10 جەلتوقسان، 2010

جۇك ۆاگوندارى ەكىباستۇزدا جاسالادى

414 رەت كورسەتىلدى
وبلىس اكىمى باقىتجان ساعىنتاەۆ ەكى­باستۇزداعى «پرومماشكومپلەكت» جانە «قا­زاق­ستان ۆاگون جاساۋ كومپانياسى» كاسىپ­ورىن­دارىن ارالاپ، جۇمىستارىمەن تانىس­تى. كاسىپورىنداردا بۇل كۇندەرى ەلى­مىزدەگى جاڭا يندۋستريالاندىرۋ باع­دار­­لاماسى اياسىندا سەرپىندى جوبالار جۇزەگە اسۋدا. ءوندىرىستى ءوڭىردىڭ كاسىپ­ورىن­دارى قاتارىن تولىقتىرىپ تەمىر جول رەلستەرىن باعىت­تاۋ­عا ارنالعان قۇ­رالدار، جولداردى ايىرۋ­شى تەتىك جانە جوندەۋ جيىنتىقتارىن شى­عاراتىن «پروم­­ماشكومپلەكت» اتتى جاڭا ءوندىرىس ورنى قۇرىلۋدا. بۇل جوبا يندۋس­تريا­لاندىرۋ كارتاسىنا ەنگەن. قۇنى 9،4 ميل­ليارد تەڭگەنى قۇرايدى. ەلىمىز تەمىر جولعا اسا قاجەتتى قۇرال-جابدىقتاردى باس­قا ەلدەردەن ساتىپ الىپ وتىرعانى ءمالىم. ال، «پرومماشكومپلەكت» كومپانياسى بول­سا، رەسەيلىك زاۋىتتار شىعاراتىن جاب­دىق­­تاردى ەلىمىزدىڭ وڭىرلەرىنە اكەلىپ ساتا­تىن بىردەن-ءبىر ءىرى رەسمي ديلەر بولىپ وتىر. سەرىكتەستىك باسشىسى الەك­ساندر لەونەتستىڭ ايتۋىنا قاراعاندا، جو­عا­رىداعى سەرپىندى جوبا تولىقتاي جۇزەگە اسقاندا جوعارى تەح­نو­­لوگيالىق يننوۆا­تسيالىق ءوندىرىس قۇ­رى­لىپ، ول ەلىمىزدىڭ كولىك ينفراقۇرىلىمىن دا­مىتۋعا جول اشادى. ال، كاسىپورىندا جا­ڭا­دان 380 ادام ءۇشىن جۇمىس ورىندارى اشى­لادى. بۇدان كەيىن وبلىس اكىمى «تامان» جشس نەگىزىندە قۇرىلعان ۆاگون جاساۋ زاۋى­تىن ارالاپ كوردى. زاۋىتتىڭ الداعى ۋاقىتتا جىلىنا 2500 ۆاگون جاساپ شىعارۋ ءمۇم­كىن­دىگى بار. بۇل كۇندەرى زاۋىت 109 ۆاگون جاساپ شىعارعان. بارلىعى دا «قا­زاقستان تەمىر جولى» اق-تىڭ ەنشىلەس كاسىپورنى «قاز­تە­مىر­ترانس» كومپانيا­سىنا جىبەرىلىپتى. ءوندى­رىس ورنى ولارمەن 8 مىڭ ۆاگون جاساپ بەرۋگە كەلىسىم-شارت جا­ساسقان.  بايىرعى جۇمىس­شى­­لار بۇل ۆاگون دەپوسى­نىڭ كەزىندە جى­لىنا 10 مىڭ ۆاگون جوندەي الاتىنداي قۋاتى بولدى دەپ ەسكە الدى. وكى­نىشكە وراي، 90-شى جىل­دارداعى قيىندىق كەز­دە­رىندە ۆاگون دە­پو­­سىنىڭ بىرقاتار قۇ­رال-جابدىق­تارى ساتى­لىپ كەتتى. كەيبىر بولىكتەرى ىستەن شىعىپ قالدى. دەگەنمەن دە، دەپونىڭ قازىر ءون­دىرىس­تىك بولىمدەرى، كوممۋنيكاتسيا قۇرى­لىم­دارى ساقتالىپ قالىپتى. ونىڭ نەگى­زى­نىڭ ساقتا­لىپ قالعانى دايىن تۇرعان كا­سىپ­ورىنعا قۇرال-جابدىقتار ورنا­تىپ، بۇل جەردەن جاڭا ءوندىرىس ورنىن اشۋعا، وسى زامانعا ساي جۇك ۆاگوندارىن جاساۋعا جاقسى مۇمكىندىك بەرىپ وتىر. كاسىپورىن 20 جىلدان بەرى وسى كۇنگە دەيىن ۆاگون­دار­دى كۇردەلى جانە دەپولىق جوندەۋلەر­دەن وتكى­زۋ­مەن اينالىسادى. ءبىر جىلدا 4 مىڭ جۇك ۆاگوندارىن قايتا قال­پى­نا كەلتىرۋگە ءمۇم­كىندىكتەرى دە جەتەدى. ال، بۇرىن ەلىمىزدە جۇك ۆاگوندارىن جاسايتىن زاۋىت بولعان جوق. ۆاگوندار جاسايتىن رە­سەي­دىڭ ءوزى دە بۇل كۇندەرى قارقىندارىن ءبا­سەڭ­دە­تىپ الىپ­تى. ءارى شەتتەن ساتىپ الىنعان جۇك تاسى­مالدايتىن ۆاگوندار بىرنەشە ەسە قىمباتقا تۇسەدى. بۇل ماسەلە ۇكىمەت دەڭ­گەيىندە دە قارالىپ، بيىلعى جىلدىڭ مامىر ايىندا وبلىسقا جاساعان جۇمىس ساپارىندا ۇكىمەت باسشىسى كارىم ءماسى­موۆتىڭ ءوزى «تامان» جشس-عا كەلىپ ناقتى ىسكە جول باستاپ بەردى. بۇعان دەيىن «قا­زاقستان تەمىر جولى»  اق پرەزيدەنتى  ا.مامين مەن رەسەيلىك «ترانس­ماش­حولدينگ» جاق ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى ا.بوكارەۆ اراسىندا تەمىر جول سالاسىنا ارنالعان ماشينە جاساۋ كاسىپ­ورىن­دارىن اشۋ جونىندە ءوزارا قارىم-قا­تىناس تۋرا­لى مەموراندۋمعا قول قويىل­دى. بۇل كۇن­دەرى قول قويىلعان جوبالار ىسكە اسا باس­تادى. جاڭا جوبانىڭ قۇنى – 6 ملرد. تەڭگە. قارجى كاسىپورىننىڭ وزىنەن جانە قازاقستان دامۋ بانكىنەن ءبولىندى. تەمىر جول ماماندارى ەلىمىز بويىنشا  20-30 مىڭ جۇك تاسىمالدايتىن ۆاگوندار جەتىسپەيتىنىن اي­تا­دى. ماسەلەن، كومىر تاسۋعا ارنالعان اشىق ءبىر ۆاگوننىڭ قۇنى 80 مىڭ اقش دوللارى تۇرادى ەكەن. سون­دىقتان بىرلەسكەن قازاق­ستان­دىق-رەسەيلىك ۆاگون قۇراستىرۋ زاۋىتىن اشۋ ماسەلەسىن ءومىردىڭ ءوزى تۋدىر­دى. جۇك تا­سىمالدايتىن ۆاگون شىعارۋدى ەكىباستۇزدا  قولعا الۋ­دىڭ دا وزىندىك سەبەبى بار. بۇل جەردەگى قازان­شۇڭقىردا ەلىمىز بويىنشا كو­مىردىڭ 80 پايىزى وندىرىلەدى. سوندىقتان كومىر تاسىمالىندا اشىق ۆا­گونداردى ەڭ كوپ كەرەك ەتەتىن وسى جەردىڭ كە­نىشتەرى بولىپ تابىلادى. زەرتتەۋ جۇ­مىس­تا­رىن جۇرگىز­گەن تەمىر جول سالاسى ما­مان­دارى وسىن­داي ناقتى شەشىمگە كەلىپ كەتتى. جالپى، بۇگىندە ەلىمىزدىڭ ىشكى جۇك اي­نالىم جولدارىندا قىتايدان اكەلىنگەن ۆاگوندار پايدالانىلسا، حالىقارالىق تا­سى­مال بويىنشا رەسەي مەن ۋكراينادان جەتكىزىلگەن ۆاگون قۇرالدارى قولدانىستا ءجۇر. قىتايلىق ۆاگونداردىڭ باعاسى ارزان بول­عا­نىمەن، پايدالانۋ مەرزىمى قىسقا ءارى سا­پا­سى تومەن بولاتىنى دا بەلگىلى. ەكىباس­تۇزدىق ۆاگوندار ەلدەگى ۆاگون پاركىن تو­لىق جاڭارتا الماسا دا، جۇك اينالىمى­نىڭ ماڭىزدى بولىكتەرىندە ءبىراز مۇمكىن­دىكتەر تۋدىرارى انىق. مامانداردىڭ پىكىرىنشە، 70 تونناعا دەيىن جۇك كوتەرەتىن بۇل قۇرال­داردىڭ قولدانىس مەرزىمى 22 جىلدى قۇراي­دى ەكەن. زاۋىتتا الداعى جىلدارى 600-دەي ادامعا جاڭا جۇمىس ورىندارى اشىلادى. مى­سا­لى، بيىل وبلىستا جۇزەگە اسىپ جات­قان جوبالاردىڭ ۇشتەن ءبىر بولىگى ەكىباستۇز وڭىرىنە تيەسىلى بولىپ وتىر. كەلەسى جىلى  كوپ­تەن بەرى ءسوز بولىپ جۇرگەن، گرەس-2 ستان­­ساسىنىڭ №3 ەنەرگو­بلو­گى­نىڭ قۇرىلى­سىنا قاجەتتى قۇرال-جابدىقتار دا جەتكىزىلە باستايدى. وبلىس اكىمى باقىت­جان ساعىنتاەۆ قازىردىڭ ءوزىن­دە وبلىستا 12 جوبا ىسكە قو­سىل­دى، ەندى جىل اياعىنا دەيىن تاعى 18 جوبا وسى قاتاردان كورىنەتىنىن اتاپ ءوتتى. فاريدا بىقاي. پاۆلودار وبلىسى.
سوڭعى جاڭالىقتار

قىرعىزدىڭ وڭىندەي...

ونەر • بۇگىن، 08:35

تاعى دا تاريف تۋرالى

ايماقتار • كەشە

قولدان شاپقان قوبىز

رۋحانيات • كەشە

كۇلاندا اپا

ەڭ قىسقا اڭگىمە • كەشە

الاش ات تاريحى

قوعام • كەشە

ءبىر ولەڭنىڭ تاريحى

ادەبيەت • كەشە

سۇلتانماحمۇت جەڭىسى

ادەبيەت • كەشە

دالا مەن دارىن

تاريح • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار