بەكەن قايرات ۇلى«Egemen Qazaqstan»
28 ماتەريال تابىلدى

رۋحانيات • 04 قاراشا، 2020

ۇلت رۋحانياتىنىڭ ۇستىنى

قازاقستان رەسپۋبلي­كاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزي­دەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ « ۇلى دالا­نىڭ جەتى قىرى» اتتى ماقا­لاسى وسىدان ەكى جىل بۇرىن جاريالانعان بولاتىن. بۇل ەڭبەك الەۋمەتتانۋشى عالىمدار مەن حالىقارالىق ساراپشىلار تاراپىنان قوعامدى رۋحاني جاڭعىرۋعا باعىتتاعان باعدارلامالىق ۇستىن رەتىندە جوعارى باعالاندى.

تاريح • 12 ماۋسىم، 2020

كاشميردەگى قازاقتار

اقش-تا جارىق كورەتىن "نەيشنل دجيوگرافيك مەگەزين" جۋرنالىنىڭ 1954 جىلعى  61-ءشى سانىندا "قازاقتار ازاتتىققا قالاي اتتاندى" دەيتىن ماقالا جاريالانعان. ونىڭ اۆتورى ميلتون دج. كلارك  دەگەن امەريكاندىق ازامات. وسى ماقالامەن بىرگە قازاقتار ومىرىنەن تۇسىرىلگەن ءتۇرلى-ءتۇستى سۋرەتتەر دە بەرىلگەن. باجايلاپ قاراساڭىز، سۋرەتتەردەن ناعىز قازاقى تۇرمىستى، ەتنوگرافيالىق ءومىر سالتى اڭعاراسىز. سۋرەتتەر پاكستاننىڭ سريناگار قالاسىنان 90 شاقىرىم جەردە بيىك تاۋدىڭ اڭعارىندا تۇسىرىلگەن. سوندا بۇل قازاقتار كىمدەر؟

تاريح • 01 ماۋسىم، 2020

التاي-قوبدانى اداقتاعان اباي قاسىموۆ

وتكەن عاسىر باسىندا پاتشالىق رەسەي يمپەرياسى قۇلاپ،  قوعامدى يدەولوگيالىق تۇرعىدان تاپ پەن جىككە ءبولىپ باسقاراتىن جاڭا باعىت – سوتسياليستىك جۇيە پايدا بولدى. بۇل سيستەما عالامعا ءوز ىقپالىن كۇشەيتۋ ءۇشىن 1919 جىلى «كومينتەرن» اتتى ۇيىم قۇردى. كەلەسى جىلى اتالمىش ۇيىمنىڭ شىعىس جانە قيىر شىعىس حالىقتارىنا رەۆوليۋتسيالىق جۇمىس جۇرگىزەتىن سەكتسياسى اشىلادى.

رۋحانيات • 06 ءساۋىر، 2020

قىران قۇستىڭ سىنى (ەتنوگرافيالىق پايىم)

سامعاۋ كوكتە، ياعني، كوزكورىم بيىكتە ۇشىپ جۇرگەن بۇركىتتىڭ قانداي ەكەنىن ءھام جاقسى-جامانىن انىقتاۋ ءۇشىن جەردە تۇرىپ سىنايسىز. اۋەلى، ونىڭ ۇشىپ جۇرگەن بيىكتىگىنە ءمان بەرۋ كەرەك. قىران بۇركىت باسقالارعا قاراعاندا، تىم بيىككە كوتەرىلەدى. ءتىپتى، سوناۋ كوكتە سامعاپ بارا جاتقان ۇشاقتارعا سوقتىعىسقان وقيعالاردا بولىپ تۇرادى. ەكىنشى شارت – قۇستىڭ بەتالىسىنا قارايسىز. مىسالى، كوكتەگى قۇس جەلدى جارىپ ورشەلەنە ۇشسا ول – قىران. ءۇشىنشى شارت – قۇستىڭ كوتەرىپ ۇشقان جەمىنىڭ (تۇلكى، قويان، قارساق، قوزى-لاق، قوڭىر اڭداردىڭ ءتولى ت.ب.) ۇلكەن-كىشى مولشەرىنە قاراپ، بۇركىتتىڭ قۋات-قارىمىن شامالاۋعا بولادى.

تانىم • 28 ناۋرىز، 2020

جۇيرىك سىنى: كۇڭگەيباي تىشاباي ۇلىنىڭ ۇلگىسى

كۇڭگەيباي تىشاباي ۇلى شامامەن 1898 جىلدارى شىڭجاڭ-التاي ولكەسى كۇڭگەيتى دەگەن جەردە تۋعان ادام. كەيىنگى ءومىرى قوبدا بەتىندە (موڭعوليا)، قوبدانقول اۋىلىندا وتكەن. اتاقتى جورتۋىلشى، ات سىنشىسى، اتبەگى كۇكەڭ 1986 جىلى دۇنيەدەن ءوتتى. مارقۇمنىڭ ارتىندا نە ءبىر اڭىز-اڭگىمە قالدى.

قازاقستان • 16 قىركۇيەك، 2019

ساڭلاقتار اتوي سالادى

نۇر-سۇلتاندا دۇنيە ءجۇزىنىڭ 103 مەملەكەتىنەن كەلگەن 1002 بالۋان وليمپياداعا بەرىلەتىن 108 جولدامانى ساراپقا سالىپ جاتىر. وتكەن سەنبى كۇنى نۇر-سۇلتان قالاسىندا كۇرەس تۇرلەرىنەن ليتسەنزيالىق الەم چەمپيوناتى باستالدى. كەلەر جىلى جالاۋىن كوتەرەتىن توكيو وليمپياداسى قارساڭىندا ۇيىمداستىرىلىپ وتىرعان جارىسقا الەمنىڭ 103 مەملەكەتىنەن كەلگەن 1002 بال­ۋان گرەك-ريم، ەركىن جانە ايەلدەر كۇرەسى بويىنشا بەرىلەتىن 108 جولدامانى ساراپقا سالىپ جاتىر.

سۇحبات • 11 قىركۇيەك، 2019

«وتانداستار قورى» ۇلكەن ماقسات جولىندا قىزمەت ەتەدى

ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العاننان باستاپ اتاجۇرتقا الەمنىڭ ءار تاراپىنان ميلليوننان استام اعايىن ورالدى. ۇلى دالا ەلىنە بەت تۇزەگەن كوشتىڭ تىزگىنىن ۇستاعان ازاماتتاردىڭ قاتارىندا قاراپايىم قازاقتار، ءبىلىمدى جاستارمەن قاتار بىلىكتى ماماندار دا كوپ. ولاردىڭ ءبىرى كاسىپتە، ەندى ءبىرى ءبىلىم مەن عىلىم سالاسىندا ەڭبەك ەتىپ ءجۇر. قانداستارىمىزدىڭ ءالى دە تاريحي وتانىنا كوپتەپ ورالارى زاڭدىلىق. وسى ورايدا شەتەلدەگى وتان­داستاردى قولداۋ تۋرالى مەملەكەتتىڭ بۇگىنگى اتقارىپ جاتقان جۇمىسى جايىندا «وتانداستار قورى» كەاق پرەزيدەنتى، مەملەكەت قايراتكەرى نۇرتاي ابىقاەۆپەن جۇرگىزگەن سۇحباتتى ۇسىنىپ وتىرمىز.

سپورت • 20 تامىز، 2019

ساتو يۋياا – قازاق كۇرەسىنىڭ ۇزدىگى

قازىرگى تاڭدا قازاق كۇرەسىنىڭ قادامى جاقسى. حالىقارالىق ارەنادا تانىلىپ جاتىر. سونىڭ ءبىرى وتكەن سەنبى، جەكسەنبى كۇندەرى موڭعوليا استاناسى ۇلان-باتىر قالاسىندا قازاق كۇرەسىنەن ازيا چەمپيوناتى ءوتتى.

سۇحبات • 05 شىلدە، 2019

مەملەكەت مۇددەسىنىڭ اسىل ارقاۋى

نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ مەرەكەسى قارساڭىندا ۇزاق جىل ەلوردا تاريحىنا قاتىستى زەرتتەۋلەر جۇرگىزىپ، ماتەريالدار جيناعان ولكەتانۋشى-زەرتتەۋشى، شاھاردىڭ بايىرعى تۇرعىنى، ستاتيس­تيكا سالاسىنىڭ ارداگەرى جەڭىس كارىباەۆ مىرزانى اڭگىمەگە تارتتىق.

قوعام • 01 شىلدە، 2019

تاعدىر سىناعىن جەڭگەن جىگىت

كەڭەس زامانىندا ەڭكەيگەن كارىدەن، ەڭبەكتەگەن بالاعا دەيىن مايدانگەر-ۇشقىش الەكسەي مارەسەۆتى بىلەتىن. 1942 جىلدىڭ قاقاعان قىسىندا ونىڭ ۇشاعىنا وق ءتيىپ، جەرگە قۇلاپ تۇسەدى. امان قالعان ول 18 تاۋلىك تەنتىرەپ ءجۇرىپ ءتىرى تابىلادى. دارىگەرلەر ۇسىگەن ەكى اياعىن جىلىنشىكتەن شورت كەسىپ تاستايدى. بىراق ا.مارەسەۆ شولاق اياعىنا پروتەز بايلاپ الىپ، 1943 جىلدىڭ جازىندا ۇشاققا قايتا وتىرىپ، نەمىستەرمەن سوعىسادى. ناتيجەسىندە وعان كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعى بەرىلەدى. جارىقتىق 2001 جىلى 85 جاسىندا دۇنيە سالدى. بۇل ادام جايلى كىتاپتار جازىلدى، كينو ءتۇسىرىلدى. ماسكەۋدەن باستاپ، بەتپاقدالاداعى قوي سوۆحوزىنا دەيىن ەسىمىنە كوشە، اۋىل اتى بەرىلدى.