20 قازان، 2010

ازياداعا 102 كۇن قالدى

358 رەت كورسەتىلدى

ازيادا جارشىسى

“ەگەمەن قازاقستاننىڭ” ءVىى قىسقى ازيا ويىندارىنا ارنالعان سارسەنبىلىك بەتى

ازيادا بيلەتتەرى 1 قاراشادان باستاپ ساتىلادى

ونىڭ قۇنى وتانداستارىمىزدىڭ قالتاسى كوتەرەرلىكتەي

اتا-بابالارىمىز ەرتە زامانداردا ۇلتتىق ويىن­دارى­مىز – كوكپار، كۇرەس، جامبى اتۋ سايىستارىن وتكىزۋگە بايگە تىك­كەن بولسا، قازىرگى دەمەۋشىلەردىڭ قىزمەتى – جارىستى قول­داۋ جانە ونى وتكىزۋگە قاجەتتى قارجى بولۋگە اتسالىسۋ. وسى­­عان بايلانىستى قازىرگى تاڭدا “2011 جىلعى ءVىى قىسقى ازيا ويىندارىن ۇيىمداستىرۋ كوميتەتىنىڭ اتقارۋشى ديرەك­تسياسى” اق-تىڭ ماركەتينگ جانە اقپاراتتىق يميدجدىك قول­داۋ دەپارتامەنتى الداعى قىستا وتەتىن ويىنداردى ءوز دەڭ­گەيىندە وتكىزۋ ءۇشىن دەمەۋشىلەرمەن بىرلەسە جۇمىس ىستەۋ­دە. جاقىندا اتالمىش دەپارتامەنت ديرەكتورىنىڭ ورىن­باسارى الىبەك الدەنەيمەن كەزدەسىپ، اڭگىمەگە تارتقان ەدىك. – ءسوز باسىن جاڭا دەپارتا­مەنت­تىڭ مىندەت-ماقساتىنان باستاساق... – ­بيىلعى جىلدىڭ 25 ماۋسىمى كۇنى قۇرىلعان ماركەتينگ جانە اقپاراتتىق ءيميدجدى قولداۋ دەپار­تامەنتىنىڭ ماقساتى – ازيادانى ساۋاتتى جارنامالاپ، دەمەۋشىلەر­مەن ءتيىمدى ءىس-قيمىل ورناتۋدى كوز­دەيدى. قازىرگى تاڭدا، دەپارتامەنت نەگىزگى ءۇش باعىتتى ايقىنداپ، قىزۋ جۇمىس ىستەۋدە. ءبىرىنشى باعىت –­ دەمەۋشىلەر مەن مۇددەلى ارىپتەستەردى تابۋ، ولار­مەن ءتيىمدى ءوزارا ءىس-قيمىلدى جولعا قويۋ. مۇنىڭ باستى ماقساتى – قارجىلىق مۇمكىندىگى جوعارى دەمەۋشىلەرمەن ارىپتەستىك ورناتۋ جانە ناقتى تابىس تابۋ. ارينە، ۇكىمەت تاراپىنان ازيا ويىندارىن وتكىزۋگە قوماقتى قارجى ءبولىندى. الەمدىك ستاندارتتاعى سپورت عي­ما­رات­تارى سالىندى. قىسقى ازيا ويىندارى وتكەننەن سوڭ، الماتى، استانا قالالارى ءىرى سپورت ورتالىق­تارى رەتىندە الەمگە تانىلارى ءسوزس­ىز. الداعى ۋاقىتتا وليمپيادا نەمەسە ۋنيۆەرسيادا سىندى ايتۋلى شارا وتكىزەتىن مەزەتتە ەلىمىز جيناق­تاعان تاجىريبە ءوز جەمىسىن بەرەتىن بولادى. ال ءبىزدىڭ قازىرگى مىندەت جوعارى­داعى ءىس-شارانى ۇيىمداستىرۋ جانە وتكىزۋ ءۇشىن دەمەۋشىلەر مەن سەرىك­تەس­تەردى ىزدەستىرۋ، وتاندىق كاسىپ­كەرلەردى جاڭا نارىقتارعا شىعۋعا ىنتالاندىرۋ، ولارعا مۇمكىندىك جاساۋ جانە ناسيحاتتاۋ. ماسەلەن، ويىنداردىڭ جارناما باعىتىن­داعى اسەرى مەن يميدجدىك ىقپال ەتۋ اياسى وتە اۋقىمدى، ال اتالعان ءمۇم­كىندىكتەر جەكە مەنشىك كومپانيا­لارعا كوممەرتسيالىق قىزمەت كور­سەتۋ نەگىزىندە قوماقتى تابىس اكەلەدى. مىسالعا الەمگە تانىمال ءVىSA كوم­پانياسىنىڭ دامۋ جولىن الايىق. وتكەن عاسىردىڭ اياعىندا ءAmerىcan Express كومپانياسى ازيا­­نىڭ تولەم كارتوچكالارى نارى­عىنىڭ كوشباسشىسى بولاتىن. ال ينتەللەكتۋالدى، ۇشقىر ويلى مامانداردى ءوز قاتارىنا قوسقان ءVىSA كومپانياسى 90-جىلداردىڭ باسىندا وليمپيادا سىندى ءىرى سپورت شارالارىنا تۇراقتى تۇردە دەمەۋ­شىلىك جاساۋعا شەشىم قابىل­داعان. ءدال سول كەزەڭدە ءAmerىcan Express بۇل باعىتقا سالعىرت قاراپ، باس تارتقان ەكەن. ناتيجەسى بارشا­عا بەلگىلى. قازىرگى تاڭدا ءVىSA-ازيا نارىعىنداعى ءوز ۇلەسىن 18% ۇل­عايتىپ، جەتەكشى ورىندى يەلەنىپ وتىر. سونداي-اق، فۋتبولدان الەم چەمپيوناتىنىڭ تۇراقتى باس دەمەۋشىسى Samsung كورپوراتسياسى، McDonalds جانە تاعى باسقا كوپ­تەگەن كومپانيالار تابىسى ءسوزىمىز­گە دالەل بولا الادى. دەپارتامەنتتىڭ قولعا العان ەكىن­شى باعىتى ­– ويىنداردى ناسي­حاتتاۋ، حالىقتى اقپاراتتىق جاعى­نان قامتاماسىز ەتۋ. ازيادا سىندى اۋقىمدى شارا ەل ازاماتتارىنىڭ رۋحىن ءدۇر سىلكىندىرىپ، بۇكىل حالىق­تى تالپىنىسقا، جاڭا بيىكتەردى باعىندىرۋعا جەتەلەۋى ءتيىس. ال سپورت سايىسىن ءوز كوزىمەن كورگەن وسكەلەڭ جاس ۇرپاق بويىندا سەر­پىلىس پايدا بولىپ، جۇرەگىندە نا­مىس وتى مازدايتىنى انىق. مىسا­لى، ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستا جەڭىلىپ، ەڭسەسى تۇسكەن جاپوندار وتكەن عاسىردىڭ 60-جىلدارى توكيو وليمپياداسىن وتكىزۋ ارقىلى بوي­لارىنا ۇلكەن سەنىمدىلىك قالىپتاس­تىرعان. ناتيجەسىندە كۇنشىعىس ەلى جەدەل تەحنولوگيالىق دامۋ جولىنا ءتۇستى. نەمەسە عاسىرلار بويى ءوز­دەرىن كىشى ۇلت سەزىنۋدەن ارىلا ال­ماي كەلگەن كورەيلەر 80-جىلدار­دىڭ سوڭىندا ءوز ەلىندە وليمپيا ويىندارىن وتكىزۋ ارقىلى ءدۇر سىلكىنە تۇلەپ، ۇلت بولىپ ۇلى ىستەردى قولعا الدى. سون­دىقتان، ويىن­داردى كەڭ اۋقىممەن ناسيحاتتاۋ، ەل ازاماتتارىنا وسىن­داي ءىرى شاراعا ءوز قاتىستىلىعىن سە­زىن­دىرۋ، رۋحىن جانۋ ءۇشىن جان-جاق­تى جۇمىستار اتقارىپ جاتىرمىز. ءۇشىنشى باعىت ­– ازيادا اياسىن­دا جوسپارلانعان اۋقىمدى يميدج­دىك جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ بولىپ تابىلادى. اتاپ ايتقاندا، ويىندار­دىڭ اشىلۋ جانە جابىلۋ ءراسىم­دەرىن بيىك دەڭگەيدە وتكىزۋ، “مادە­ني ازيادا” سياقتى كۇردەلى جوبا­لاردى جۇزەگە اسىرۋ جانە تاعى باس­قالار ءىرىلى-ۇساقتى كوپتەگەن شارا­لار قولعا الىندى. اتالعان باعىت­تاردىڭ تيىمدىلىگىنە ازيا ويىندارى كەزىندە وزدەرىڭىز كوز جەتكىزەتىن بولاسىزدار. –­ دەمەۋشىلىك باعدارلاماعا ناقتىراق توقتالساڭىز. ونىڭ اۋقىمى مەن ەرەكشەلىكتەرى قانداي؟ ­– قازىر دەمەۋشىلىك ەتۋ باعدار­لاماسى بويىنشا 6 سانات جانە 43 پوزيتسيا ايقىندالدى. بەلگىلى ءبىر سانات بويىنشا جەكەلەگەن ەرەك­شەلىكتەر مەن باسىمدىقتار بەرىل­گەن دەمەۋشىلەر ەكسكليۋزيۆتى قۇقىق­قا يە بولادى. ويىندار وتاندىق جانە شەتەلدىك اقپارات قۇرالدارى ارقىلى كەڭ ناسيحاتتالىپ، تۆ ارقى­لى تىكە­لەي ەفيردە تاراتىلا­دى. سون­داي-اق، تۇتىنۋشى ازامات­تار مەن توپتار اۋقىمدى سپەكتور­دان تۇراتىن ساپا­لى كوممۋنيكا­تسيا­نى پايدا­لانىپ، ويىنداردىڭ جارنامالىق ناۋ­قا­نىنا قاتىسا الادى. ءىس-شارا كەزىندە دەمەۋشى توپتار ماقساتتى اۋديتوريا وكىل­دەرىنە تىكەلەي شىعىپ، ءوز تاۋارلارى مەن قىزمەتتەرى جانە كوممۋنيكا­تسياسىن ارتتىرۋدىڭ بىرەگەي ءتاسى­لىنە يە بولادى. ەڭ باس­تىسى، كوم­پانيا برەندى ويىن­دارعا قاتىستى بەينە كورىنىستەر ارقىلى كەڭ ناسيحاتتالادى. – ازيادانىڭ باستى دەمەۋشىسى “سامۇرىق-قازىنا” قورى ەكەندىگى بەلگىلى... –­ ءيا. بۇل جەردە مىناداي جازىلماعان شارتتى ەسكەرگەن ءجون. بەلگىلى ءبىر ەلدە اۋقىمدى سپورت سايىس­تارىن وتكىزگەندە باس دەمەۋشى جارىستى ۇيىمداستىرۋشى ەلدىڭ ۇلتتىق كومپانياسى بولۋ كەرەك. وسى كەزەڭگە دەيىن وتكەن نەمەسە جا­قىن ۋاقىتتا وتەتىن اۋقىمدى سپورت­تىق شارالارعا نازار اۋدارار بولساڭىز، باستى دەمەۋشىلىككە سول ەلدىڭ ۇلتتىق كومپانيالارى جانە سول ەلدە ءوز بيزنەسىن وركەندەتىپ وتىر­ع­ان حالىق­ارالىق كومپانيالار يە بولادى. مى­سالى، بەيجىڭدە وتكەن سوڭعى وليم­­پيا ويىندارىنا “UPS”، ء“Yanjىng Beer”، “Bank of ءChىna”، ء“Chىna Network”، ء“Chىna ءMobىle” سياق­تى جەرگىلىكتى كومپا­نيالار دەمەۋ­شىلىك ەتتى. 2014 جىلى سوچيدە وليمپيا ويىندارىن وتكىزۋ قۇقى­عىن جەڭىپ العان رەسەيلىكتەر باستى دەمەۋشىلىكتى “روستەلەكوم”، “روس­نەفت”، “سبەر­بانك”، “اەرو­فلوت” سياق­­­تى ۇلتتىق كوم­پانيا­لارعا ۇسىن­دى. بۇل قالىپ­تاسقان ءداستۇر، وليم­پيادا وتەتىن ەلدىڭ ۇلت­تىق ەرەكشە­لىگىن ايشىقتاۋ بەل­گى­سى. دەمەۋشىلىك ەتۋ – بۇل قوعامعا ءوز فيلوسوفياسى ارقىلى باعا­سىن كورسەتۋ، الەۋمەتتىك جاۋاپ­كەر­شىلىك جۇگىن ارقالاۋ، سون­داي-اق سا­لا­ماتتى ءومىر ءسۇرۋ سالتىن ءور­كەن­­دەتۋگە ءوز ۇلەسىن قوسۋدىڭ ايقىن دالەلى. “سامۇرىق-قازىنا” قورى ءبىزدىڭ ەل ۇكىمەتىنىڭ نەگىزگى قارجى-ەكونو­ميكالىق قوزعاۋشى كۇشى. بىزگە قىتايدىڭ بىرنەشە كومپانياسىنان ويىندارعا دەمەۋشىلىك ەتۋ تۋرالى ۇسىنىستار تۇسكەن. بىراق ەلىمىزدە تۇڭعىش رەت وتكىزىلگەلى وتىرعان كەشەندى سپورت شاراسىنىڭ باس دەمەۋشىسى وتاندىق كومپانيا بولۋى ءتيىس دەگەن شەشىمگە كەلدىك. بۇگىنگى تاڭدا، “سامۇرىق-قازىنا” قورى جارىس جارناسىنا 3 ملرد. تەڭگە (20 ملن. اقش دوللارى) ءبولىپ وتىر. ­– باسقا قانداي دەمەۋشىلەر بار؟ ءبىزدىڭ ەلىمىزدە جۇمىس ىستەپ جاتقان شەتەلدىك كومپانيالار جەتكىلىكتى عوي. ولاردان ۇسىنىس جاسالمادى ما؟ – ءبىز ءىرى شەتەلدىك كومپانيا­لارعا رەسمي شاقىرۋ حات جولداعان ەدىك. بىراق، مۇددەلى كومپانيالار تۋرالى اقپاراتتار تۇسكەنىمەن، ناقتى ۇسىنىستار ءالى جوق. ءبىزدىڭ اقپارات بويىنشا، “ميت­تالل ستيل” كومپانياسى لوندون وليمپياداسىنا 16 ملن. فۋنت-ستەر­لينگ ءبولدى. سوعان قاراعاندا، اتال­عان كورپوراتسيانىڭ سپورتقا كوز­قارا­سى دۇرىس سياقتى. ءبىزدى مازا­لاي­تىن ماسەلە – ەل اۋماعىندا جۇ­مىس ىستەۋگە مۇمكىندىك الىپ، ءوز الەۋە­تىن ارتتىرىپ وتىرعان شەتەل­دىك كومپانيالاردىڭ قازاقستاندا وتەتىن سپورت ويىندارىنان قالىس قالۋى. “قازاقمىس”، “بريتيش پەت­رو­­­لەۋم”، ENRC سىندى الەمدىك دەڭگەيدەگى الپاۋىت كومپانيالار دا ءۇنسىز. سوندىقتان، الەۋمەتتىك جاۋاپ­­كەرشىلىگى مەن پاتريوتتىق سەزىمى جە­تىك وتاندىق كومپانيا­لار­عا دەمەۋ­شىلىك ەتۋگە ىنتا بىلدىرگەنى ءۇشىن العىسىمىز شەكسىز. قازىر كەز-كەلگەن وتاندىق شاعىن جانە ورتا بيزنەس وكىلىنىڭ جارىستى قولداۋعا دايىن­دىعى كوڭىلگە قۋانىش ۇيالاتادى. – كەلەسى سۇراق، ويىنداردىڭ اق­­پاراتتىق قولداۋ ماسەلەسىنە كەلسەك، اتالعان باعىتتاعى جۇمىس قالاي ىسكە اسىپ جاتىر؟ وتكەن ايدا ازيا­داعا قاتىستى اقپاراتتىڭ وزەگى رەتىن­دە ەلىمىزدە كەڭ تالقىلانعان “Eurosport” تەلەارناسىمەن ماسەلە شەشىلدى مە؟ ­– “Eurosport” كەلىسىمىن بەرىپ، مۇددەلىلىك تانىتتى. تەلەارنا بيات­لون، مانەرلەپ سىرعاناۋ، حوك­كەي سياقتى جارىستاردى كورسەتۋى ءتيىس. سونىمەن بىرگە كورەيانىڭ كتب، قى­تايدىڭ CCTV، كاتاردىڭ ء“ال-جازيرا” تەلەارنالارى ويىن­داردى ءوز ەلىندە تاراتۋعا قىزىعۋ­شى­لىق ءبىلدىرىپ وتىر. وسى رەتتە ەلىمىزدە وتە­تىن ويىندارعا تەلەۆيزيالىق قۇ­قىق­تاردى شەتەلدىك اقپارات قۇرال­­دارىنىڭ ساتىپ الۋعا تولىق دايىن­دىعى ءبىزدى قۋانتادى. ازيا­نىڭ وليم­­پيالىق كەڭەسىنىڭ مالىمەتى بويىن­شا وسى كەزەڭگە دەيىن قىسقى ويىنداردىڭ تەلەۆيزيالىق قۇقىق­تارىنا سۇرانىس بولماعان. چان­چۋن­دە وتكەن سوڭعى قىسقى ويىندار­دا تەلەۆيزيالىق قۇقىق تەگىن بەرىل­گەن. ال جوعارىداعى شەتەلدىك تەلە­ارنا­لاردىڭ قادامىن ەسكەرەتىن بول­ساق، بۇل الەمدىك قاۋىمداستىق تا­راپى­نان بەدەل-ابىرويى جىل سا­يىن ار­تىپ كەلە جاتقان قازاقستان­عا دەگەن قىزىعۋشىلىقتىڭ ايقىن كورىنىسى. –­ جاقىندا “ەير استانا” مەن “ادەمى-اي Plus” كومپانياسى ازيا ويىندارىنىڭ ءبىرى ارىپتەسى، ەكىنشىسى دەمەۋشىسى بولعانى اقپارات قۇرال­دارى ارقىلى حابارلاندى. ديرەك­تسيا­نىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ: “دە­پار­تامەنتتە كۇن سايىن جاڭا­لىقتار بولىپ تۇرادى، سولاردان وسى كومپا­نيالار تۋرالى كەڭىرەك مالىمەت السا­ڭىزدار بولادى”، دەگەن سوزىنە وراي ارىپتەستەرىڭىز بەن دەمەۋشىلەرىڭىز تۋرالى مالىمەتتەر بەرە كەتسەڭىز؟ ­– “ەير استانا” اق تۋرالى ايت­ساق، بۇل ءوزى ويىنداردىڭ يميدج­دىك جوباسى دەپ سەنىممەن ايتا الامىز. الدىن الا جاسالعان جوسپارعا ءساي­كەس، قىسقى ازياداعا قۇرلىقتا ور­نا­­لاسقان 32 ەلدەن 2 500-دەن اس­تام سپورت­­شى مەن 10 000-نان استام شە­تەل تۋريستەرى كەلەدى دەگەن دەرەك بار. وسىعان وراي، “ەير استانا” ازيادا­نىڭ رەس­مي تاسىمالداۋشىسى قىز­مەتىن اتقارىپ وتىر. بىرىنشىدەن، اتال­عان كومپانيا شەت مەملەكەت­تەر­دەن ەلى­مىزگە ات باسىن بۇراتىن رەسمي دەلە­گاتسيالاردى، ۇيىمداس­تىرۋ كومي­تەتى­نىڭ مۇشەلەرى مەن جەدەل پوش­تانى تاسىمالداۋدى ىسكە اسىر­سا، ەكىنشىدەن، جارىستى اقپارات­تىق ءتۇسىندىرۋ ساياساتىمەن شۇعىلدانادى. ازيادا لوگوتيپىمەن بويالعان “ەير استانا” ۇشاقتارى الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنە جولاۋ­شىلاردى تاسىمال­داۋ ارقىلى ەلىمىزدە وتەتىن قىسقى ويىنداردى ناسيحاتتايدى. ال، “ادەمى-اي Plus” كومپانياسى كادە­سىي­لار توپتاماسىن جاساۋعا دەمەۋ­شىلىك ەتەدى. بۇل كومپانيا ازيادا­نى وتكىزۋ كەزىندە كورسەتكىش تاقتا­سىن­داعى كەرى ەسەپتەۋ بەينەسى، سپورت­تىق نىساندار ماكەتى، ويىن­دارعا ارنالعان مەدالدار، ءمولدىر تازا شىنىدان جاسالعان زاتتاردى كادەسىي رەتىندە ازىرلەيدى. ­– بيلەتتەردىڭ باعاسى جونىندە مالىمەتتەر بار ما؟ ولار قاشان ساتىلىمعا شىعارىلادى، باعاسى قانداي بولادى، ارنايى جەڭىلدىكتەر قاراستىرىلعان با؟ ­– بيلەتتەردى 1 قاراشادان باس­تاپ ساتۋعا شىعارۋ جوسپار­لانۋدا. ونىڭ قۇنى ەل تۇرعىن­دارىنىڭ قال­­­­تاسى كوتەرەرلىكتەي ەتىپ ايقىن­دال­­دى. ورتاشا العاندا 5-10 اقش دول­لارى ارالىعىندا بولادى. ال جار­تىلاي فينال مەن فينالدىق جا­رىس­تارعا ارنالعان بيلەتتەر قۇنى 15-30 دوللارعا باعالانىپ وتىر. ازيا­دانىڭ اشىلۋ جانە جابىلۋ سال­تانا­تىنا قاتىسۋ بيلەتىنىڭ قۇنى ورتا ەسەپپەن 75 دوللار تۇرادى. ەس­كەر­ە كەتەتىن ءبىر ماسەلە، جارىسقا 3 جاسقا دەيىنگى بالالار تەگىن كىرگى­زىلەدى. سونداي-اق، بالالار ءۇيىنىڭ تاربيە­لەنۋشىلەرى مەن مۇگەدەكتەرگە ارنايى تەگىن بيلەت قاراستىرىلعان. ولارعا بۇل جەڭىلدىك سىيلىق رەتىن­دە ۇلەستىرىلەدى. سونىمەن بىرگە ار­نا­يى مۋلتبيلەتتەر ازىرلەندى. ونى ساتىپ الاتىن بولساڭىز، سپورتتىڭ ءبىر تۇرىنەن وتەتىن جارىستىڭ بارىنە سول بيلەتپەن كىرۋگە مۇمكىندىك الا­سىز. ونىڭ باعاسى 10-15 پايىزعا تومەن. –­ ازيادانىڭ ءانۇرانىنا بايقاۋ جاريالاندى عوي. وتىنىشتەر كوپ ءتۇسىپ جاتىر ما؟ – وسى كۇنگە دەيىن 80-نەن استام ءوتىنىش كەلىپ ءتۇستى. قازىرگى تاڭدا ولاردىڭ اراسىنان 40 ءوتىنىش ىرىكتەلدى. كەلەسى كەزەڭگە 10 ءوتىنىش قالدىرىلادى. اتالعان 10 ءان حالىق تالقىسىنا ۇسىنىلادى. ولاردىڭ ىشىندەگى ەڭ ۇزدىگى ازيادا ءانۇرانى رەتىندە جاريالانادى. ­– ءوزىڭىز سولاردى تىڭداپ كوردىڭىز بە؟ بايقاۋعا قاتىسىپ جاتقانداردىڭ ەڭ جاسى نەشەدە؟ – بايقاۋعا جولدانعان ءاننىڭ باسىم بولىگىمەن تانىستىم دەپ ايتا الامىن. ەستەتيكالىق تالعاممەن جا­سال­عان، مازمۇندى اندەر جەتەر­لىك. كونكۋرسقا ۇسىنىلعان مۋزىكا­لار اراسىندا ەلىمىزگە تانىمال ءان­شىلەر مەن كومپوزيتورلارمەن قا­تار، جاس جەتكىنشەكتەردىڭ دە شى­عار­مالارى جولدانعان. ەڭ جاس قا­تىسۋشى – 15 جاسقا بيىل تولىپتى. ­– ازيادادان كەيىن جوبالار بولا ما؟ ­– البەتتە، قىسقى ازيا ويىن­دارى قازاقستاننىڭ الەمدىك دەڭ­گەي­دە وتكىزگەن سپورتتىق شارالار باعىتىنداعى العاشقى قادام. الدا ءالى تالاي ءدۇبىرلى ءىس-شارالار بولادى دەپ سەنەمىز. اڭگىمەلەسكەن داستان كەنجالين. سۋرەتتى تۇسىرگەن ورىنباي بالمۇرات. جارىس جاتتىعۋدان باستالادى جاقىندا استاناداعى شاڭعى-روللەر تراسساسىندا ءبىرىنشى ۆيتسە-پرەمەر، شاڭعى جارىسى فەدەراتسياسىنىڭ پرەزي­دەنتى ومىرزاق شوكەەۆ سپورتتىڭ وسى تۇرىنەن ۇلتتىق قۇراما كوماندانىڭ جاتتىقتىرۋشىلار جانە سپورتشىلار قۇرامى­مەن كەزدەسۋ وتكىزدى. كەزدەسۋدە سپورتشىلاردىڭ ازيا ويىندارىنا دايىندىق بارىسى تۋرالى اڭگىمە قوزعالدى. وندا ۇلت­تىق قۇرامانىڭ باس باپكەرى ۆلا­دي­مير فيليمونوۆ كوماندانىڭ ۆان­كۋۆەردە وتكەن وليمپيا ويىن­دارى­نان كەيىن وسى كەزگە دەيىن جالعاسىپ كەلە جاتقان دايىندىقتارى ءجونىن­دە مالىمەت بەردى. “قازىر ءبىزدىڭ قۇرا­مادا سەگىز شاڭعىشى ازيا ويىن­دارىنا دايىندالىپ جاتىر، – دەدى ول. – ولاردىڭ اراسىندا ەلى­مىزگە ەڭبەك سىڭىرگەن سپورت شەبەرى سۆەت­لانا مالاحوۆا، وكسانا ياتسكايا، ەلەنا كولومينا، جاس سپورتشىلار – تاتيانا روششينا مەن ەلەنا سا­حيەۆا، مارينا ماتروسوۆا، اناس­تاسيا سلونوۆا مەن ەكاتەرينا سە­مە­نوۆىح بار. سونىڭ ىشىندە ما­لاحوۆا، ياتسكايا مەن كولومينا ەرەسە­كتەر ارا­سىنداعى سىنعا تۇسەدى. ءبىزدىڭ قۇراما ماۋسىم اياقتالى­سىمەن مە­دي­تسينا­لىق جانە وڭالتۋ ورتا­لى­عىندا تە­رەڭ­دەتىلگەن تەك­سەرۋدەن، سپورت عى­لى­مي-زەرتتەۋ ينس­تيتۋ­تىن­دا تەستى­لەۋ­دەن ءوتتى. قىز-جىگىتتەردىڭ دەنساۋ­لىعىندا اۋىتقۋشىلىق بايقالعان جوق. ءبارىنىڭ دەنساۋلىعى جاقسى”. سونىمەن بىرگە كەزدەسۋدە ۆ.في­ليمونوۆ الداعى ازيادادا ەرلەر كومانداسىنان دا كوپ ءۇمىت كۇتۋگە بولاتىنىن ايتتى. ونىڭ سوزىنە قاراعاندا، قازىر كوماندادا اتاقتى ۆلاديمير سميرنوۆتىڭ وكشەسىن باسىپ كەلە جاتقان بيىلعى جىلى جاس­تار اراسىندا وتكەن الەم چەم­پيو­ناتىندا قولا جۇلدەگەر اتانعان گەن­نادي ماتۆيەنكو، ۆانكۋۆەر وليم­پياداسىندا بەسىنشى جانە التىنشى ورىن العان نيكولاي چەباتكو مەن الەكسەي پولتورانين سياقتى ءتاجىري­بەلى جانە جاس شاڭعىشىلار بار. كەزدەسۋدە ءو.شوكەەۆ ۇلتتىق قۇرا­­ما­نىڭ دايىندىقتارىنا كوڭىلى تولاتىنىن، الداعى ازيا ويىندارى ەلىمىز ءۇشىن جاۋاپتى جارىس بولعان­دىقتان، وسى سىندا قازاقستان كو­مانداسىنا 10 التىن مەدالدى جەڭىپ الۋ مىندەتىن قويدى. ونىڭ ايتۋىن­شا، ەلىمىزدىڭ وسىنشاما التىن ءجۇل­دەنى جەڭىپ الۋعا بارلىق ءمۇم­كىن­دىكتەرى بار. ول ءۇشىن فەدەراتسيا تارا­پىنان بارلىق جاعدايلار جاسالىپ جاتىر. قازىر شاڭعى فە­دە­راتسياسىن قولداۋ ءۇشىن “قازاگرو” ۇلتتىق حولدينگى”، “يۆولگا حول­دينگ” جشس، قا­زاق­ستان استىق ودا­عى مەن ء“Bى Group” جشس دە­مەۋ­شى رەتىندە تار­تى­لىپ وتىر. ال­داعى كەزدە شاڭعى فەدەراتسياسى دەمەۋ­شىلەردىڭ كومەگى­مەن سپورتتىق كيىم­دەر مەن قۇرال-جابدىقتار الۋ، شۋچە قالا­سىنداعى شاڭعى-رول­لەر تراسسا­سىن قايتا جوندەپ، ريد­دەر قا­لا­سىن­داعى سپورت مەك­تەپتەرى جانىنان شاڭعى-روللەر تراسسا­سىنىڭ قۇرى­لىسىن جۇرگىزۋ جوسپارلانۋدا. العاشقى مەدالدار دايىن كەشە تۋريزم جانە سپورت مي­نيسترلىگىندە سپورت ىستەرى جونىندەگى كوميتەتىنىڭ توراعاسى ەلسيار قا­ناعاتوۆ، “2011 جىلعى ءVىى قىسقى ازيا ويىندارىن ۇيىم­داس­تىرۋ ءجونىن­دەگى كو­مي­تەتىنىڭ اتقارۋشى دي­رەكتسياسى” اق پرەزي­دەنتى انا­تولى قۇلنا­زاروۆ، ونىڭ ۆيتسە-پرە­زي­دەنتى ەۆگەني نيكي­تينسكي مەن ازيا­دانىڭ استانا قالالىق ديرەك­تسياسى باستىعىنىڭ ورىنباسارى قۋاندىق سارسەن باق وكىلدەرىمەن كەزدەستى. كەزدەسۋدە 22 قازان كۇنى ازيا­دانىڭ باستالۋىنا 100 كۇن قالۋىنا بايلانىستى ويىندارعا دايىندىق بارىسى، ۇيىمداستىرۋ جۇمىستارى مەن الداعى جوسپارلار تۋرالى اڭگىمە قوزعالدى. قىسقى ازيا ويىندارى ەلىمىز­دەگى اۋقىمدى قۇرىلىس شارا­لارى­مەن ۇلاسقان العاشقى كەشەندى حا­لىق­ارالىق سپورتتىق جارىس ەكەنى بەل­گىلى. وسىعان بايلانىستى ەلى­مىزدە جارىسقا دايىندىق كۇن وتكەن سايىن قىزا تۇسۋدە. كەشە ازيا­دانىڭ باس­تالۋىنا 103 كۇن قالسا، 22 قازاندا ۋاقىتتى كەرى ساناۋدىڭ بارلىق تابلوسىندا ويىنداردىڭ اشىلۋى­نىڭ سالتا­ناتىنا دەيىن 100 كۇن قالعاندىعىن كورسەتەتىن بولادى. جيىندا ازيادانى وتكىزۋگە جاۋاپ­تى ماماندار سپورت نىسان­دارىنىڭ قۇرىلىسى، ۇلتتىق قۇرا­مانىڭ دايىندىعى، “مادەني ازيا­دا” جوباسىن ىسكە اسىرۋ مەن باسقا دا شارالار جونىندە مالىمەت بەردى. مينيسترلىكتىڭ سپورت ىستەرى ءجونىن­دەگى كوميتەتىنىڭ توراعاسى ەلسيار قاناعاتوۆتىڭ ايتۋىنشا، قازىر ازياداعا دايىندىق جاقسى ءجۇرىپ جاتىر. وسى بايراقتى باسەكەدە ەلىمىز جوعارى ناتيجە كورسەتۋى ءۇشىن بارىن سالادى. كەزدەسۋدە ازيادانىڭ استانا قا­لا­لىق ديرەكتسياسى ديرەك­تورى­نىڭ ورىنباسارى قۋاندىق سارسەن “مادەني ازيادا” جوباسى 25 قارا­شادان باستالىپ، ويىنداردىڭ سوڭىنا دەيىن جالعاساتىنىن جەت­كىز­دى. ال “2011 جىلعى ءVىى قىسقى ازيا ويىندارىن ۇيىمداستىرۋ ءجو­نىن­دەگى كوميتەتىنىڭ اتقارۋشى دي­رەك­تسياسى” اق پرەزيدەنتى انا­تولى قۇلنازاروۆ قۇرىلىس نىساندارى تۋرالى ءسوز ەتىپ، ولاردىڭ ءبارى جىل سوڭىنا دە­يىن تاپسىرىلاتىنىن ايتتى. سونى­مەن بىرگە ول قازىر ازيا­دا مەدال­دارى­نىڭ العاشقى پارتياسى دايىن بول­عانىن ءمالىم ەتتى. ونىڭ ايتۋىن­شا، مەدال­داردىڭ ءبىرىنشى پارتياسى 500 ملن. تەڭگەگە جاسالدى. مۇندا ال­تىن جۇلدە 340 گر. كۇمىسپەن قوسى­لىپ، 0،4 پايىز التىنمەن جالاتى­لىپ جاسال­سا، كۇمىس مەدال 340 گر. تازا كۇمىس­پەن، ال قولا جۇلدە 524 گر. تازا قولا­مەن قۇيىلىپ وتىر. ازيادا ايشىقتارى كەشە الماتىدا ازيادا الاۋىنىڭ ساقشىلارىن ىرىكتەپ الۋ جونىندەگى بايقاۋدىڭ سوڭعى كەزەڭىنىڭ قورىتىندىسى شىعارىلدى. وسى ماسەلەگە بايلانىستى وتكەن جيىندا ازيا ويىندارىنىڭ شىراعدانى ديرەكتسياسىنىڭ جەتەكشىسى نايل نۋروۆ الاۋ ساقشىلارىنىڭ مىندەتتەرى تۋرالى ايتا كەلىپ، 30-دان استام ۇمىتكەردىڭ ىشىندە الاۋ ساقشىلارى بولىپ 12 ادامنىڭ تاڭدالىپ الىنعانىن جاريا ەتتى. ەندى الاۋ ساقشىلارى الداعى جىلدىڭ 11 قاڭتارى كۇنى ەل-كۋۆەيت قالاسىندا ازيا وليمپيالىق كەڭەسىنىڭ شتاب-ءپا­تەرىندە وتەتىن سالتاناتتى شارادا ازيا الاۋىن ۇستاپ جۇرەتىندەردىڭ جانىندا بولىپ، كەلەسى كۇنى الماتىعا كەلىپ، 20 كۇن بويى ەلىمىزدىڭ وبلىس ورتالىقتارىن ارالاپ، 30 قاڭتار كۇنى الاۋدى استاناعا جەتكىزبەكشى. جۇما كۇنى الماتىدا ازيا ويىندارىنىڭ باستالۋىنا 100 كۇن قالۋىنا بايلانىستى “2011 جىلعى ءVىى قىسقى ازيا ويىندارىن ۇيىمداستىرۋ جونىندەگى كوميتەتىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتسياسى” اق پەن تۋريزم جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ سپورت ىستەرى جونىندەگى كوميتەتى بىرىگىپ، “قازاقستان سپورتىنىڭ تاريحى” اتتى كورمە وتكىزەدى. كورمەگە كەلۋشىلەر ۇلتتىق سپورت ءتۇر­لەرىمەن، سپورتشىلاردىڭ كەڭەس وداعى مەن ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العان كەزدەن بەرى قول جەتكىزگەن جەتىستىكتەرىنەن سىر شەرتەتىن وقي­عالارمەن تانىسا الادى. سونىمەن بىرگە وندا ۇلى اقىن اباي قۇنانباەۆتىڭ توعىزقۇمالاعى، اتاقتى بالۋان داۋلەت تۇرلىحانوۆتىڭ سەۋل وليمپياداسىنداعى مەدالدار جيىنتىعى، ايگىلى بوكسشى سەرىك قوناقباەۆتىڭ ماسكەۋ وليمپياداسىنداعى بىلعارى قولعابى مەن باسقا سپورت­شىلاردىڭ زاتتارى، ء“ZىBRO” ء(Fashىon) – “قازسپو-N” كومپانياسىنىڭ ازيا ويىن­دارىنا ارناپ سپورتشىلار مەن قو­ناق­تارعا تىككەن كيىم تۇرلەرى قويىلادى. كور­مە ورتالىق مەملەكەتتىك مۇراجايدا وتەدى. دەرەكتەر نە دەيدى؟ فريستايل ەلىمىزدە ءالى دۇرىس دامي قويماعان سپورت ءتۇرى بولسا دا قىسقى ازيا ويىندارىنىڭ باعدارلاماسىنا كىرىپ وتىر. سپورتتىڭ بۇل تۇرىنەن العاشقى جارىس 1971 جىلى اقش-تىڭ نيۋ-حەمپشير قالاسىندا ءوتتى. ال 1984 جىلى ول حالىقارالىق وليمپيالىق كوميتەتىنىڭ شەشىمىمەن قىسقى ويىندار قاتارىنا ەندى. 1988 جىلى حوك فريستايلدى 1992 جىلى البەرۆيلە قالاسىندا وتكەن وليمپيالىق ويىنداردىڭ باعدارلاماسىنا ەنگىزۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى. قازىرگى كەزدە ەلىمىزدىڭ اتىنان فريستايل­دان دميتري رەيحارد، دميتري بارماشوۆ، داريا رىبالوۆا، يۋليا روديونوۆا مەن ەليا گالىشەۆا سياقتى قىز-جىگىتتەر جارىسقا قاتىسىپ ءجۇر. وتكەن ماۋسىمدا ولار ەۋروپا كۋبوگىنىڭ بەس كەزەڭىن جەڭىپ الدى. الداعى ازيا ويىندارىندا ولاردىڭ ۇزدىك ۇشتىكتىڭ قاتارىنا ەنۋگە مۇمكىندىكتەرى بار دەلىنۋدە. ارحەولوگيالىق قازبا جۇمىستارىنا قاراساق، قازاق حالقى شاڭعى تەبۋمەن ىقىلىم زاماننان بەرى اينالىسىپ كەلەدى. قىتاي زەرتتەۋشىلەرى سول كەزدىڭ وزىندە شاڭعى تەپكەن قازاق حالقىنا “اعاش تەپكەن حالىق” دەگەن تەڭەۋ  بەرگەن كورىنەدى. ال قازاقستاندا شاڭعى جارىسىنىڭ شىن مانىندە دامىعان كەزى 1921 جىلدان باستاۋ الدى دەسە بولادى. سول كەزدە ەلىمىزدە العاش رەت شاڭعىدان جالپىحالىقتىق اسكەريلەردىڭ وقۋ-جاتتىعۋلارى ءوتىپ، مەكتەپتەردە دەنە ءتار­بيەسىنەن نۇسقاۋشىلار جۇمىس ىستەي باستادى. 1927 جىلى شاڭعىدان العاشقى جارىستار وتكىزىلدى. 1934 – 1935 جىلدارى بالالار جانە جاسوسپىرىمدەردىڭ سپورت مەكتەپتەرى مەن قازاقستاننىڭ اۋىل سپورتشىلارى اراسىندا تۇڭعىش بىرىنشىلىگى جالاۋىن كوتەردى. 1967 جىلى قازاقستان قۇراماسى حالىق­ارالىق جارىستا رۋمىنيا كومانداسىمەن باق سىناستى. 1968 جىلى 18 جاسار ۆ.سۋسلوۆ كسرو بىرىنشىلىگىندە جەڭىمپاز اتانسا، ودان كەيىن ءار جىلدارى ي.گارانين، ۆ.ساحيەۆ، ا.سۋس­لوۆ، ۆ.سميرنوۆ، ك.نوعامباەۆ، ل.تۋر­چين وداقتىڭ جانە تاۋەلسىز قازاق­ستاننىڭ قۇرا­ماسىندا ونەر كورسەتتى. قازىر ەلىمىز قۇرا­ماسىن 35 جىلدان بەرى باپكەرلىك قىزمەتتى اتقارىپ كەلە جاتقان ۆلاديمير فيليمونوۆ جاتتىقتىرادى.
سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار