الەم • بۇگىن, 08:48

پاشينيان پارتياسى جەڭىسكە جەتتى

6 مين
وقۋ ءۇشىن

وتكەن دەمالىستا ارمەنيادا پارلامەنت سايلاۋى ءوتتى. ەلدىڭ ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى قازىرگى پرەمەر-مينيستر نيكول پاشينياننىڭ پارتياسى جەڭىسكە جەتكەنىن حابارلادى. «ازاماتتىق كەلىسىم» پارتياسى 49,8 پايىز داۋىس جينادى. ەكىنشى ورىندا 23,3 پايىزبەن رەسەيلىك-ارمياندىق بيزنەسمەن سامۆەل كاراپەتيان باسقاراتىن «كۇشتى ارمەنيا» پارتيالار بلوگى تۇر. ال بۇرىنعى پرەزيدەنت روبەرت كوچارياننىڭ «ارمەنيا» پارتياسى 9,9 پايىز, «گۇلدەنگەن ارمەنيا» پارتياسى 4 پايىز داۋىسقا يە بولدى.

پاشينيان پارتياسى جەڭىسكە جەتتى

«Armenia Today» اقپارات پورتالىنىڭ مالىمەتىنشە, سايلاۋ­داعى جەڭىسىن نيكول پاشينيان ءباس­پاسوز ءماسليحاتىندا مالىمدەگەن. ونىڭ ايتۋىنشا, 2021 جىلى ال­دىڭعى سايلاۋمەن سالىستىرعاندا پار­تيانى قولداعان ازاماتتار سانى ارتقان.

«2021 جىلمەن سالىستىرعاندا «ازاماتتىق كەلىسىم» پارتياسىنا حالىقتىڭ باسىم بولىگى داۋىس بەردى, كوپ ازاماتتىڭ سەنىم مانداتىنا يە بولعانىن اتاپ وتكىم كەلەدى. بۇل بىزگە ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيدى», دەدى پرەمەر-مينيستر. سونداي-اق «ارمەنيا حالقى تۇركيا مەن ازەربايجانمەن بەيبىت قارىم-قاتىناستى قولداپ داۋىس بەردى. ارينە, ءبىز تۇركيامەن شەكارانىڭ اشىلۋىن كۇتەمىز», دەدى پاشينيان «Media From Turkiye» باسىلىمىنا. ول بۇعان قوسا بۇل ەلدەردەن وڭ رەاكتسيا كۇتەتىنىن اتاپ ءوتتى.

«قۇرمەتتى ارمەنيا رەسپۋبلي­كا­سىنىڭ ازاماتتارى, بارشاڭىزدى جاقسى كورەمىن, بارشاڭىزدى ماقتان تۇتامىن, بارشاڭىزعا تاعزىم ەتەمىن. قازا تاپقان باتىرلارعا ماڭگىلىك داڭق, جاساسىن ارمەنيا رەسپۋبليكاسى», دەپ حال­قىنا العىسىن ءبىلدىردى نيكول پاشينيان.

سونداي-اق, سايلاۋدان كەيىن نيكول پاشينيان ارمەنيانىڭ باتىسپەن جاقىن ارالاسۋعا ۇمتى­لاتىنىن, بىراق ەۋرازيالىق ەكو­نو­ميكالىق وداققا (ەاەو) قاتىسۋىن توق­تاتپايتىنىن مالىم­دەدى.

ء«بىز باتىسقا جاقىنداي ءتۇسۋدى جالعاستىرامىز, بىراق سونى­مەن بىرگە ەاەو مۇشەلىگىندە دە قالا بەرەمىز. ءبىز رەسەي فەدە­را­تسياسىمەن, سونداي-اق ەاەو-نىڭ باسقا ەلدەرىمەن قارىم-قاتى­نا­سى­مىزدى دامىتامىز», دەدى پرەمەر-مينيستر. ايتا كەتسەك, 29 مامىردا بەلارۋس, قازاقستان, قىرعىزستان مەن رەسەي كوشباس­شى­لارى ارمەنيانى ەۋرازيا­لىق ەكونوميكالىق وداقتا قال­ۋىن نەمەسە ەو مۇشەلىگىنە ەنۋى ماسەلەسىنە قاتىستى رەفەرەندۋم وتكىزۋگە شاقىرعان ەدى.

ارمەنيا سايلاۋ جۇيەسىنىڭ ەرەكشەلىكتەرىنە سايكەس, داۋىس بەرۋ ناتيجەلەرى رەسمي شىققاننان كەيىن, 4 پايىزدىق مەجەدەن وتە الماعان پارتيالاردىڭ داۋىستارى پارلامەنتكە وتكەندەر اراسىندا بولىنەدى, وسىلايشا بەلگىلى ءبىر ساياسي كۇش نەعۇرلىم جوعارى پايىز السا, قايتا سانالعان داۋىستاردىڭ ۇلەسى سوعۇرلىم كوپ بولادى. جالپى سايا­سي بلوكتار ءۇشىن شەكتى كورسەتكىش جوعارى جانە قاتىسۋشىلار سانىنا بايلانىستى: ءۇش پارتيادان تۇراتىن وداق ءۇشىن سەگىز پايىز, ال ءتورت نەمەسە ودان دا كوپ پارتيادان تۇراتىن بلوك ءۇشىن 10 پايىز. الدىن الا مالىمەتتەر بويىنشا, «ازاماتتىق كەلىسىم» پارتياسى ارمەنيا پارلامەنتىندەگى 101 ورىننىڭ شامامەن 58-ءىن الادى.

ارمەنيا – پارلامەنتتىك رەس­پۋبليكا. ۇكىمەت باسشىسى – سايلاۋدا جەڭىسكە جەتكەن پارتيانىڭ جەتەكشىسى. داۋىس بەرۋ بەس جىل سايىن پروپورتسيونالدى جۇيە, ياعني پارتيالىق تىزىمدەر بويىنشا وتەدى. بيىل 18 ساياسي كۇش – 16 پارتيا جانە ەكى بلوك – سايلاۋعا قاتىسۋعا ءوتىنىش بەرگەن. نەگىزگى ۇمىتكەرلەر نيكول پاشينياننىڭ بيلىكتەگى «ازاماتتىق كەلىسىم» پارتياسى, بيزنەسمەن سامۆەل كاراپەتياننىڭ «كۇشتى ارمەنيا» بلوگى مەن بۇرىنعى پرەزيدەنت روبەرت كوچارياننىڭ «ارمەنيا» بلوگى بولدى. سونداي-اق «ارمەنيا» وداعىنا اتتاس «جاڭا ءداۋىر» پارتياسى مەن «بىرىككەن ارمياندار» كىردى, ال «ارمەنيا» بلوگىنە «داشناكتسۋتيۋن» مەن «جاڭعىرعان ارمەنيا» كىردى.

ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە, ارمەنيا ەكونوميكاسى بىرنەشە جىل قاتارىنان ءوسىپ, وڭ ناتيجەگە قول جەتكىزىپ وتىر. «ازاماتتىق كەلىسىمنىڭ» سايلاۋدا جەڭىسكە جەتۋىنىڭ ءبىر سەبەبى دە وسىندا. ەلدىڭ كەيىنگى جىلدارداعى ەكونوميكالىق قالپىنا كەلۋدىڭ كوپ بولىگى سىرت­قى فاكتورلارعا بايلانىستى: ۋكراي­نا­دا قاقتىعىس باستالعاننان كەيىن رەسەيدەن قونىس اۋدارۋشىلار قاتارى ارتىپ, كاپيتال اعىنى, تۇتىنۋ كورسەتكىشى, ەكسپورت ءوستى.

ساراپشىلار «قاراباقتاعى جەڭىلىستەن كەيىن نيكول پاشينيان­نىڭ ساياسي مانسابى اياقتالعانداي كورىندى, بىراق بۇل سايلاۋ ونىڭ قازىرگى قارسىلاستارىنا ودان دا از سەنىم ارتىلاتىنىن كورسەتەدى» دەگەن دە پىكىردە.

«The Insider» ينتەرنەت باسى­لىمىنىڭ حابارلاۋىنشا, دۇيسەن­بى كۇنى تۇستەن كەيىن ءۇش ءىرى وپپو­زيتسيالىق كۇش رەسمي سايلاۋ ناتي­جەلەرىن مويىنداماعان. وپپو­زي­تسيا داۋىس بەرۋ جانە ساناۋ كەزىندە كوپتەگەن بۇزۋشىلىقتار بولعانىن مالىمدەگەن. الايدا, ساراپشى رومان ۋدوت: «پاشينياننىڭ پايداسىنا بۇرمالاۋلار بار بول­عانى­مەن, ولار ايتارلىقتاي ەمەس, ماسەلەن, 49 پايىزدىڭ ورنىنا 47-48 پايىز بولۋى كەرەك ەدى», دەپ جازدى الەۋمەتتىك جەلىدەگى پاراقشاسىنا.

ارمەنيا ورتالىق سايلاۋ كو­ميسسيانىڭ مالىمەتىنە سايكەس, ساي­لاۋعا حالىقتىڭ 58,97 پايىزى قاتى­سىپ, 1 476 597 ازامات داۋىس بەرگەن. ەرەۆاندا تمد-عا قاتىسۋشى مەم­لەكەتتەردىڭ پارلامەنتارالىق اسسامبلەياسىنان حالىقارالىق باي­قاۋ­شىلار توبى ۇلتتىق جينالىسىنا سايلاۋ وتكىزۋ مونيتورين­گىن جۇ­زەگە اسىرۋ ماقساتىندا جۇ­مىس ىستەدى. ايتا كەتسەك, سەنات توراعا­سىنىڭ ورىنباسارى جاقىپ اسانوۆ – تمد پاا حالىقارالىق بايقاۋ­شىلار توبىنىڭ ۇي­لەستىرۋشىسى. ميسسيا قۇرامىندا حالىقارالىق قاتى­ناس­تار, قورعا­نىس جانە قاۋىپ­سىزدىك كوميتە­تىنىڭ مۇشەسى گەننادي شيپوۆسكيح, قازاقستان رەسپۋبليكاسى پار­لامەنتىنىڭ تمد پاا-داعى وكى­لەتتى وكىلى اسحات مۇقاشەۆ بار. تمد پاا بايقاۋشىلارى دا­ۋىس بەرۋ كۇنى ەرەۆانداعى, سونداي-اق, ەل­دىڭ باسقا وڭىرلەرىندەگى سايلاۋ ۋچاس­كەلەرىندە بولدى. ميسسيا وكىل­دەرى ۋچاس­كە­لەردىڭ اشىلۋىنا قا­تىس­تى, داۋىس بەرۋ بارىسىن قاداعا­لا­دى, سونداي-اق داۋىستاردى ساناۋ مەن ساي­­لاۋ قورىتىندىلارىن شى­عا­­رۋ را­سىمدەرىنە مونيتورينگ
جۇرگىزدى.

«ميسسيانىڭ جۇمىسى ساياسي بەيتاراپتىق, وبەكتيۆتىلىك جانە مەملەكەتتىڭ ىشكى ىسىنە ارالاسپاۋ قاعيداتتارىنا سايكەس جۇزەگە استى. بايقاۋشىلار سايلاۋ ۇدەرىسىنىڭ ۇيىمداستىرىلۋىن, ازاماتتاردىڭ سايلاۋ قۇقىعىنىڭ ساقتالۋىن,  راسىمدەردىڭ ۇلت­تىق زاڭناماعا سايكەستىگىن باعالادى. مونيتو­رينگ بارىسىندا بۇكىل اقپارات جي­ناق­تالىپ, تمد-عا قاتىسۋشى مەم­لەكەت­تەردىڭ پارلا­مەنت­ارالىق اسسامبلەياسى حا­لىق­­ارا­لىق باي­قاۋ­شىلار ميس­سيا­سىنىڭ قورىتىن­دىسىنا ەنگىزىلەدى», دەدى ج.اسانوۆ.

سوڭعى جاڭالىقتار