10 جەلتوقسان، 2010

«قوڭىراۋلى كولدىڭ» پەرزەنتى

544 رەت كورسەتىلدى
ادەتتە مۇشەلتويعا نەمەسە مەرەيلى جاسقا ورايلاستىرا جا­زىل­عان ماقالالارعا گازەتىمىزدە «ەسىمى ەلگە ەلەۋلى»، «ەسىمى ەلدىڭ ەسىندە» دە­گەندەي ايدارلار قويىلىپ جاتاتىن. تانىمال قالامگەر، اۋ­دار­ما­شى كەڭەس يۋسۋپتىڭ قازاق ادەبيەتىندە، ۇلت جۋرنا­ليس­تي­كاسىندا ءوز ورنى، ءوز ءىزى بار توقتاربەك قىزىقبايدىڭ رۋحىنا تاعزىم تۇرعىسىندا قاعازعا تۇسكەن مىنا ماقالاسىنا «ادەبيەتتىڭ اڭگىمەسى» ايدارىن ورىن­دى كوردىك. نەگە دەسەڭىز، اۆتور مۇندا قاناتتاس، قاتارلاس وسكەن قالامداس دوسىنىڭ شىعار­ماشىلىعىن تالعام بەزبەنىمەن ءدال تا­را­زى­لاي، وزىنە سىيىمدى باعاسىن بەرە كەلىپ (ومىردەن وتكەن ەكى قالامگەردىڭ ءبىرىنىڭ كلاسسيككە اينالا جازداپ جۇرگەنى جاسىرىن ەمەس)، ولەڭگە ادال­دىق­تىڭ، جۋرناليستيكاداعى جانكەشتىلىكتىڭ ءوزى ءاپ-ادەمى جەمىس بەرە الا­تىنىن ادەمى اڭعارتادى، پوەزيانىڭ كەشەگى، بۇگىنگى سيپاتىنا بايلانىستى بايىپتى بايلامدارىن دا ورتاعا سالادى. مىسالى، ول­جاس سۇلەيمەنوۆتىڭ اتاقتى پوەماسىنىڭ («زەمليا، پوكلونيس چەلوۆەكۋ») تاقىرىبىنا وراي قانشاما قازاق قالامگەرىنىڭ «بۇلاي ايتۋ – اس­تام­­دىق، ادامزات ءوزىن جاراتقان اناسى – جەرگە «سەن ماعان تابىن» دەپ سويلەمەۋگە ءتيىس» دەگەن سىڭايدا سىن ايتقانى ەستە ەدى. كەڭەس يۋسۋپ پوەما اتىنداعى «پوكلونيس» ءسوزى «تابىن» دەگەننەن گورى «تاع­زىم ەت» دەگەنگە جاقىنداۋ ەكەنىن، ورىس تىلىندە «تابىنۋ، باس يۋ، سىيىنۋ» ۇعىمدارى «پرەكلونەنيە» سوزىمەن بەرىلەتىنىن قولمەن قوي­عان­داي كورسەتە العان. ال «پوكلونەنيە» ءسوزىنىڭ «باس يۋ، تابىنۋ، سىيىنۋ، عي­بادات قىلۋ، ءتاۋاپ ەتۋ» دەگەندەي ماعىنالار بەرەتىنىن كەز كەلگەن سوزدىكتەن كورە الامىز. ورىستىڭ عاجايىپ سۇلۋ سازبەن جازا­تىن جازۋشىسى كونستانتين پاۋستوۆسكي­دىڭ قازاقستانعا ارنالعان ءۇش-ءتورت اڭگىمەسى بار. جازۋشى ءوزىنىڭ «پۋتەشەستۆيە نا ستاروم ۆەربليۋدە» دەيتىن اڭگىمەسىن: «قازاق­ستاندا، كوشپەندىلەر تولقىنىنىڭ تازا سىڭ­عىرلاعان ءۇنى ءۇشىن «قوڭىراۋلى كول» اتاپ كەتكەن زايسان كولىنىڭ جاعاسىندا»، دەپ باستايدى... سول «قوڭىراۋلى كولدىڭ» جاعاسىندا...ءبىر زامانداسىمىز وسكەن، سول كولدى اڭساۋ­مەن دۇنيە كەشكەن. تەگى وسى كولدىڭ تولقى­نى­نىڭ «كۇمبىرىندە»، ءسىرا، ءبىر سيقىر، ءبىر قۇ­دىرەت بار سەكىلدى. ولاي دەيتىنىم وسى اي­دىن­نىڭ ماڭىندا دۇنيەگە كەلگەندەردىڭ ارا­سىنان اقىندار كوپ شىققان. بۇل «ورتايماي كوڭىل تولسىن دەپ، سونىعا تارتتىم، سونىعا» دەپ جىرلايتىن توقتاربەكتىڭ وسكەن ورتاسى. اسىلىندە ول ءوزى­نىڭ ءومىربايانىن ولەڭدەرىمەن ءوزى جازىپ قال­دىرعان. مىنەكي: ءبىز قىرقىنشى جىلداردانبىز – تار كەزدە تۋعاندارمىز. كەشتەتىپ ءبۇر جارعانبىز، كوپ تويدان قۇر قالعانبىز، شىڭىراۋدا شىڭدالعانبىز، جىعىلىپ تۇرعاندارمىز، مۇڭدى ءان-جىرلاردانبىز، ەرتەڭگى دۋماندارمىز – ءبىز قىرقىنشى جىلداردانبىز! تۇتاس ءبىر ۇرپاقتىڭ عۇمىرىنىڭ بايانى عوي. وسى جولداردان ونىڭ قىرقىنشى جى­لى دۇنيەگە كەلگەنىن ۇعاسىز. «اكە كورمەي مەن ءوستىم» دەگەن ولەڭىندە: «بەسىگىمدە سون­دا ءىڭ­گا­لاپ جاتىپپىن،/ ال سەن سۋىت اتتانىپ­سىڭ ماي­دانعا»، دەي كەلىپ، «جان اكە، تىم بولماسا، ساقتالماپتى-اۋ سۋرە­تىڭ» دەپ قامى­عا­دى. قا­زىرگى كەزدە جەتپىسكە كەلگەن نەمەسە سول توڭىرەكتى شيىرلاپ جۇرگەن تالايدىڭ پەشە­نە­سىنە جازىلعان تاعدىردىڭ «تاڭباسى»! بۇل جولداردان تاۋقىمەتتى زاماندا تارى­عىپ، اكە مەيىرىنە زارىعىپ وسكەن جاننىڭ ومىرلىك سىرىن باعامدايسىز. ەكىنشى دەرەك – ول اكە­سىز وسكەن كوپ مۇڭلىقتىڭ ءبىرى. ەندى وسى ءومىرباياندى جەكە ادامنىڭ ناق­­تى تىرشىلىك كەشۋىنە اينالدىرۋ، عايى­بي كۇيىنەن كادىمگىدەي كوزگە كورىنەردەي ەتىپ جانداندىرۋ ءۇشىن ءبىردى-ەكىلى دەرەك قو­سۋىمىز كەرەك. ءتورت جىل اۋداندىق گازەت­تە قىزمەت ىستەپ، ءباسپاسوز (سول كە­زەڭ­دە اۋداندىق گازەت جۋرناليستيكانىڭ باس­تاپ­­قى بايىپتى مەكتەبى سانالاتىن) ءالىپ­پەسىن اجەپتاۋىر مەڭگەرگەن جيىرما ەكى جاسار جىگىت وبلىستىق «كوممۋنيزم تۋى» گا­زە­تىنە قىزمەتكە شاقىرىلادى. ونى مۇندا الىپ كەلگەن پوەزيانى تەرەڭ تۇسىنەتىن ادام­نىڭ كوزىنە تۇسكەن ولەڭ-وچەركى. گازەتتىڭ سول تۇس­تاعى رەداكتورى بەيسەنعالي تايكىما­نوۆ اق­سا­قال بىلگىر ۇيىمداستىرۋشى، بىلىكتى باس­شى، ءوزى دە ءتيىپ-قاشىپ ولەڭ جازاتىن ادام اقىن جىگىتتى ەرەكشە قامقورلىعىنا الادى. بيازى دا بۇيىعى ادامداردىڭ كوپشى­لى­گىنە ءتان مىنەز بە دەيمىن، ول ماقتاۋ-ما­را­پات­قا بارىنشا سالقىن قارايتىن، جازى­لا قالعان، جارىق كورگەن الدەبىر شىعارما­لا­رىنا قوشەمەت ايتىلا قالسا، ءۇستى توم­پاق­تا­نا بىتكەن الاسى مول بادىراق كوزدە­رىن ءبىر توڭكەرىپ، ەتتى ەرىندەرىن جالاپ جىبەرىپ، «قويسايشى-ەي» دەپ دۇڭك ەتە قالا­تىن. كەيدە اقىن رەتىندە اتاعىنىڭ شىعا قوي­ما­عانى دا وسى مىنەزىنىڭ سالدارى ما ەكەن دەگەن دە وي كەلەدى. «كىشىك جاندى ۇيالتقىڭ كەل­سە، ماقتاۋعا تىرىس»، دەيتىن ناقىل وسىدان بولۋى مۇمكىن. بۇل ارادا ءبىر ءجايتتىڭ باسى اشىق، ول ءوزى­نىڭ «ءومىر-ساپارىندا» تابيعات سىيعا تارت­­قان دارىنىن دا، تاعدىر تالايى ماڭ­دايىنا جازعان قاجىرى مەن قايراتىن دا اياپ قالعان جوق. ول اقىندىعى مەن جۋر­نال­شى­لىق قىزمەتىن بولە-جارا قاراعان جوق، ءبىرىن جوعارى، ءبىرىن تومەن قويعان جوق، ول ءمۇم­كىندىگىنىڭ ەڭ جوعارعى دەڭ­گەيىندە ايانباي تەر توكتى. ايتالىق، ول ويى­نا ورالعان ادە­مى قيسىندى ولەڭىمنىڭ شۋ­ماعىنا جارا­تار­مىن دەپ ىرىككەن جوق، قارا ماقالانىڭ قا­راپايىم جولىنا قي­نال­ماي-اق قيا سالا­تىن. وسىندايدا، اپىرماي-ءا، وسىنىسى بە­كەر­شىلىك بولمادى ما ەكەن دەگەن دە ويعا كەلەسىڭ... توقاڭنىڭ «مەن زاماننىڭ قارا وگى­زىمىن نەمەسە قارا جۇمىس تۋرالى تولعاۋ» اتالاتىن ولەڭدەر توپتاماسى بار. تازا پۋب­­لي­تسيستيكالىق سارىندا جازىلعان سى­پايى دا سۇيكىمدى توپتاما. مۇندا ونىڭ ادام بالاسىنىڭ قاجىرى مەن قايراتىنا دەگە؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟: ؟؟؟ ؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟ ؟؟؟-؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟، ؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟. ؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟، ؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟. ؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟. ؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟، ؟؟؟؟ ؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟، ؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟ ؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟. ؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟، ؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟، ؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟، ؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟، ؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟ (؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟) ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟ ؟؟ ؟؟؟؟؟؟، ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ (؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟) ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟، ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ (؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟) ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟ ؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟ ؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟. ؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟ ؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟... ؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟، ؟؟؟؟ ؟؟-؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟، ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟، ؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟، ؟؟؟-؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟، ؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟ ؟؟؟ ؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟ ؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟. ؟؟؟؟؟؟؟؟؟، ؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟، ؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟ ؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟. ؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟، ؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟ ؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟. ؟ ؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟ ؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟، ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟، ؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟. ؟؟؟؟؟ ؟؟؟-؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟، ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟، ؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟ ؟؟؟-؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟. ؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟ ؟؟؟ ؟؟؟ ؟؟؟؟؟ ؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟. ن كوزقاراسى ولەڭ جولدارىمەن ءور­­­­­­نەك­­­تەلگەن: كەي كەزدە مۇڭىم كول-كوسىر نەدەن، ۋاقىتتىڭ ءوزى ەمدەسىن دەگەم. مەن زاماننىڭ قارا وگىزىمىن، تىرلىك ارباسىن ورگە سۇيرەگەن. بۇل توقتاربەك ابدراحمان ۇلىنىڭ ءوز ءتىر­لىگىنىڭ سىرى. ۋاقىت سولاي ۇيعارعان، ونىڭ قارا جۇمىسقا جەگىلىپ، امان قا­لۋ­دىڭ قامىن جاساۋدان باسقا امالى دا بول­ما­عان. بۋىنى بەكىپ، بۇعاناسى قاتپاي جا­تىپ، اۋىلدىڭ قارا جۇمىسىنا جەگىلگەنىن بىلاي قويعاندا، اۋداندىق گازەتتەگى ءتورت جىل­عى، وبلىستىق «كوممۋنيزم تۋى» (قا­زىر­گى «ديدار») گازەتىندەگى ون ءۇش جىل­عى، «سوتسياليستىك قازاقستانداعى» (قازىرگى «ەگە­مەن قازاقستان») گازەتىندەگى بەس جىل­عى، «قازاقستان كوممۋنيسى» (قازىرگى «اقي­قات») جۋرنالىنداعى ون جىلعى قار­بالاس قىز­مەتى – الگى شۋماقتىڭ ادىلدىگىنىڭ اي­شىقتى دالەلى. قاربالاس جۇمىس دەۋىمىز دە تە­گىن ەمەس... جوعارىدا اتالعان باسىلىمداردا وسى جىلداردىڭ ىشىندە جاريالانعان توقتار­بەك­­تىڭ قولىنان شىققان، ونىڭ وي-ەلەگىنەن ءوت­كىزىلگەن، زەردەسىمەن جانە سەزىمىمەن ءسۇ­زىل­گەن، قارا قالامىنىڭ ۇشىمەن وڭدەلگەن ما­قالالاردى، حات-حابارلاردى توپتاستىر­سا، قانشاما تومدى قۇرار ەدى دەگەن جەلپىنىستى وي دا كوكەيدە تۇنشىعادى. كولەمدىسى، مەيلى كىشىسى بولسىن، سونىڭ ارقايسىسىندا جۋر­نالشى ازاماتتىڭ قالامىنىڭ قىزۋى مەن جۇرەگىنىڭ جىلۋى جاتقانى انىق. «توقاڭ باردا، «زاپاس» بار» دەيتىن توق­تاربەك وبلىستىق گازەتتە رەداكتوردىڭ ءبىرىنشى ورىباسارى قىزمەتىن اتقارعان كەزدە سول باسىلىمنىڭ جاۋاپتى حاتشىسى بول­عان بايىرعى جۋرناليست اقان مۇحاما­ديەۆ اعا­مىز. – الدىندا ءبىر قوراپ «بەلو­مورى»، كۇلسالعىشى مەن قالامى جاتسا بولعانى، تو­قاڭ ساعاتتاپ وتىرۋعا بار. سودان ەكى-ءۇش ءنو­مىرلىك قورىڭىزدى بىردەن ازىرلەپ تاستاپ، شالبارىنىڭ تىزەسى قالتا­لانىپ، ءوڭى­رىنە شىلىمىنىڭ ك ۇلى جۇققان كەزدە ءبىر-اق تۇرادى». ونىڭ پورترەتىنە بۇل اسا ءبىر ادەمى ءارى شىنشىل شتريح. تەگىندە، ت.قىزىقباي ءبىر ءىسى بىتپەي تۇ­رىپ كەلەسىسى قىلاڭ بەرەتىن تىنىمسىز ما­مان­­دىق يەسى، شارۋاسى سايابىرسىسا، كەيىنگى ءبى­رىن ءوزى ىزدەپ تاۋىپ الاتىن، ۇنەمى ەلەگىزىپ تۇراتىن، قايدا جۇرسە دە گازەت بويا­ۋى­نىڭ ءيىسىن اڭساپ جۇرەتىن ناعىز گازەتشى بو­لا­تىن. قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرە­زي­دەن­تى اكىمشىلىگىندەگى جاۋاپتى قىزمەتىنەن زەي­نەت دەمالىسىنا شىققان ول نارىق «زا­مانى» بەرگەن ەركىندىكتى پاي­دالانىپ، اۋ­دان­­دىق گازەتتىڭ فورما­تىن­داعى «قاس قا­عىم ءسات» اتالاتىن گازەت شىعارۋدى قولعا الا­دى. وسى باسىلىمنىڭ بىرنەشە ءنومىرىن تا­را­تىپ تا ۇلگەرەدى. سول گازەتتىڭ جارىق كور­­گەن ەكى-ءۇش ءنومىرىن شولىپ شىققان ەدىم. سوندا كوكەيگە تۇيگەنىم: توقتاربەك اۋ­داندىق گازەتتە جۇرگەن كەزىندە قاپتاعان قاۋلى-قارارلاردىڭ، كۇن سايىنعى شارۋا­شى­لىق ماسەلەلەرىنىڭ قالقاسىندا ىسكە اسى­­رىلماي قالعان وي نيەتىن، ايتىلماي قال­­عان سوزدەرىن جاڭعىرتپاق نيەتتە بولعان سەكىلدى، ناعىز «ادامي كەيىپتەگى» گازەت شى­عا­رۋعا تىرىسقان ءتارىزدى. تۋعان ولكە­سىنىڭ وتكەنى مەن كەتكەنى، ەڭ باستىسى «كوڭى­راۋلى كولىنىڭ» ابزال ارلى ازامات­تارى تۋ­را­لى، ولاردى كەيىنگى ۇرپاققا ۇلگى تۇتۋ ماق­ساتىندا كەلەلى وي تولعايدى. سول كەزدە توقاڭ ەكىنشى «دوستىقتى» (زايسان اۋدان­دىق گازەتىنىڭ قازىرگى اتاۋى) شىعارا باس­تاپ­تى-اۋ» دەگەن ءازىل دە تاراعان. مەنىڭ ءبىر ويىم ايتادى: توقاڭنىڭ پاتشا كوڭىلى ارعى-بەرگىنى ەكشەي كەلە، ەرتەڭگى كۇنى كۇللى ەل ومىرىندەگى ەڭ ەلەۋلى تاقى­رىپتاردى قامتيتىن قالىڭ جۇرتتىڭ قاجە­تىنە جارايتىن گازەت شىعارۋدى مۇرات تۇ­تا­دى. نەسى بار، قارجىسى بولعاندا، شى­عا­رۋعا دا قاۋقارى مەن قابىلەتى دە قاپتال جەتەتىن ەدى. ماعان ءاردايىم توقاڭ ولەڭمەن ويلانا­تىن سياقتى كورىنەتىن. ول كوكەيىندە تۇن­عان ويلاردى قارا سوزدەن گورى ولەڭ جولدا­رىمەن ورنەكتەۋگە بەيىم دە بەيىلدى سياق­تى. سوندىقتان دا توقتاربەكتىڭ جۋرنال­شىل­دىق قىزمەتى مەن اقىندىق تۋىندى­گەرلىگىن بولە-جارا قاراۋعا كەلمەيتىنى سە­زى­لىپ تۇرادى، بۇلار ءبىرىن-ءبىرى جوققا شى­عار­مايدى، كەرىسىنشە ءبىر تۇتاستىق قۇراپ تۇ­را­دى. ول تىرشىلىگىنىڭ تۇپقازىعى بولعان باس­پا­سوز­گە اقىندىق لەپ ەنگىزسە، ولەڭدە­رىنە پۋب­ليتسيستيكالىق ەكپىن كىرگىزەدى دە، ەكەۋىنىڭ ءبىر­دەي ىقپال-اسەرىن كۇشەيتە تۇسەدى. وسى ورايدا ەرىكسىزدەن ۋاقىت تۋرالى ويلاناسىڭ. ول «ءتۇرى ۇلتتىق، مازمۇنى سوتسياليستىك» ادەبيەت الەمىندە ءومىر ءسۇردى. سو­نىمەن قاتار ول نارىققا ءوتۋدىڭ وتپەلى كەزەڭىن دە ءوز كوزىمەن كوردى. وسىندايدا ماي­­كوپتىق اقىن كيريلل انكۋدينوۆتىڭ «ليتەراتۋرنايا گازەتادا» جاريالانعان قا­زىرگى ورىس پوەزياسى تۋرالى «ون حاتىنىڭ» ءبى­رىندەگى مىناداي پىكىر ويعا ورالادى: «كەڭەستىك پوەزيا وزىندىك ەرەكشە تاماشا، الايدا مۇلدە تۇيىق ءارى تۇمشالى قۇبى­لىس بولاتىن. كەڭەس اقىندارى قالايىمەن قاپ­تالعان بىتەۋ قۇتىنىڭ ىشىندە ءومىر سۇرگەن ءتارىزدى». بۇل ورايدا كوكىرەگىنىڭ تەرەڭ تۇكپىرىن­دە تاۋەلسىزدىكتى اڭساعان سەزىم جاتقا­نى­مەن، توقاڭ مەن ونىڭ تۇستاستارىندا سول ۋا­قىتتىڭ، سول قوعامدىق قۇرىلىستىڭ قۇن­دى­لىقتارىنا دەگەن سەنىمنىڭ دە بولعانىن ايتۋىمىز كەرەك. ونىڭ قالامىنان تۋعان، جارىق كورگەن ون بەس جىر جيناعىنىڭ (مەنىڭ ەسەپتەۋىمشە) كەمىندە ونى كەڭەستىك كەزەڭنىڭ ەنشىسىنە تيەدى. بۇل شارتتى تۇردەگى، حرونولو­گيا­لىق تۇرعىداعى ءبولۋ عانا، ايتپەسە اقىن كوز­قاراسىنداعى ءتۇبىرلى وزگەرىستەر كوزگە شا­لىنبايدى، ول وتكەنىن «اشكەرەلە­مەي­دى»، مازمۇنىندا، ولەڭ پىشىنىندە شالت، وقىس كەتەتىن، بۇرىنعى ايتقاندارىنا قار­سى نەمەسە قايشى كەلەتىن تۇستار، بۇرى­لىس-قالتارىستار جوق، بۇل ءبىر تىك باسقىش­تىڭ بويىنداعى ساتىلار سەكىلدى، تەجەلەدى، جو­عارى كوتەرىلەدى، ويى بايسال تارتادى، بىردە قويۋلايدى، بىردە جۇقارادى. تەگىندە بۇ­رىنىراقتا پاتەتيكاسى مەن پافوسى با­سىمىراق سياقتى ەدى... ونىكى بۇل دا مەنىڭ زامانىم دەيتىن كەڭ پىشىلگەن قازاقى مىنەز. الايدا ۋاقىت وتە كەلە، وزا كەلە ءوزىنىڭ ۇي­عارىمىن جاسايتىن سەكىلدى. «ءومىر-ساپار» (توقتاربەكتىڭ بەرتىنگى جيناعى) اقىننىڭ سەزىمىنە، ءتۇيسىنۋى مەن پايىم­دا­ۋىنا ءتۇس اۋىپ بارا جاتقان تۇستان ءساۋ­لە­سىن ءتۇسىرىپ تۇر. كۇن جارىعىنداعى بۇل ۇزاق كەزەڭ، تالاي ءىس تىندىرۋعا بولاتىن كەز. كۇن ءالى ۇياسىنا قونۋدان الىس. بىراق «كەك­سەلەنۋ»، ۇساق-تۇيەككە الاڭداماي، كەسەكتى عانا نازارعا الۋ، جوعارىدان الىسقا كوز سالۋ، ءار نەنى بايىپپەن جان-جاعىنان شو­لۋ، تۇكپىردەگى مەن تەرەڭدەگى نەگىزىنە ءۇڭىلۋ سەزىلەدى. ول سوزىنەن، ۇيقاسىنان، ىر­عاعىنان جاڭىلمايدى، باسقاشا تارماق­تاۋ ۇشىراسادى، بىراق بۋىندارىنىڭ ءول­شە­مىنەن الىستامايدى. ول جاڭاشىلدىق جا­ساي­مىن دەپ تە شارق ۇرمايدى. ول ءتو­لەۋ­جان-اعا يسمايلوۆ قۇساپ، «سىندى­رام قا­بىر­عاڭدى ون ءبىر بۋىن» دەپ تە جۇل­قىن­باي­دى.تەگىندە پوەزيادا دا، باسقا قاي سا­لا­داعى سياقتى، سونىلىق تابۋعا قۇلشىنۋ، ءتۇر­لەندىرۋگە تىرىسۋ قاي كەزدە دە بولعان جانە بولا دا بەرەتىن ءتارىزدى. بۇگىنگى كۇنى دە ويدى كۇردەلىلەندىرۋ، كۇلتەلەۋ، ىر­عاق­تى سىندىرۋ، ويىمدى تاپ دەيتىن اۋىر قي­سىن­دار ءتۇزۋ، جاڭساق يىرىمدەر جاساۋ، جۇم­باقتاۋ ءجيى كەزىگىپ تۇرادى. ءسىرا، ەلىكتەۋدەن وتەردەگى ەسەيۋ كەزەڭىنىڭ سىرقاتى بولسا كەرەك. بىراق ءبارىبىر ءبارى دە اينالىپ كەلىپ قا­زى­عىن تاۋىپ جاتادى. ءسوز شىركىننىڭ بۇل­تا­لاققا كونبەيتىن سىڭايى بار. كوبى­نەسە مۇن­داي اۋىتقۋلار، اتىمدى شىعار­سام، ءوز­گە­لەرگە ۇقساماي دارا كورىنسەم دەيتىن ءال­دە­بىر اۋەيى پيعىلدان ءوربيتىن سياقتى ما قا­لاي؟ الايدا وي وزگەشەلىگى مەن ورىستىلىگى ونى جەتكىزۋدىڭ ءادىسى مەن امالىنان الشاق سەكىلدى. ت.قىزىقبايدىڭ اۋەل باستان مۇنداي «جا­ڭاشىلدىق» دەرتكە شالدىقپاعانى ونىڭ جىر جولدارىنان ايقىن كورىنىس بەرىپ تۇرادى. ال مۇنىڭ ءوزى ونىڭ كانىگى گازەت­شىلىگىنەن بە ەكەن، سوندا ءجۇرىپ ەرتە ەسەيۋىنەن، ءسوز پارقىنا ەرتەرەك جەتۋىنەن بە ەكەن دەگەن وي كەلەدى. ول بەينەلەيتىن ءدۇ­­نيەسى مەن ساتىنە باسقا قىرىنان كوز تىگەدى، بىراق ءداستۇرلى امالدارمەن سۋرەتتەيدى. ول «ولەڭ تەحنيكاسىن» (ەگەر بۇلاي دەۋ­دىڭ ابەستىگى جوق بولسا) شەبەر مەڭگەرگەن، ونىڭ ۇيقاستارى ءورىلىپ، قۇيىلىپ، قاب؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟ (؟؟؟؟؟؟؟؟، ؟؟؟؟؟؟؟؟، ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟)، ؟؟؟؟ ؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟، ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟، ؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟، ؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟. ؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟، ؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟ ؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟، ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟، ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟ (؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟)، ؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟. ؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟ ؟؟؟؟، ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟. ؟؟؟؟؟ ؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟. ؟؟؟؟؟ ؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟، ؟؟؟؟ ؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟. ؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟ ؟؟ ؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟. ؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟، ؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟ ؟؟؟؟؟؟. ؟؟؟؟؟؟؟، ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟، ؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟ ؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟ ؟؟؟. ؟؟؟ ؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟، ؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟، ؟؟؟، ؟؟؟؟!؟ ؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟! ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟ ؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟. ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟ ؟ ؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟، ؟؟؟؟؟؟؟-؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟، ؟؟؟، ؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟، ؟؟؟ ؟؟؟، ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟. ؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟ ؟؟، ؟؟؟؟؟؟ ؟؟ ؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟!؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟ ؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟، ؟؟؟؟؟، ؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟. ؟؟؟ ؟؟؟؟؟ ؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟. ؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟، ؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟. ؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟ ؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟، ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟، ؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟، ى­سىپ تۇرادى («بارادى»، «قارادى»، «جا­را­دى» سەكىلدى گرافوماندىق جاماۋ­لارعا باس­پايدى)، ونىڭ ولەڭ جولدارى ىرعا­عىمەن، اۋەز­دىلىگىمەن، ىشكى ۇندەستىگى­مەن جاناسىم تا­ۋىپ، جىمداسىپ جاتادى. سوزدەردى قۇبىلتۋعا، ولەڭنىڭ سىرت ءپى­شى­نىن تۇرلەندىرۋگە باسپاعان ول قازاق ولە­ڭى­نىڭ كلاسسيكالىق ۇلگىسىنەن جازبايدى، جا­ساندىلىققا بارمايدى، ولەڭدەرىنىڭ جىل­­­­­تىراقسىز قاراپايىم (قارادۇرسىن ەمەس)، تابيعي قالپىن ساقتايدى. كەيدە ونىڭ جىرلارىندا پوەزياعا ءتان ەمەس، پۋب­لي­تسيستيكالىق سارىن باسىم دەيتىن پىكىرلەردى دە ەستىگەنىمىز بار. مۇنىڭ ءوزى تەگىندە شارتتى كوزقاراس. مۇنىڭ ءوزى كوبىنە­سە تاڭ­داۋ، تانۋ مەن تالعامنىڭ ماسەلەسى سەكىلدى. تەگىندە پوەزياداعى پۋبليتسيس­تيكانى ەش­كىم دە كۇنى بۇگىنگە دەيىن تەرىسكە شى­عار­عان ەمەس. سول سياقتى نازىك ليريكانىڭ دا، بايسالدى فيلوسوفيانىڭ دا پۋبلي­تسيس­تيكالىق ىرعاقپەن سويلەۋىندە قانداي ءسو­لە­كەتتىك بار؟ بۇعان كوپتەگەن مىسالدار كەل­تىرۋگە دە بولادى. ماسەلەن، ماياكوۆسكي جىرلارىندا، ول­جاس ليريكاسىنىڭ ءوزىنىڭ ءار جولىندا پۋب­ليتسيستيكا تۇنىپ تۇر. ونى كۇللى الەمگە تانىس ەتكەن، قازاقشا اتاۋى «ادام­عا تابىن، جەر، ەندى!» دەپ الىنىپ ءجۇر­گەن پوەماسى شە! ولجەكەڭنىڭ پوەما­سىنا سىلتەمە جاساۋىمىز دا تەگىن ەمەس. توق­تار­بەك­تىڭ «ءومىر – ساپار» جيناعىن­داعى «جەر ءسوي­­لەيدى» پۋبليتسيستيكالىق پوەماسى، سون­داي-اق وسىنداعى «كەل عا­سىرىم»، «ەي، نۇر­لى دۇنيە» تولعاۋ جىر­لارى، ءسوز جوق، پۋبليتسيستيكا. اسىلىندە پۋبليتسيستيكانىڭ ءوزى تەبىرەنىس پەن تولعا­نىس ەمەس پە، ەندەشە ول نەگە جۇرەك­تەن شىققان جىرلارعا كە­رەعار كەلۋگە ءتيىس!؟ توقتاربەك اقىن بۇل جىرلارىندا ادام­زاتتى ءوزىنىڭ اناسى جەردى، كۇندى، مىنا جارىق دۇنيەنى ايالاۋعا شاقىرادى. بۇل جەردە ول ولجەكەڭمەن تىپتەن قايشى كەلىپ وتىرعان جوق. جەردى ادامعا تابىن دەۋگە كە­لەتىن بولساق، بۇدان استامشى­لىق­تىڭ لەبى ەسەدى. ولجەكەڭ دە تابىن دەمەيدى، تار­تى­لىس كۇشىن جەڭىپ، عارىشقا سامعاعان پەر­زەنتىڭە ءسۇيىن، تاعزىم ەت دەيدى. (مەن ءالى كۇنگە دەيىن تارجىمەدەن كەتكەن وسى ءتۇيت­كىلدى سەزىنەمىن دە تۇرامىن. تابىنۋ مەن تاعزىم ەتۋدىڭ، ياعني «پوكلون» مەن «پرە­كلونەنيەنىڭ» اراسىندا ۇلكەن ايىرما جا­تىر. الدە سول ارقىلى ءبىز قازىر ءجيى اي­تىلىپ جۇرگەن «نەپەرەۆوديموست» ءاسى­رە­سە پوەزيانىڭ تارجىمەلەنبەيتىنى تۋرالى تەزيستى قۋاتتاپ وتىرمىز با؟ قالاي دەسەك تە ەكپىن ءۇشىن، ىرعاق ءۇشىن مازمۇنعا قيانات كەلتىرۋگە بولمايتىن سياقتى). البەتتە فيلوسوفيالىق تەرەڭدىككە كەل­­گەندە، ونىڭ جىرلارىندا بۇل جاعىنان دا جۇتاڭدىق سەزىلمەيدى. الگى اتالعان پوە­ما­سىنىڭ «كۇنگە تاعزىم» تاراۋىنداعى مى­نا ءبىر جولدار وسى ايتقانىمىزدىڭ ادە­مى دالەلىندەي: «سوندىقتان دا، تابى­نار ءتا­ڭىرىمسىڭ،/ جۇرەگىمە قان قۇيعان تا­مى­رىم­سىڭ،/ ومىرتقامسىڭ،/ وكپەمسىڭ،/ قا­بىر­عامسىڭ،/ ج ۇلىنىمسىڭ،/ جۇيكەم­سىڭ،/ باۋىرىمسىڭ!». قاراپايىم سوزدەر­مەن، پۋب­ليتسيستيكالىق سارىندا ايتىلعان تەرەڭ ماعىنالى سوزدەر. قالاي دەگەندە دە، توقتاربەك ابدراح­مان­ ۇلى قىزىقباي گازەت جۇمىسى بويداعى دارىنعا، تۋىندىگەرلىك نەگىزگە قارسى كەلمەيتىنىن، قايتا تولىقتىرا، ۇشتاي تۇسۋگە جاردەمدەسەتىنىن ءوزىنىڭ جىرلارىمەن كوز جەتكىزە دالەلدەيدى. عاجايىپ اقىن ەدى دەپ كولگىرسىمەيىن، جازعاندارىنىڭ ءبارى دە جاۋ­ھار ەدى دەپ تە ايتا المايمىن، الايدا كوكىرەك تەرەڭىندەگى سەزىم مەن ويدى قوزعاي الاتىن جىرلار جازعانى شىندىق. توقتار­بەك جوعارى تالعام تارازىسىنا تارتۋعا ءاب­دەن تۇرارلىق، قازاق پوەزياسىنا ۇلەس بو­لىپ قوسىلاتىن تۇشىمدى دا تاتىمدى جىر­لار جازدى. توقتاربەكتىڭ «قوڭىراۋلى كولدىڭ» تۇل­عا­لى ءبىر پەرزەنتى ورىستىڭ تاماشا اقىنى پاۆەل ۆاسيلەۆتىڭ ولەڭدەرىن قازاقشاعا اۋ­دارسام دەگەن نيەتى دە بار ەدى. الايدا ول ءوزىنىڭ وسى ءبىر جاقسى ويىن ىسكە اسىرا الماي كەتكەن سياقتى. تاعدىردىڭ ۇيعارىمى باسقاداي بولىپ، ول وسىدان تۋرا بەس جىل بۇرىن باقيلىق ساپارعا اتتانعان ەدى. كوزى ءتىرى بولعاندا، ول ءدال وسى ايدا ءبىر پەندە بالاسى تىندىر­عانداي ىسىمەن ءوزىنىڭ جەتپىسكە تولعان مە­رەي­تويىن تويلاۋعا ءتيىس ەدى. بۇل ومىردە جالعىز وسكەن ول سوڭىندا ءدۇنياۋي جانە رۋحاني ماعىناسىندا جاقسى ءىز قالدىردى. رۋحاني مۇراسى تۋرالى جوعارىدا ايتتىق. قازىر ونىڭ تاعدىر قوسقان قوساعى روزا جاق­­سىلىققىزى ۇل-قىزدارىنىڭ ۇيتقىسى بولىپ، نەمەرەلەرىن باعىپ-قاعىپ، اقىن وشا­عىنىڭ وتىن مازداتىپ وتىر. كوپ ولەڭشىنىڭ ءبىرى ەمەس، شىنايى اقىن توقتاربەكتىڭ مىنا ءبىر ولەڭ جولدارى سا­نامدا ءجيى جاڭعىراتىن بولىپ ءجۇر: گۇل ەمەسپىن ساعاعىنان ۇزىلگەن، ۇلگىرگەم جوق جەمىس تەرىپ كۇزىمنەن. وتىنەمىن، ەسىمىمدى ءوشىرىپ، مەنى سىزىپ تاستاماڭدار تىزىمنەن. قۇلاق اسپاي قالدىرۋعا بولمايتىن با­زى­نا، كەرەك دەسەڭىز، ەسكەرتۋ سياقتى. الدە- ءبىر ويدى مەڭزەپ تۇرعان ءتارىزدى... مۇمكىن، وسى ورايدا قازاق پوەزياسىنا ۇلكەندى-كىشىلى ۇلەس قوسقان، انۋاربەك دۇيسەنبيەۆ اعامىزدان باستاپ (اسىرەسە انەكەڭنىڭ با­لالارعا ارنالعان ولەڭدەرى قانداي!)، جوعا­رى­دا اۋزىمىزعا العان تولەۋجان اعامىز بار، كەشەگى مەڭدەكەش ساتىبالديەۆ، كەڭ­شىلىك مىرزابەكوۆ، جۇماتاي جاقىپباەۆ، ءداۋىتالى ستامبەكوۆ، كۇنى كەشە عانا دۇنيە­دەن وزعان دۇيسەنبەك قاناتباەۆ (مەن ەسىمە تۇسكەندەرىن عانا اتاپ وتىرمىن) جانە باسقالارىنىڭ، وسى توقاڭنىڭ ءوزىنىڭ ءبىر تومدىق تاڭدامالى جىرلارىن شىعارساق، كادىمگىدەي قوماقتى كولەممەن شىعارساق، ءارى بۇل ىسكە مەملەكەتتىك تۇرعىدا قامقور­لىق جاسالسا، دەگەن وي كەلەدى. ول ءۇشىن قۇزىرلى كوميسسيا قۇرىپ، اتالعان نەمەسە اتالماي قالعان اقىنداردىڭ جىرلارىن ىرىكتەسە، جارىققا شىعۋىنا باس-كوز بولسا، مۇنىڭ ءوزى مارقۇم اقىندارىمىزدىڭ مۇرا­سىن سانادان تىس قالدىرماي ساقتاۋعا، اينا­لىسقا ەنگىزۋگە، سونداي-اق ادەبيە­تىمىزدىڭ، ودان ارىدە مادەنيەتىمىزدىڭ ءمانى مەن ماڭىزىن ودان ءارى كەڭەيتە تۇسۋگە قوسىلعان زور ۇلەس بولارى ءسوزسىز. كەڭەس يۋسۋپ، جازۋشى.
سوڭعى جاڭالىقتار

قىرعىزدىڭ وڭىندەي...

ونەر • بۇگىن، 08:35

تاعى دا تاريف تۋرالى

ايماقتار • كەشە

قولدان شاپقان قوبىز

رۋحانيات • كەشە

كۇلاندا اپا

ەڭ قىسقا اڭگىمە • كەشە

الاش ات تاريحى

قوعام • كەشە

ءبىر ولەڭنىڭ تاريحى

ادەبيەت • كەشە

سۇلتانماحمۇت جەڭىسى

ادەبيەت • كەشە

دالا مەن دارىن

تاريح • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار