بەكەن قايرات ۇلى«Egemen Qazaqstan»
784 ماتەريال تابىلدى

قازاقستان • 30 مامىر، 2022

تارازىلاعان تاريح تازارادى

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ وتكەن جىلى قاڭتار ايىندا جاريا­لاعان «تاۋەلسىزدىك بارىنەن قىمبات» اتتى ماقالاسىندا تاريحىمىزدىڭ اقتاڭداق بەتتەرى تۋرالى، سونىڭ ىشىندە حح عاسىردا ورىن العان ەكى دۇركىن الاپات اشارشىلىق تۋرالى اتاپ ءوتىپ: «تاريحىمىزدىڭ وسى اقتانداق بەتتەرى ءالى كۇنگە دەيىن جاق-جاقتى زەرتتەلمەي كەلەدى. ءتىپتى عالىمداردىڭ اراسىندا اشارشىلىق قۇرباندارىنىڭ ناقتى سانى تۋرالى ورتاق پايىم جوق. الا-قۇلا دەرەكتەر جانە ونىڭ سەبەپ-سالدارى جايلى ءارتۇرلى كوزقاراستار قوعامدى اداستىرادى. ءتيىستى تاريحي قۇجاتتاردى جيناپ، جينالعان مالىمەتتەردى اسا مۇقيات زەردەلەۋ كەرەك»، دەگەن ەدى.

رۋحانيات • 24 مامىر، 2022

التاۋ الا بولسا...

اتام قازاق: «التاۋ الا بولسا – اۋىزداعى كەتەدى، تورتەۋ تۇگەل بولسا – توبەدەگى كەلەدى» دەگەن ەمەس پە؟ ال التاۋدى الا بولدىراتىن نە؟ ارينە، الاۋىزدىق. وسى قاسىرەتتىڭ زاردابىن كوپ تارتقان حالىقتىڭ ءبىرى – قازاق. ونىڭ بۇل وسالدىعىن جاۋلارى جاقسى پايدالانا ءبىلدى. اباي اتامىز ءۇشىن­شى قاراسوزىندە: «قازاقتىڭ ءبىرىنىڭ بىرىنە قاسكۇنەم بولماعىنىڭ، ءبىرىنىڭ تىلەۋىن ءبىرى تىلەسپەيتۇعىنىنىڭ، راس ءسوزى از بولاتۇعىنىنىڭ، قىزمەتكە تالاسقىش بولا­تۇعىنىنىڭ سەبەبى نە؟» دەپ ناليتىنى بار دا، ءارى قاراي وزىنە-ءوزى «مۇنداي كۇيگە قالاي تۇستىك؟» دەپ كولدەنەڭ ساۋال تاستاي­دى دا، وعان «ەتىنەن وتكەن، سۇيەگىنە جەت­كەن، اتادان ميراس العان، انانىڭ سۇتى­مە­نەن بىتكەن ناداندىق الدەقاشان ادام­شىلىقتان كەتىردى» دەپ (41-قاراسوز) جاۋاپ بەرەدى.

قازاقستان • 17 مامىر، 2022

جاۋىنگەرلىك تاريح جادىگەرلەرى

ۇلت تاريحىنا قاتىستى ىرگەلى مادەني وشاقتىڭ ءبىرى – ەلوردا تورىندە ورنالاسقان اسكەري-تاريحي مۋزەيى. بۇل مەكەمە قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ باستاماسىمەن 2015 جىلدىڭ 1 جەلتوقسانىندا قۇرىلعان بولاتىن. قازىرگى تاڭدا اتالعان مۋزەي تاقىرىپتىق تۇرعىدان بىرنەشە زالعا جىكتەلىپ، ونداعى كوللەكتسيالار سانى 20 مىڭنان استام جادىگەردى قۇراپ وتىر.

رۋحانيات • 17 مامىر، 2022

ءبىرىنشى بايلىق

دانا حالقىمىز ء«بىرىنشى بايلىق – دەنساۋلىق» نەمەسە «دەنساۋلىق – تەرەڭ بايلىق» دەگەن ەكەن. بۇل دانالىق سوزدەر ءومىردىڭ وزىنەن الىنعانى انىق. ءبىر قىزىعى، «دەنساۋلىق دەگەنىمىز نە؟» دەگەن سۇراققا مامان دارىگەرلەر، اتالعان سالانىڭ نەبىر عۇلامالارى ءالى كۇنگە دەيىن تولىمدى، تۇشىمدى، ءدال انىقتاما بەرە الماي كەلەدى. دەسەك تە ددۇ نەگىزدەگەن انىقتامالىقتا: «دەنساۋلىق – جان، ءتان جانە ادامنىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىنىڭ قوڭدىلىعى» دەگەن ءپاتۋا ايتىلىپتى.

ادەبيەت • 15 مامىر، 2022

ءازىلحاننىڭ جوقتاۋ جىرى

جۋىقتا «سوتسياليستىك قازاقستان» گازەتىنىڭ سوعىس جىلدارى جارىق كورگەن ساندارىن شولىپ وتىرىپ، باسىلىمنىڭ 1944 جىلعى 28 قاراشا كۇنگى سانىنان مايدانگەر – جازۋشى ءازىلحان نۇرشايىقوۆتىڭ كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى مانشۇك مامەتوۆانىڭ قازاسىنا قاتىستى جازعان «جان قۇربى» اتتى جىرىن جولىقتىردىق. بيىل قوس مايدانگەردىڭ دە تۋعانىنا 100 جىل تولعان مەرەيلى داتاسى. ءبىرى – مايدان دالاسىندا ەرلىكپەن كوز جۇمسا، ەكىنشىسى امان-ەسەن ەلگە ورالىپ، ۇزاق جىل قازاق رۋحانياتى ءۇشىن تەر توكتى.

تاريح • 11 مامىر، 2022

ەل قورعانى

قازاق عالىمى شوقان ءۋاليحانوۆ: «ابىلاي زامانى – قازاق باتىرلارىنىڭ ءداۋىرى» دەگەن ەكەن. ويتكەنى بۇل ۋاقىت ويراتتار مەن قازاقتاردىڭ سۇراپىل شايقاستارىنا تولى كەزەڭ بولدى. وسى ءبىر الماعايىپ تۇستا، نەبىر ەل قورعانى باتىرلار تۋدى. سونىڭ ءبىرى – ماشان باتىر ارىقباي ۇلى. بۇل باتىردىڭ اتاتەگى – ورتا ءجۇز – كەرەي، سونىڭ ىشىندە اباق تايپاسىنان. قولداعى شەجىرە – دەرەككە جۇگىنسەك، ماشان باتىر اباق وداعىنا بىرىككەن ون ەكى اتانىڭ ءبىرى – مولقى رۋىنىڭ ۇرانىنا اينالعان تۇلعا.

ادەبيەت • 11 مامىر، 2022

مايداندا جازىلعان جورىق جىرلارى

قازاق رۋحانياتىندا «جىراۋلىق ­پوەزيا» دەگەن ارنايى تاقىرىپ بار. بۇنى اۋىزەكى تىلدە «جورىق جىرلارى» دەپ تە ايتادى.

تاريح • 08 مامىر، 2022

تانكىشى ارۋلار

جۋىقتا ەلوردا تورىندە ورنالاسقان قازاقستان قارۋلى كۇشتەرىنىڭ اسكەري-تاريحي مۋزەيىنە جۋرناليستىك تاپسىرمامەن بارعان ساپارىمىزدا كورمە زالىنان قازاقتان شىققان تانكىشى قىزدار تۋرالى جادىگەردى كورىپ قالدىق.

تاريح • 06 مامىر، 2022

قازاق مەرگەندەرى 78 جىلدان سوڭ «حالىق قاھارمانى» اتاندى

ۇلى وتان سوعىسى باستالعانىنا ءۇش جىل تولۋ مەجەسىنە وراي «سوتسياليستىك قازاقستان» گازەتىنىڭ 1944 جىلعى 18 ماۋسىم كۇنگى سانىنا قازاقستان ك(ب)پ ورتالىق كوميتەتىنىڭ سەكرەتارى جۇماباي شاياحمەتوۆتىڭ «قازاق حالقىنىڭ جاۋىنگەرلىك ءداستۇرى» اتتى ماقالاسى جاريالانىپتى. بۇل جازبادا رەسپۋبليكا باسشىسى قان مايداندا ەرلىك كورسەتكەن قازاق ۇلاندارى ت.توقتاروۆ، م.عابدۋللين، س.بايماعانبەتوۆ، م.بايسوۆ قاتارلى كەڭەس وداعى باتىرلارىنىڭ ەرلىكتەرىنە توقتالىپ، سونىمەن قاتار مايداندا مەرگەندىگىمەن تانىلعان قازاق جاۋىنگەرلەرى تولەۋعالي ابدىبەكوۆ پەن ىبىرايىم سۇلەيمەنوۆ تۋرالى دا اتاپ ءوتىپتى.

تانىم • 28 ءساۋىر، 2022

بەيبىتشىلىككە قورعان بولعان بىتىمگەرلەر

وتكەن عاسىردىڭ اياعىندا كەڭەس وداعى ىدىراپ، ونىڭ قۇرامىندا بولعان وداقتاس رەسپۋبليكالار تاۋەلسىزدىككە ۇمتىلعان ەلەڭ-الاڭ جىلدارى الەم نازارىن اۋدارعان وتتى وقيعا – تاجىك-اۋعان شەكاراسىنداعى قاقتىعىس ەدى. بيىل بۇل وقيعاعا 30 جىل تولىپ وتىر. وسىعان بايلانىستى جاقىندا ەلوردا تورىندە ورنالاسقان اسكەري-تاريحي مۋزەيدە «ەرلىككە جەتەلەگەن جول» اتتى كورمە اشىلىپ، مىڭعا تارتا ءارتۇرلى جادىگەر كوپشىلىك نازارىنا ۇسىنىلدى.