وسى ءىس-شارادا قالالىق ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى كەنجەحان تولەباەۆ ءسوز الىپ, بارشا جينالعان قاۋىمدى ايتۋلى مەرەكەمەن قۇتتىقتادى.
– مەملەكەتتىك رامىزدەر – تاۋەلسىزدىگىمىزدى ايعاقتايتىن قاسيەتتى نىشاندار. سوندىقتان ولارعا دەگەن قۇرمەت ەرەكشە بولۋى كەرەك. قازاقتىڭ كوك تۋى – اسقاق ايبىنىمىز. كوك بايراقتىڭ بيىكتە جەلبىرەۋى – قازاق ءۇشىن زور ابىروي. ءبىز ارقاشان تۋىمىزدى جوعارى ۇستاۋىمىز قاجەت, – دەدى ارداگەر.
شىمكەنت قالاسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى, ەڭبەك ەرى, قوعام قايراتكەرى دوسىباي شەرىمقۇلوۆ تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىندا مەملەكەتتىك رامىزدەردى بەكىتكەن دەپۋتاتتاردىڭ ءبىرى سانالادى. ول 1991 جىلى جوعارعى كەڭەستىڭ XII شاقىرىلىمىنىڭ دەپۋتاتى بولدى. بىرنەشە كوميسسيا وتىرىسىنان كەيىن مەملەكەتتىك رامىزدەردىڭ سوڭعى نۇسقاسىن قابىلداۋ وسى ازاماتتاردىڭ ماڭدايىنا بۇيىرعان.
– كوميسسيا ءوز شەشىمىن شىعارعانشا كوپتەگەن تالقىلاۋلار ءوتتى, – دەپ ەسكە الادى ەڭبەك ارداگەرى. – جۇمىس توبىنىڭ قۇرامىنا بىلىكتى ماماندار مەن عالىمدار ەنگىزىلدى. ولار كوميسسيانىڭ ءار وتىرىسىندا ءوز ويلارى مەن پىكىرلەرىن ورتاعا سالدى. ورتاق شەشىمگە كەلگەنشە قىزۋ پىكىرتالاستار ءجۇردى. مەملەكەتتىك تۋ, ەلتاڭبا جانە ءانۇراننىڭ بىرنەشە نۇسقاسى قارالدى. سونىڭ ىشىنەن قازىرگى قولدانىستاعى رامىزدەرگە تاڭداۋ جاسالدى. بۇل وتە ءساتتى شەشىم بولدى دەپ ەسەپتەيمىن. ويتكەنى رامىزدەردى قاي جاعىنان الىپ قاراساق تا, ءمىنسىز جۇمىستى كورەمىز. قازاقتىڭ تۋى مەن ەلتاڭباسىنىڭ سىرتقى بەينەسى, ديزايندىق ەرەكشەلىگى, ويۋ-ورنەكتەرىنىڭ ماعىناسى مەن فيلوسوفيالىق مازمۇنى ءوزارا ۇيلەسىم تاپقان. ءانۇراننىڭ ءسوزى مەن سازى دا ەرەكشە اسەرلى. الەم ەلدەرىنىڭ رامىزدەرىمەن سالىستىرعاندا ءبىزدىڭ مەملەكەتتىك نىشاندارىمىز سۇلۋلىعى مەن كوركەمدىگى جاعىنان كوزگە جىلى كورىنەدى. سول ءۇشىن قىرۋار ەڭبەك ءسىڭىرىپ, بار يدەياسى مەن تالانتىن جۇمساعان مەملەكەتتىك رامىزدەردىڭ اۆتورلارىنا مىڭ العىس. سولاردىڭ ەڭبەگىنىڭ ارقاسىندا بۇگىندە مازمۇنى تەرەڭ, كەلبەتى كەلىستى مەملەكەتتىك نىشاندارمەن ماقتانىپ وتىرمىز.
تاۋەلسىزدىك الىپ, ءوز رامىزدەرىمىزدى بەكىتكەنىمىزگە 35 جىل بولدى. وسى ۋاقىت ارالىعىندا قازاقستان الەمدىك ارەنادا ءوزىن تانىتا ءبىلدى. ەلىمىز قارىشتاپ دامىپ, كوپتەگەن بەلەستى باعىندىردى. الدىمىزعا قويعان ستراتەگيالىق ماقساتتارعا قول جەتكىزدىك. شاتقاياقتاعان ەكونوميكانى تۇراقتاندىرىپ, يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاماسىن ىسكە اسىردىق. بۇگىندە تسيفرلاندىرۋ تەحنولوگياسى مەن جاساندى ينتەللەكت باعىتىندا الەمنىڭ دامىعان ەلدەرىمەن باسەكەگە ءتۇسىپ جاتىرمىز. وتىز بەس جىلدا وسىنداي جەتىستىككە جەتەمىز دەپ كىم ويلاعان؟ مۇنىڭ ءبارى – مەملەكەتتىڭ ەكونوميكالىق جاڭعىرۋ باعىتىنداعى ساياساتى مەن حالقىمىزدىڭ بىرلىگىنىڭ ارقاسى. تەك ءبىز عانا ەمەس, كەلەر ۇرپاق تا مەملەكەتتىك رامىزدەرگە قۇرمەتپەن قاراۋى كەرەك. ويتكەنى بۇگىنگە دەيىنگى جەتىستىكتەرىمىز – كوك تۋىمىزدى بيىكتە جەلبىرەتىپ, ءانۇرانىمىزدى الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە شىرقاتۋ جولىنداعى ماقساتتاردىڭ ناتيجەسى. وسى مۇرات كەلەر ۇرپاقتىڭ الدىندا دا تۇرۋعا ءتيىس.
مەنىڭ جەكە پىكىرىمشە, ءاربىر مەكتەپ وقۋشىسى, كوللەدج جانە ۋنيۆەرسيتەت ستۋدەنتى, ءتىپتى ءاربىر وتباسى مۇشەسى مەملەكەتتىك رامىزدەردىڭ ءمان-ماعىناسىن جاقسى ءبىلۋى كەرەك. مىنە, پاتريوتتىق تاربيە دەگەنىمىز وسى. مەن تۇركيادا بولعانىمدا ولاردىڭ ءوز تۋلارىن مەملەكەتتىك مەكەمەلەرگە عانا ەمەس, ۇيلەرىنە دە ءىلىپ قوياتىنىن كوردىم. سوندا «نەتكەن پاتريوت, ءوز تۋىن قادىرلەيتىن حالىق» دەپ تاڭعالدىم. وسىنداي كوزقاراس پەن ۇستانىم ءبىزدىڭ ەلگە دە قاجەت. قاي ءىستى باستاساق تا, كوك بايراعىمىزدىڭ ابىرويىن ويلاپ ءجۇرۋىمىز كەرەك.
مەملەكەتتىك رامىزدەر كۇنىنە ارنالعان ءىس-شاراعا جاستاردى قالالىق جاستار رەسۋرستىق ورتالىعىنىڭ باسشىسى جانسەرىك جۇمان باستاپ كەلىپتى. ونىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەتتىك نىشاندار مەن ۇلتتىق-پاتريوتتىق تاربيە – ەگىز ۇعىم. سوندىقتان مۇنداي باعىتتاعى مەرەكەلىك جيىندار جاستاردىڭ قاتىسۋىنسىز وتپەيدى. سالتاناتتى ءىس-شاراعا ەكى مىڭنان استام جاس قاتىسىپ, سونىڭ بەس ءجۇزى ساپ تۇزەپ, كوك تۋىمىزدى جەلبىرەتىپ تۇردى. بۇل جاستاردىڭ اراسىندا ەلگە جانە رامىزدەرگە دەگەن پاتريوتتىق رۋحتىڭ بار ەكەنىن كورسەتەدى.
جاستار كوشباسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, ءار ازاماتتىڭ مەملەكەتتىك رامىزدەرگە دەگەن قۇرمەتى ەرەكشە بولۋعا ءتيىس. ويتكەنى الەم قازاقستاندى وسى نىشاندار ارقىلى تانيدى. ولار ەلىمىزدىڭ تولقۇجاتى ىسپەتتى. قاي مەملەكەتتىڭ بولماسىن رامىزدەرى بولسا, بۇل ونىڭ ازات ءارى تاۋەلسىز ەل ەكەنىن بىلدىرەدى. سوندىقتان مەملەكەتتىك نىشانداردى قۇرمەتتەۋ – مەملەكەتتىڭ ءوزىن قۇرمەتتەۋ دەگەن ءسوز.
ونىڭ ايتۋىنشا, قولدانىستاعى زاڭناماعا سايكەس كوك تۋدى پاتريوتتىق سەزىمدى ءبىلدىرۋ ماقساتىندا كەڭ كولەمدە پايدالانۋعا بولادى. ياعني ول تەك مەملەكەتتىك مەكەمەلەردە عانا ەمەس, ءار ازاماتتىڭ ۇيىندە دە جەلبىرەي الادى.
وسىنداي رۋحاني-تالىمدىك تاربيە ماقساتىندا جاستار رەسۋرستىق ورتالىعى اۋقىمدى ءىس-شارالار ۇيىمداستىرىپ كەلەدى. سونىڭ ىشىندە اسكەري-پاتريوتتىق تاربيەنى ەرەكشە اتاپ وتكەن ءجون. ونىڭ اياسىندا ورتالىق جاستاردى باستاپ, ءار ەكى اپتا سايىن قالاداعى اسكەري بولىمدەرگە ەكسكۋرسيا ۇيىمداستىرادى. مۇنداعى ماقسات – جاستاردى اسكەري ومىرمەن تانىستىرۋ ءارى ولاردىڭ بويىندا ەل قورعانى بولۋعا دەگەن جاۋاپكەرشىلىك پەن پاتريوتتىق رۋحتى قالىپتاستىرۋ.
سونىمەن قاتار ورتالىق شاھاردا تابىستى كاسىپ باستاپ, كاسىبىن دوڭگەلەتىپ وتىرعان جاس كاسىپكەرلەردى الەۋمەتتىك جەلىلەر ارقىلى حالىققا تانىستىرىپ كەلەدى. بۇگىندە قاراپايىم كاسىپتەن باستاپ, كەيىن ۇلكەن بيزنەسكە اينالعان كوپتەگەن تابىستى جوبا بار. سولاردىڭ تاجىريبەسىن كورسەتۋ ارقىلى وڭىردە كاسىپكەرلىك مادەنيەتىن دامىتۋ كوزدەلىپ وتىر.
بۇدان بولەك, مەملەكەتتىك رامىزدەرگە دەگەن قۇرمەتتى دارىپتەيتىن فوتو جانە بەينەماتەريالدار ارقىلى قوعامعا وڭ ىقپال ەتۋدى ماقسات ەتكەن باستامالار دا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. جاستار مەملەكەتتىك رامىزدەر حەشتەگى ارقىلى الەۋمەتتىك جەلىلەردە وزدەرىنىڭ يگى ىستەرىمەن ءبولىسىپ جاتىر. مۇنداي پاتريوتتىق باعىتتاعى ءىس-شارالار جىل سايىن رامىزدەر كۇنى قارساڭىندا تۇراقتى تۇردە ۇيىمداستىرىلادى.
سونداي-اق ورتالىق ءتۇرلى مەملەكەتتىك باعدارلامالاردى ناسيحاتتاۋ, جاستاردى ناشاقورلىق, قۇمار ويىندار جانە باسقا دا زياندى ادەتتەردەن ساقتاندىرۋ باعىتىندا دا جۇيەلى جۇمىس جۇرگىزىپ كەلەدى. ورتالىق ماماندارى پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىمەن بىرگە تۇنگى رەيدتەرگە شىعىپ, كامەلەتكە تولماعانداردىڭ قۇقىقبۇزۋشىلىقتارىنىڭ الدىن الۋعا اتسالىسادى. وسىلايشا, جاستار اراسىنداعى قىلمىس پەن بۇزاقىلىقتىڭ ازايۋىنا ءوز ۇلەستەرىن قوسىپ ءجۇر.
اسىرەسە جيتس سەكىلدى قاۋىپتى ينفەكتسيالاردىڭ جاستار اراسىندا تارالۋىنا جول بەرمەۋ ماقساتىندا وقۋ ورىندارى مەن مەكەمەلەردە مامانداردىڭ قاتىسۋىمەن كەزدەسۋلەر وتكىزىلىپ, ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ كەلەدى.
سونىمەن قاتار مانساپ ورتالىعىنىڭ ماماندارىمەن بىرلەسىپ ايىنا ەكى رەت شامامەن 150 جاستى قالاداعى ءتۇرلى كاسىپورىنعا ەكسكۋرسياعا اپارادى. بۇل جاستاردىڭ جۇمىسشى ماماندىقتارىنا دەگەن قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان.
ستاتيستيكاعا سايكەس شاھارداعى جاستار سانى جىلدان-جىلعا ارتىپ كەلەدى. ماسەلەن, بىلتىر 391 مىڭ جاس بولسا, بيىل ولاردىڭ سانى 400 مىڭنان استى. ال ولاردىڭ بوس ۋاقىتىن ءتيىمدى ۇيىمداستىرۋ – جاستار رەسۋرستىق ورتالىعىنىڭ باستى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى.
سونىمەن بىرگە مەملەكەتتىك رامىزدەر كۇنى شىمكەنتتە تاعى ءبىر ماڭىزدى ءىس-شارا ۇيىمداستىرىلدى. قالاداعى كوپقاباتتى ۇيلەردىڭ تۇرعىندارى كوك تۋدى بالكوندارىنا ءىلىپ, رامىزدەرگە دەگەن ەرەكشە قۇرمەتىن كورسەتتى. وسىلايشا, مەرەكە جالپىحالىقتىق سيپاتقا يە بولدى دەۋگە تولىق نەگىز بار.
بۇل سونداي-اق پاتريوتتىق تاربيە باعىتىنداعى مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ ءتيىمدى جۇزەگە اسىپ جاتقانىن كورسەتەدى. ءاربىر تۇرعىن كوك تۋدى ءوز ۇيىنە ءىلۋ ارقىلى رەسپۋبليكا كولەمىندە اتالىپ وتكەن ماڭىزدى مەرەكەگە وزىندىك ۇلەسىن قوستى.
ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ ايتۋىنشا, ەگەر ءار ازامات مەملەكەتتىك نىشانداردى قادىرلەپ, ەلدىڭ دامۋىن باستى مۇرات ەتسە, قوعام ەشقاشان بىرلىگىنەن اجىرامايدى. ونداي ەلدى سىرتقى كۇشتەر دە السىرەتە المايدى. ويتكەنى بارلىق وتانداستىڭ ماقساتى ورتاق, تىلەگى ءبىر بولادى.
