بەكەن قايرات ۇلى«Egemen Qazaqstan»
778 ماتەريال تابىلدى

تاريح • 06 ماۋسىم، 2022

ۇلتتىق ءارحيۆتىڭ قورى تولىقتى

ەلوردا تورىندە ورنالاسقان قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق ارحيۆىندە وتاندىق ءبىلىم بەرۋدىڭ بەلگىلى قايراتكەرى، تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور سوۆەتحان  يگىباەۆتىڭ جەكە قورىندا ساقتالعان قۇندى قولجازبالارى مەن وتكەن عاسىرلار كۋاسىندەي تاريحي قۇجاتتاردىڭ تۇپنۇسقاسى جانە جەكە ءومىر جولىنان مالىمەت بەرەتىن فوتوسۋرەتتەر جيىنتىعىنان كورمە ۇيىمداستىرىلىپ، ەكسكوزيتسياعا قويىلعان جادىگەرلەر تۇگەلدەي  ارحيۆ قورىنا تاپسىرىلدى.  

سۇحبات • 02 ماۋسىم، 2022

قازاق گەرالديكاسىنىڭ تاريحى تەرەڭدە جاتىر

تاۋەلسىز جەكە ەل بولۋدىڭ ءبىر سيپاتى – ونىڭ رامىزدەرى. وسى ورايدا ۇلتتىق گەرالديكامىزدىڭ تۇعىرى – مەملەكەتتىك رامىزدەردى قولدانۋدىڭ قۇقىقتىڭ ءنورماتيۆىن ساقتاۋ ماقساتىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ 2021 جىلعى 31 ناۋرىزداعى №195 قاۋلىسىمەن مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى ارحيۆ ىستەرى جانە قۇجاتتامانى باسقارۋ كوميتەتىنە قاراستى گەرالديكالىق زەرتتەۋلەر ورتالىعى قۇرىلعان بولاتىن. ىسكە كىرىسكەنىنە ءبىر جىلدىڭ ءجۇزى بولعان اتالعان ورتالىق قانداي كەلەلى ىستەر اتقاردى جانە الداعى جوسپارى قانداي؟ بۇل سۇراقتارعا جاۋاپ الۋ ءۇشىن ءبىز گەرالديكالىق زەرتتەۋلەر ورتالىعىنىڭ باسشىسى اسىلبەك بايجۇمامەن اڭگىمەلەسكەن ەدىك.

قازاقستان • 02 ماۋسىم، 2022

تۇلعا مەن مەملەكەتتىك تۋ

وسىدان ونشاقتى جىل بۇرىن، 4 ماۋ­سىم – مەملەكەتتىك رامىزدەر كۇنى قار­ساڭىندا استانالىق ىشكى ساياسات باسقارماسىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن مەملەكەتتىك تۋدىڭ اۆتورى شاكەن نيازبەكوۆ ەلوردا تورىندە ستۋدەنتتەرمەن كەلەلى كەزدەسۋ وتكىزگەن ەدى.

تاريح • 31 مامىر، 2022

قارا تابان، قاندى جول

وتكەن جىلدارى جولىمىز ءتۇسىپ قاراعاندى وبلىسى، بۇقار جىراۋ اۋدانىنىڭ ورتالىعى بوتاقارا كەنتىنە ات باسىن تىرەدىك. بۇل رەتكى ساپارىمىزدا ۋاقىت تاۋىپ، اۋداندىق ادەبي-ولكەتانۋ مۋزەيىنە باس سۇقتىق. مەكەمەدە ولكە تاريحىنا قاتىسى بار تۇلعالار ق.ساتباەۆ، م.كوپەەۆ، ع.مۇستافيندەرگە بايلانىستى تىڭ فوتودەرەكتەر بارشىلىق ەكەنىن بايقادىق. كورمە ەكسپوزيتسياسىن جاعالاي ءسۇزىپ كەلە جاتىپ، قۋعىن-سۇرگىن جىلدارىنا ارنالعان بولىمنەن 1931-1932 جىلعى الاپات اشتىق جايلى جازىلعان 80 جول «قارا تابان، قاندى جول» اتتى تولعاۋدى ۇشىراتتىق. مۋزەي قىزمەتكەرلەرىنىڭ اي­تۋىنا قاراعاندا، بۇل جىر بۇرىن ەشقايدا جاريالانباعان.

قازاقستان • 30 مامىر، 2022

تارازىلاعان تاريح تازارادى

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ وتكەن جىلى قاڭتار ايىندا جاريا­لاعان «تاۋەلسىزدىك بارىنەن قىمبات» اتتى ماقالاسىندا تاريحىمىزدىڭ اقتاڭداق بەتتەرى تۋرالى، سونىڭ ىشىندە حح عاسىردا ورىن العان ەكى دۇركىن الاپات اشارشىلىق تۋرالى اتاپ ءوتىپ: «تاريحىمىزدىڭ وسى اقتانداق بەتتەرى ءالى كۇنگە دەيىن جاق-جاقتى زەرتتەلمەي كەلەدى. ءتىپتى عالىمداردىڭ اراسىندا اشارشىلىق قۇرباندارىنىڭ ناقتى سانى تۋرالى ورتاق پايىم جوق. الا-قۇلا دەرەكتەر جانە ونىڭ سەبەپ-سالدارى جايلى ءارتۇرلى كوزقاراستار قوعامدى اداستىرادى. ءتيىستى تاريحي قۇجاتتاردى جيناپ، جينالعان مالىمەتتەردى اسا مۇقيات زەردەلەۋ كەرەك»، دەگەن ەدى.

رۋحانيات • 24 مامىر، 2022

التاۋ الا بولسا...

اتام قازاق: «التاۋ الا بولسا – اۋىزداعى كەتەدى، تورتەۋ تۇگەل بولسا – توبەدەگى كەلەدى» دەگەن ەمەس پە؟ ال التاۋدى الا بولدىراتىن نە؟ ارينە، الاۋىزدىق. وسى قاسىرەتتىڭ زاردابىن كوپ تارتقان حالىقتىڭ ءبىرى – قازاق. ونىڭ بۇل وسالدىعىن جاۋلارى جاقسى پايدالانا ءبىلدى. اباي اتامىز ءۇشىن­شى قاراسوزىندە: «قازاقتىڭ ءبىرىنىڭ بىرىنە قاسكۇنەم بولماعىنىڭ، ءبىرىنىڭ تىلەۋىن ءبىرى تىلەسپەيتۇعىنىنىڭ، راس ءسوزى از بولاتۇعىنىنىڭ، قىزمەتكە تالاسقىش بولا­تۇعىنىنىڭ سەبەبى نە؟» دەپ ناليتىنى بار دا، ءارى قاراي وزىنە-ءوزى «مۇنداي كۇيگە قالاي تۇستىك؟» دەپ كولدەنەڭ ساۋال تاستاي­دى دا، وعان «ەتىنەن وتكەن، سۇيەگىنە جەت­كەن، اتادان ميراس العان، انانىڭ سۇتى­مە­نەن بىتكەن ناداندىق الدەقاشان ادام­شىلىقتان كەتىردى» دەپ (41-قاراسوز) جاۋاپ بەرەدى.

قازاقستان • 17 مامىر، 2022

جاۋىنگەرلىك تاريح جادىگەرلەرى

ۇلت تاريحىنا قاتىستى ىرگەلى مادەني وشاقتىڭ ءبىرى – ەلوردا تورىندە ورنالاسقان اسكەري-تاريحي مۋزەيى. بۇل مەكەمە قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ باستاماسىمەن 2015 جىلدىڭ 1 جەلتوقسانىندا قۇرىلعان بولاتىن. قازىرگى تاڭدا اتالعان مۋزەي تاقىرىپتىق تۇرعىدان بىرنەشە زالعا جىكتەلىپ، ونداعى كوللەكتسيالار سانى 20 مىڭنان استام جادىگەردى قۇراپ وتىر.

رۋحانيات • 17 مامىر، 2022

ءبىرىنشى بايلىق

دانا حالقىمىز ء«بىرىنشى بايلىق – دەنساۋلىق» نەمەسە «دەنساۋلىق – تەرەڭ بايلىق» دەگەن ەكەن. بۇل دانالىق سوزدەر ءومىردىڭ وزىنەن الىنعانى انىق. ءبىر قىزىعى، «دەنساۋلىق دەگەنىمىز نە؟» دەگەن سۇراققا مامان دارىگەرلەر، اتالعان سالانىڭ نەبىر عۇلامالارى ءالى كۇنگە دەيىن تولىمدى، تۇشىمدى، ءدال انىقتاما بەرە الماي كەلەدى. دەسەك تە ددۇ نەگىزدەگەن انىقتامالىقتا: «دەنساۋلىق – جان، ءتان جانە ادامنىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىنىڭ قوڭدىلىعى» دەگەن ءپاتۋا ايتىلىپتى.

ادەبيەت • 15 مامىر، 2022

ءازىلحاننىڭ جوقتاۋ جىرى

جۋىقتا «سوتسياليستىك قازاقستان» گازەتىنىڭ سوعىس جىلدارى جارىق كورگەن ساندارىن شولىپ وتىرىپ، باسىلىمنىڭ 1944 جىلعى 28 قاراشا كۇنگى سانىنان مايدانگەر – جازۋشى ءازىلحان نۇرشايىقوۆتىڭ كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى مانشۇك مامەتوۆانىڭ قازاسىنا قاتىستى جازعان «جان قۇربى» اتتى جىرىن جولىقتىردىق. بيىل قوس مايدانگەردىڭ دە تۋعانىنا 100 جىل تولعان مەرەيلى داتاسى. ءبىرى – مايدان دالاسىندا ەرلىكپەن كوز جۇمسا، ەكىنشىسى امان-ەسەن ەلگە ورالىپ، ۇزاق جىل قازاق رۋحانياتى ءۇشىن تەر توكتى.

تاريح • 11 مامىر، 2022

ەل قورعانى

قازاق عالىمى شوقان ءۋاليحانوۆ: «ابىلاي زامانى – قازاق باتىرلارىنىڭ ءداۋىرى» دەگەن ەكەن. ويتكەنى بۇل ۋاقىت ويراتتار مەن قازاقتاردىڭ سۇراپىل شايقاستارىنا تولى كەزەڭ بولدى. وسى ءبىر الماعايىپ تۇستا، نەبىر ەل قورعانى باتىرلار تۋدى. سونىڭ ءبىرى – ماشان باتىر ارىقباي ۇلى. بۇل باتىردىڭ اتاتەگى – ورتا ءجۇز – كەرەي، سونىڭ ىشىندە اباق تايپاسىنان. قولداعى شەجىرە – دەرەككە جۇگىنسەك، ماشان باتىر اباق وداعىنا بىرىككەن ون ەكى اتانىڭ ءبىرى – مولقى رۋىنىڭ ۇرانىنا اينالعان تۇلعا.