايدا، بۇدان 30 جىل بۇرىن تاۋەلسىزدىككە قول جەتكىزگەن ەلىمىز دارا تۇلعا نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باسقارۋىمەن دامۋدىڭ داڭعىل جولىنا ءتۇسىپ، ەڭ باستىسى قوس عاسىر توعىسىندا ءوزىنىڭ جاڭا استاناسىن تاڭدادى. وسى ءبىر تاريحي وقيعا جايلى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى 2017 جىلى جارىق كورگەن «تاۋەلسىزدىك ءداۋىرى» تاريحي پۋبليتسيستيكالىق ەڭبەگىندە: «جاس مەملەكەتكە مىندەتتى تۇردە جاڭا، زاماناۋي استانا قاجەت ەكەنىن تاۋەلسىزدىكتىڭ ءبىرىنشى كۇنى-اق ويلادىم. وسى ويىمنىڭ دۇرىستىعىنا نىق سەنىمدى ەدىم. 1992 جىلى اقمولاعا جۇمىس ساپارىمەن كەلگەندە، استانانى وسىندا اۋىستىرۋ جايلى ويعا بەكىندىم» دەيدى.

تاريح • 30 ماۋسىم، 2021

جالال-اد-ءديننىڭ تاسى

لوندوننىڭ بلۋمسبەري قالاشىعى اۋماعىندا ورنالاسقان الەمدەگى ەڭ ءىرى مۋزەيدىڭ ءبىرى – بريتان مۋزەيىندە حورەزم مەم­لەكەتىنىڭ سوڭعى حانزادا-شاحى، تاريحتا موڭعول شاپقىن­شىلىعىنا العاش رەت تويتارىس بەرگەن، اسا ءىرى قولباسشى-جاۋىنگەر جالال-اد-ءديننىڭ تاسى بار ەكەن. بۇل بۇيىم جايلى جاقىندا وزبەكستاندىق ءباسپاسوز قۇرالدارى اقپارات تاراتتى.

سپورت • 16 ماۋسىم، 2021

گرەك-ريم بالۋاندارىنىڭ الەۋەتى قانداي؟

گازەتىمىزدىڭ وتكەن 8 ماۋسىم كۇنگى №106 سانىندا توكيو-2020-عا جولداما العان ەركىن كۇرەس بالۋاندارى جايلى ساراپتاما ماقالا جازعان ەدىك. بۇل جولى كۇرەستىڭ گرەك-ريم ءستيلى بويىنشا وليمپيادا كىلەمىندە ونەر كورسەتەتىن جىگىتتەردىڭ جەتكەن جەتىستىكتەرى مەن ولارعا قارسىلاس اتانۋشى سپورتشىلاردىڭ الەۋەتى تۋرالى باسىلىم وقىرماندارىن حاباردار ەتۋدى ءجون كوردىك.

تاريح • 08 مامىر، 2021

505-ءشى تۇرمەنىڭ تۇتقىندارى

ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس اياقتالعاننان كەيىن كەڭەس ەلىنىڭ باسشىسى ستالين موڭعولياعا ەكونوميكالىق قولداۋ كورسەتۋ ماقساتىندا 1947 جىلى «ناۋشكي-ۇلانباتىر باعىتىندا تەمىرجول قۇرلىسىن سالۋ تۋرالى» بۇيرىققا قول قويدى. جۇمىستى ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن ىشكى ىستەر مينيسترلىگى «وتانىن ساتقانداردان»  قۇرالعان «505-ءشى» تۇرمەنى جاساقتادى. بۇعان جازاسىن وتەپ جاتقان 80 مىڭ ادام تارتىلىپ، تەمىرجول قۇرلىسىن باسقارۋعا تاجىريبەلى ينجەنەر گەنەرال-مايور ف.ا.گۆوزدەۆسكي تاعايىندالدى. 80 مىڭ تۇتقىننىڭ كوبى سوعىستا نەمىستىڭ قولىنا تۇسكەن كەڭەستىك سولدات-وفيتسەرلەر بولسا، سونىڭ 3000-ى تازا ۆلاسوۆشىلار.

رۋحانيات • 04 قاراشا، 2020

ۇلت رۋحانياتىنىڭ ۇستىنى

قازاقستان رەسپۋبلي­كاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزي­دەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ « ۇلى دالا­نىڭ جەتى قىرى» اتتى ماقا­لاسى وسىدان ەكى جىل بۇرىن جاريالانعان بولاتىن. بۇل ەڭبەك الەۋمەتتانۋشى عالىمدار مەن حالىقارالىق ساراپشىلار تاراپىنان قوعامدى رۋحاني جاڭعىرۋعا باعىتتاعان باعدارلامالىق ۇستىن رەتىندە جوعارى باعالاندى.

تاريح • 12 ماۋسىم، 2020

كاشميردەگى قازاقتار

اقش-تا جارىق كورەتىن "نەيشنل دجيوگرافيك مەگەزين" جۋرنالىنىڭ 1954 جىلعى  61-ءشى سانىندا "قازاقتار ازاتتىققا قالاي اتتاندى" دەيتىن ماقالا جاريالانعان. ونىڭ اۆتورى ميلتون دج. كلارك  دەگەن امەريكاندىق ازامات. وسى ماقالامەن بىرگە قازاقتار ومىرىنەن تۇسىرىلگەن ءتۇرلى-ءتۇستى سۋرەتتەر دە بەرىلگەن. باجايلاپ قاراساڭىز، سۋرەتتەردەن ناعىز قازاقى تۇرمىستى، ەتنوگرافيالىق ءومىر سالتى اڭعاراسىز. سۋرەتتەر پاكستاننىڭ سريناگار قالاسىنان 90 شاقىرىم جەردە بيىك تاۋدىڭ اڭعارىندا تۇسىرىلگەن. سوندا بۇل قازاقتار كىمدەر؟