بەكەن قايرات ۇلى«Egemen Qazaqstan»
778 ماتەريال تابىلدى

تانىم • 20 اقپان، 2020

اماناتقا قيانات جۇرمەيدى

امانات – ادامنىڭ بويىنداعى ەڭ اسىل قاسيەتى. اتامىز قازاق «امانات– مولشىلىق اكەلەدى، قيانات– كەدەيلىك اكەلەدى» دەگەن. ياعني، امانات بۇزىلعان جەردە قيانات قانات جايادى. ونداي ورتادا ىنتىماقتىڭ ىرگەسى سوگىلەدى، بەرەكەنىڭ قامالى بۇزىلادى. اماناتتىڭ ءتۇرى كوپ. ەڭ ۇلكەن امانات ادامنىڭ – جانى. بۇرىنعى ابىز-جىراۋ اتالارىمىز: «اللانىڭ اماناتقا بەرگەن جانىن، كەزەگى كەلگەن كەزدە قايتارامىن» دەپ بەكەر ايتپاسا كەرەك.

رۋحانيات • 18 اقپان، 2020

الاشتىڭ ۇياسىنان ۇشقان عالىم

ەلورداداعى ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحانا ۇجىمى مەن ق.مۇحامەدحانوۆ اتىنداعى ءبىلىم مەن مادەنيەت ورتالىعى بىرلەسىپ، ۇلى اقىن اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ 175 جىلدىعىنا وراي «ابايتانۋ جانە قايىم مۇحامەدحانوۆ» اتتى دوڭگەلەك ۇستەل وتكىزدى.

رۋحانيات • 17 اقپان، 2020

مارشال تيتونىڭ ورىنداۋىنداعى «قاراتورعاي»

1967 جىلى ماسكەۋ قالاسىندا قازان توڭكەرىسىنىڭ 50 جىلدىعى ايرىقشا اتاپ وتىلەدى. ساياسي ءمانى باسىم تويعا سول كەزدەگى سوتسياليستىك لاگەر ەلدەرىنىڭ باسشىلارى، سىرت مەملەكەتتەردەگى كوممۋنيستتىك پارتيانىڭ جەتەكشىلەرى ءبىرى قالماي شاقىرىلعانى انىق. وسى تويعا قۇرمەتتى قوناق رەتىندە موڭعوليا ەلىنىڭ باسشىسى، مارشال يۋمجاگين تسەدەنبال دا قاتىسادى. بۇل ادامنىڭ ايەلى اناستاسيا يۆانوۆنا ورىس ۇلتىنان، ءارى ءوزى دە كەڭەس ەلىندە ءبىلىم العاندىقتان ورىس ءتىلىن ەركىن مەڭگەرگەن جايى بار. 

تاريح • 12 اقپان، 2020

مەككەدەگى «قازاق تاقياسى»

كەرەكۋلىك مولدا اتامىز ءماشھۇر ءجۇسىپ كوپەەۆتىڭ ەرتەدە جازعان «قازاق شەجىرەسى» اتتى ەڭبەگى بار. وندا قازاقتاردىڭ قاجىلىق ساپارعا قاي كەزدەن باستاپ بارعانى جايلى مالىمەت كەلتىرەدى. ماشەكەڭنىڭ ايتۋىنشا، ەڭ العاشقى قاجى ۋاق نۇركەن دەگەن ادام ەكەن. ەكىنشى رەت 1858-ءشى قوي جىلى ك ۇلىك ساماي سوپى مەن نوعاي بايجان حازىرەت قاجىلىققا بارىپ، سول جاقتا ولگەن. وسى ءسوزدى جازىپ وتىرعان ءماشھۇر ءجۇسىپ مەن ءدال سول جىلى تۋىپپىن (1858)، قازىر 70 جاس­تامىن، دەيدى. ال ءۇشىنشى رەت 1874 جىلى توبىقتى قۇنانباي، ايدابول قيشىل قىستاۋباي، اتباسارلىق ەگىزەك، جانايدار، قۇلان قىپشاق شونتىباي باستاعان ورتا جۇزدەن 20، كىشى جۇزدەن دوسجان حالفە، نۇرپەيىس حازىرەت باستاعان 100 ادام باردى، دەيدى. بۇل قازاقتىڭ ەسكى ەسەبى بويىنشا قاراكيىك جىلى ەكەن.

رۋحانيات • 07 اقپان، 2020

ەنتەلەحيا

ءدال قازىر سەكسەننىڭ سەڭگىرىنە بولات تۇياعىن تىرەپ توقتاعان، ۇلت­شىل جازۋشى مۇحتار ماعاۋين ەرتەرەكتەگى ءبىر سۇحباتىندا: «كوشەدە كەلە جاتىپ قارسى ۇشىراسقان قازاق­تاردىڭ جۇزىنە قاراپ-اق ولار­دىڭ تۇلا بويىنداعى ۇلتتىق بويا­ۋى مەن انا ءتىلىن قانشالىقتى بىلە­تىنىن بىردەن بايقايمىن» دەگەن ەكەن. بۇل رۋحاني وي-ءورىسى كەمەلدەگەن تۇل­عانىڭ بارىنە ءتان قۇبىلىس. مۇنى قازاقشا – سۇڭعىلالىق دەسە، عىلىم تىلىندە – ەنتەلەحيا دەپ اتايدى.

تاريح • 05 اقپان، 2020

«اباقيادا» ساباق بەرگەن الاشورداشى

2008 جىلدىڭ قازان ايىندا «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىندە « ۇلىدان ۇرپاق قالسا يگى» اتتى سۇحبات-جازبا جاريالاندى. تاقىرىپقا ارقاۋ بولعان دۇنيە – شاكارىم قاجىنىڭ كىشى ۇلى زياتتان تۋعان نەمەرەسى مەرەكە جايلى ەكەن. ياعني، گازەت ءتىلشىسى قورعانبەك امانجولعا بەرگەن سۇحباتىندا مەرەكە اعا ءوزىنىڭ ناعاشى اتاسى، ياعني اناسىنىڭ اكەسى سەيىتقازى اتتى ۇستاز ادام ەكەنىن جانە ول كىسى 1944 جىلى موڭعول ەلىنىڭ استاناسى ۇلان-باتىردا قايتىس بولعانىن، ونى اناسى ءمۇنيرا بارىپ جەرلەپ قايتقانىن، ەكى جىلدان كەيىن (1946) بۇل كىسى دە سۇزەك اۋرۋىنان قايتىس بولىپ، توعىز جاسىندا تۇل جەتىم قالعانى جايلى ايتىپتى. سۇحبات بارىسىندا ءتىلشى ورايىن تاۋىپ «سەيىتقازى ۇستاز كىم؟» دەپ ساۋال قويعان ەكەن، وعان مەرەكە اتامىز: «ناعاشى اتام سەيىتقازى نۇرتاەۆ – سولتۇستىك وڭىردە تۋىپ-وسكەن ايىرتاۋدىڭ قازاعى. ءبىر سەبەپتەرمەن قۋدالانىپ اباي ەلىن پانالاعان. شاكارىم قاجىمەن بايلانىستا بولعان. كەيىن شىڭجاڭ ولكەسىنە كەلىپ، التاي ايماعىندا ۇستازدىق ەتكەن» دەپ، ءوز بىلەرىمەن ءبولىسىپتى.  

رۋحانيات • 04 اقپان، 2020

ادالدىق

پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ جۋىقتا جاريالانعان «اباي جانە ءححى عاسىرداعى قازاقستان» اتتى ماقالاسىندا ۇلى تۇلعانىڭ رۋحاني مۇراسىن پاراسات بيىگىنەن باعام­داي وتىرىپ، اقىن بارلىق باس­تاماشىلدىقتا ادالدىقتى جوعا­رى قويادى دەگەن تۇجىرىم جاساپتى.

رۋحانيات • 30 قاڭتار، 2020

قازاقتىڭ جىلقىتانۋ ونەرى

ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» اتتى ماقالاسىندا «اتقا ءمىنۋ مادەنيەتى مەن جىلقى شارۋاشىلىعى جەر جۇزىنە ۇلى دالادان تاراعانى تاريحتان بەلگىلى» دەپ اتاپ ءوتتى. جىلقى مادەنيەتى، اتتى مىنىسكە ۇيرەتۋدىڭ ءوزى دارا ءىلىم. ەلباسى ايتقانداي، قازاقتىڭ جىلقىتانۋ ونەرى الميساقتان قانىنا سىڭگەن ءتول مۇراسى. ياعني گەنەتيكالىق جادىسىنىڭ تۋىن­دىسى.

تەحنولوگيا • 30 قاڭتار، 2020

سمارتفوننىڭ زيانى

2011 جىلى دۇنيەجۇزىلىك دەن­ساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى ۇيالى تەلەفونىن پايدالانۋ ادام دەنساۋلىعىنا زيان­­سىز دەگەن ءپاتۋا ايتقان ەدى. قا­­زىر بۇل ۇيىم جوعارىداعى ايت­قان سوزىنەن اينۋعا ءماجبۇر بولىپ وتىر. ويتكەنى، سوڭعى كەزدە قو­عام ومىرىنە دەندەپ ەنگەن «اقىل­دى» تەلەفونداردىڭ ادام دەنساۋ­لى­عىنا، سونىڭ ىشىندە بالالارعا زيا­نى تۋرالى پەدياتر-دارىگەرلەر دا­بىل قاعۋدا.

قوعام • 24 قاڭتار، 2020

«حالال ستاندارتى» دەگەن نە؟

سوڭعى جىلدارى الەم ەكونوميكاسىندا «حالال ستاندارتى» دەيتىن جۇيە پايدا بولدى. ءتىپتى دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنىڭ قۇرامىندا «Total Global Halal industries» اتتى قۇرىلىم ءوز جۇمىسىن ءساتتى جۇرگىزىپ كەلە­دى. قۇرىلىمنىڭ قۇرىلتايشىسى – مالاي­زيا. بۇل ەلدە شىعارىلاتىن ءونىمنىڭ 95 پايىزى حالال ستاندارتقا ساي.