بەكەن قايرات ۇلى«Egemen Qazaqstan»
624 ماتەريال تابىلدى

تاريح • 07 تامىز، 2019

ابىلاي حاننىڭ حاتتارى

بىرنەشە ايدىڭ الدىندا ەلورداداعى قازاقستان قارۋلى كۇشتەرى اسكەري-تاريحي مۋزەيىنىڭ كوشپەلى كورمە ۇيىمداستىرىلاتىن تومەنگى ەكسپوزيتسيا زالىندا، قازاق تاريحىنا قاتىستى ومبى مۇراعاتىنان جەتكىزىلگەن، حVIII عاسىرعا ءتان قۇجات-حاتتاردى كورىپ كوزايىم بولعان ەدىك. وسىنداعى قۇندى جادىگەرلەر قاتارىنان قازاق حانى ابىلايدىڭ ءار جىلدارى قىتاي ەلىنىڭ يمپەراتورى تسيانلۋنعا جازعان حات-حابارلارى ورىن الىپتى.

02 تامىز، 2019

توي جارىس

سپورت • 02 تامىز، 2019

قۇرالبەك ورداباەۆ: قازاق فۋتبولىنىڭ بولاشاعىنان ۇلكەن ءۇمىت كۇتەمىن

قۇرالبەك – قازاق فۋتبولىنىڭ ارداگەرى، ايگىلى قاقپاشى. قازاق كسر-ءنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن جاتتىقتىرۋشىسى. كسرو سپورت شەبەرى. وتكەن عاسىردىڭ 70-جىلدارى «قايرات» فۋتبول كومانداسىنىڭ ساپىنا قابىلدانىپ، اتالمىش كلۋب قاقپاسىن 12 جىل (1971-1982) قورعاعان ايگىلى فۋتبولشى. اسىرەسە، 11 مەترلىك ايىپ دوبىن قايتارۋدا ودان اسقان شەبەر بولماعان. كەزىندە كسرو قۇراماسىنىڭ بەلدى فۋتبولشىسى جانە كيەۆتىك «دينامونىڭ» شابۋىلشىسى، «التىن دوپ» يەگەرى، كسرو چەمپيوناتىندا 211 گول سوققان اتاقتى ولەگ بلوحيننىڭ ءوزى قۇرالبەك اعامىز جايلى بىلاي دەگەن ەكەن: «مەنىڭ «سپارتاك»، «تورپەدو»، تاعى باسقا كوماندالارعا سوققان دوبىم ەسىمدە. بىراق ماعان «قايراتقا» گول سوعۋ وتە اۋىر بولدى. ويتكەنى كوماندانىڭ قاقپاشىسى ورداباەۆتان وتە المادىم. قۇرالبەك پەنالتي قايتارۋدىڭ اسقان شەبەرى ەدى». مىنە، ءبىزدىڭ قۇرەكەڭدى مىقتىلاردىڭ ءوزى مويىنداعان. سول سياقتى وسى جىلدارى وداق كولەمىنە تارايتىن ۇلكەن بەدەلگە يە «سوۆەتسكي سپورت» گازەتىنىڭ 1973 جىلعى ءساۋىر ايىنىڭ 24-ءى كۇنگى سانىندا قازاق قاقپاشىسى قۇرالبەك جايلى: «...الماتىلىق «قايراتتىڭ» قاقپاشىسى قۇرالبەك ورداباەۆ بيىلعى كوكتەمنىڭ وزىندە كومانداسىن پەنالتيدەن ءتورت رەت جەڭىسكە جەتكىزدى. ول «پاحتاكور» جانە تبيليسيلىك «دينامومەن» كەزدەسۋلەردە ەرەكشە كوزگە ءتۇستى. اسىرەسە، ماسكەۋلىك «تورپەدوشىلارمەن» بولعان ويىندا ەكى رەت 11 مەترلىك سوققىنى قاقپاسىنا دارىتپادى» دەپ جازىپتى. ياعني 1973 جىلى ءبىر ماۋسىمدا 16 پەنالتيدى قايتارىپ، كسرو چەمپيوناتىندا «پەنالتي قايتارۋدىڭ حاس شەبەرى» دەپ اتانعان قۇرالبەكتى وداق جانكۇيەرلەرى تولىق مويىندادى. قۇرالبەك ورداباەۆپەن بىرگە ويناعان فۋتبولشىلار دا ونىڭ پەنالتيدەن بولەك ويىن كەزىندە «توعىزدىققا» كوزدەلگەن دوپتى قالاي قاعىپ جىبەرەتىنىن تامسانا ايتادى. كەزىندە قۇرەكەڭمەن بىرگە ءبىر كوماندادا دوپ ويناعان سەيىلدا بايشاقوۆ: «وداق بىرىنشىلىگىندە تەڭ تۇسكەن ەكى كوماندا جەڭىمپازدى پەنالتي ارقىلى انىقتايتىن زامان بولدى. سونداي ساتتەردە ءبىز ورداباەۆقا سەنىم ارتامىز. ول بىزگە ۇنەمى جەڭىس سىيلايتىن. ءتىپتى قارسىلاستارىمىزبەن تەڭ تۇسكەن جاعدايدا قۇرالبەككە سەنىپ، الدىن الا جەڭىسكە جەتەتىنىمىزدى ءبىلىپ وتىرۋشى ەدىك. كسرو-نىڭ اتاقتى شابۋىلشىلارى ءبىزدىڭ قاقپاعا دوپ دارىتا الماي، پۇشايمان بولعان ساتتەرىن تالاي رەت كوردىم» دەيدى. سونىمەن... قازاق فۋتبولىنىڭ شەجىرەسىن پاراقتاساق، قۇرالبەك ورداباەۆ «قايرات» قاقپاسىن 185 رەت قورعاعان ەكەن. ول «قايراتقا» العاش كەلگەن 1971 جىلى حالىقارالىق تەمىرجولشىلار وداعىنىڭ كۋبوگىن جەڭىپ الدى. ءبىز بۇگىندە مەرەيلى 70 جاسقا تولىپ وتىرعان ايگىلى قاقپاشىمەن سۇحباتتاسقان ەدىك.

رۋحانيات • 25 شىلدە، 2019

قۇلدان شىققان عۇلاما

يسلام الەمىندە عىلىم-ءبىلىم جولىنا بار عۇمىرىن ارناعان عۇلامالار كوپ. سونىڭ ءبىرى – اتا راباق. بۇل ادام تىم سۇرىقسىز، قاپ-قارا قاباشيالىق قاتارداعى قۇل ەكەن. مەككەدە ءبىر ايەلدىڭ يەلىگىندە بولىپتى. ءوزى قۇلاقكەستى قۇل بولسا دا اقيقات ىلىمىنە ۇمتىلادى.

رۋحانيات • 23 شىلدە، 2019

تەكتىلىك فەنومەنى

قازاق تانىمىندا اسا قۇدىرەتتى، وتە قادىرلى «تەكتىلىك» دەيتىن ۇعىم بار. مىسالى، اتاقتى جىراۋ اقتامبەردى: «ەلدەن ەلدى ارالاپ، تەكتىدەن تەكتى سارالاپ سىنعا تولسا سياعى، البەتى شامنىڭ شىراعى، مۇحيتتان ءسۇزىپ شىعارعان، قىمباتتى گاۋھار باعاسى...» دەپ تەكتىلىكتىڭ قاسيەتى تۋرالى تولعاسا، سىپىرا جىراۋ: «باي بالاسى بايعا ۇقسار، بايلاۋلى تۇرعان تايعا ۇقسار. بي بالاسى بيگە ۇقسار، التى قانات ۇيگە ۇقسار، حان بالاسى حانعا ۇقسار، بيىك-بيىك شىڭعا ۇقسار. قۇل بالاسى قۇلعا ۇقسار، مال تاپتاعان گۇلگە ۇقسار» دەپ تەكتىلىكتىڭ نە ەكەنىن تۇيىندەپتى.

قازاقستان • 17 شىلدە، 2019

ۇلتتىق كوميتەت مۇشەلەرى باس قوستى

ەلىمىز 1992 جىلى 22 مامىردا بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ ءبىلىم، عىلىم جانە مادەنيەت ماسەلەلەرى ءجونىندەگى يۋنەسكو مۇشەلىگىنە كىرگەن بولاتىن. وسى ورايدا، «Žالەمدىك مۇرا» باعدارلاماسى جانە دۇنيەجۇزىلىك جادىگەر ءھام زاتتىق بۇيىمدار تىزىمىنە ەنگىزۋ تۋرالى ءوتىنىشتەر قابىلداۋ ماقساتىندا ەلورداداعى ۇلتتىق كىتاپحانادا يۋنەسكو ۇلتتىق كوميتەت مۇشەلەرى ءھام استانالىق زيالى قاۋىم وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن ءىس-شارا بولىپ وتتى.

ايماقتار • 16 شىلدە، 2019

قانداستارعا قامقورلىق

دۇنيەجۇزى قازاقتارى قاۋىمداستىعى جانە «وتانداستار قورى» كەاق-نىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن جازعى مەكتەپ جۇمىستارى اياسىندا دياسپورا بالالارىنىڭ قاتىسۋىمەن ەلوردادا ماڭىزدى مادەني شارا ءوتىپ جاتىر. وعان رەسەي، يران، موڭعوليا، تۇرىكمەنستان، تاجىكستان، وزبەكستان جانە قىرعىزستان ەلىنەن كەلگەن مەكتەپ جاسىنداعى 150 بالا قاتىسۋدا.

ايماقتار • 16 شىلدە، 2019

احات بەكمادي: ەل گازەتىن 80 جىل ۇزبەي وقىدىم

نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ تۇرعىنى، ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرى احات اقساقال بيىل عاسىرلىق تويىن اتاپ وتكەلى وتىرعان «Egemen Qazaqstan» گازەتىنىڭ ەجەلگى وقىرمانى ەكەن. قاريا 1923 جىلى قازىرگى اقمولا وبلىسى استراحان اۋدانى قوسكول اۋىلىندا تۋىپتى. 1939 جىلى 16 جاسىندا قىزىلجار قالاسىنداعى مۇعالىمدەر دايارلايتىن ۋچيليششەگە وقۋعا بارادى. وسى جىلدان باستاپ ەل گازەتىن ۇزبەي وقىپ كەلەدى. مىنە، بيىل 80 جىل. ءتىپتى قان مايداندا ءجۇرىپ تە اراگىدىك قولىنا ىلىنگەن «سوتسياليستىك قازاقستاندى» وكوپتا جاتىپ وقىعان. سول تۇستا باسىلىم بەتىنە جاريالانعان مايدان جايلى ماقالالار ەمىس-ەمىس ەسىندە.

ايماقتار • 16 شىلدە، 2019

تاسقا قاشالعان جىر

اقمولا وبلىسى زەرەندى اۋدانىنىڭ اۋماعىندا ورنالاسقان كوكتەرەك اۋىلىنان ىرگەسالىم جەردە جەرگىلىكتى حالىق ەجەلدەن كيە تۇتىپ كەلگەن قىزىل، سۇرعىلت رەڭدى، شوشاق تاقيا ءتارىزدى دالانىڭ شوقپار تاسى بار. ونى جۇرت «اۋليە تاس» دەپ اتايدى.

رۋحانيات • 15 شىلدە، 2019

مۇحامەدجان تازابەك: ءبىزدىڭ ماقساتىمىز – ىزگىلىككە شاقىرىپ، ىرىتكىدەن قايتارۋ

مۇحامەدجان تازابەك، «اسىل ارنا» تەلەارناسىنىڭ باس ديرەكتورى: ءبىزدىڭ ماقساتىمىز – ىزگىلىككە شاقىرىپ، ىرىتكىدەن قايتارۋ