ۇكىمەت • 14 ءساۋىر، 2022

مىندەت – جالپىۇلتتىق ءىس-شارالار جوسپارىن جۇزەگە اسىرۋ

59 رەت كورسەتىلدى

مەملەكەت باسشىسىنىڭ 29 ناۋرىزداعى جارلىعىمەن جالپىۇلتتىق ءىس-شارالار جوسپارى بەكىتىلدى. بۇل جوسپار ەلىمىزدىڭ ساياسي جۇيەسى مەن اكىمشىلىك-اۋماقتىق قۇرىلىمىن وزگەرتۋگە، داعدارىسقا قارسى ءبىرىنشى كەزەكتەگى شارالاردى قابىلداۋعا باعىتتالعان 10 باعىت بويىنشا 36 ءىس-شارادان تۇرادى.

ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىز­مەتىندە وتكەن بريفينگتە ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى الىبەك قۋانتىروۆ پەن ادىلەت ءمينيسترى قانات مۋسين جال­پىۇلتتىق ءىس-شارالار جوسپارىنىڭ ورىن­دالۋ بارىسى تۋرالى باياندادى. سونىڭ ىشىندە وزدەرى باسقاراتىن ۆەدومست­ۆولارعا بەكىتىلگەن ءىس-شارالاردى ورىن­داۋ ماسەلەسىنە تولىعىراق توقتالىپ ءوتتى.

جاڭا وبلىستاردى قۇرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە

ءا.قۋانتىروۆتىڭ ايتۋىنشا، ۇلت­تىق ەكونوميكا مينيسترلىگىندە بۇگىن­دە جۇمىس 3 نەگىزگى باعىت بويىنشا جۇر­گى­زىلۋدە. اتاپ ايتقاندا، ەلدىڭ اكىم­شى­لىك-اۋماقتىق قۇرىلىسىن جەتىل­دىرۋ، جەر­گىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋدى ورتا­لىق­سىزداندىرۋ جانە داعدارىسقا قارسى ءبىرىنشى كەزەكتەگى شارالار. سونىڭ ىشىندە «ەلدىڭ اكىمشىلىك-اۋماقتىق قۇرىلىسىن جەتىلدىرۋ» باعىتى بويىنشا 5 ءىس-شارا ىسكە اسىرىلادى. ۇلتتىق ەكونوميكا مي­نيسترلىگى قازىرگى ۋاقىتتا اباي، جەتىسۋ جانە ۇلىتاۋ وبلىستارىن قۇرۋ بو­يىنشا جۇمىس جۇرگىزۋدە.

«بيىل 25 ناۋرىزدا پرەمەر-ءمي­نيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى رومان سكلياردىڭ توراعالىعىمەن وسى وبلىستاردى قۇرۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى ۇكىمەتتىك كوميسسيا قۇرىلدى. جالپى العاندا، جۇمىس پرەزيدەنتتىڭ ءتيىستى جارلىقتارىن قابىلداۋ بويىنشا بەكىتىلگەن جۇمىس الگو­ريتمىنە سايكەس جۇرگىزىلۋدە. ال­گوريتم جاۋاپتى ورىنداۋشىلاردى جانە ورىنداۋ مەرزىمدەرىن كورسەتە وتى­رىپ، «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اكىم­شىلىك-اۋماقتىق قۇرىلىسى تۋرالى» جانە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى جەر­گىلىكتى مەملەكەتتىك باسقارۋ جانە ءوزىن ءوزى باسقارۋ تۋرالى» زاڭدارعا ساي­كەس مىندەتتى تۇردە جۇرگىزىلۋگە ءتيىس ءىس-شارا­لار مەن راسىمدەردىڭ تىزبەسىن قامتي­دى»، دەدى مينيستر.

جۇمىس الگوريتمى كۇندەلىكتى باقىلانادى

بيىل 11 ساۋىردە ۇكىمەت جانىن­داعى رەسپۋبليكالىق ونوماستيكا كوميس­­سيا­سىنىڭ وتىرىسى ءوتتى، وندا ۇلىتاۋ، اباي جانە جەتىسۋ وبلىستارىنا اتاۋلار بەرۋ تۋرالى ۇسىنىس قولداۋ تاپتى. قايتا ۇيىمداستىرىلاتىن جانە جاڭادان قۇرىلاتىن وڭىرلەردىڭ شەكارالارىن ايقىنداۋدا حالىقتىڭ پىكىرى مەن ەكونوميكالىق جانە ينفراقۇرىلىمدىق الەۋەت، حالىق سانى جانە باسقا دا ولشەم شارتتارى ەسكەرىلدى.

«الماتى جانە شىعىس قازاقستان وبلىستارى ءماسليحاتتارىنىڭ وتكىزىلگەن سەسسيالارىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا، قايتا ۇيىمداستىرىلاتىن جانە جاڭادان قۇرىلاتىن وڭىرلەردىڭ شەكارالارى الدىن الا 1997 جىلعى تاريحي شەكارالاردا ايقىندالدى. قاراعاندى وبلىسى بويىنشا ءماسليحات سەسسياسىن وتكىزۋ كۇتىلۋدە، وندا قاراعاندى جانە ۇلىتاۋ وبلىستارىنىڭ شەكارا­لارى بويىنشا ماسەلە قارالادى. سونىمەن قاتار قۇرىلاتىن مەملەكەتتىك ورگاندار ءۇشىن قاجەتتى شتات سانىن قالىپ­تاس­تىرۋ، سونداي-اق جاڭادان قۇرىلاتىن وبلىستارداعى قىزمەتتىك ءۇي-جايلارعا قاجەتتىلىك ماسەلەلەرى تالدانادى»، دەدى ۆەدومستۆو باسشىسى.

جالپى، الگوريتمگە سايكەس مەملە­كەتتىك ورگاندار مەن وڭىرلەردىڭ نەگىزگى جۇمىسى بيىلعى جىلعى 20 ساۋىرگە دەيىن اياقتالادى، ال پرەزيدەنتتىڭ ءتيىس­تى جارلىقتارىنىڭ جوبالارى مامىر ايىنىڭ باسىندا پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنە ەنگىزىلەدى. جۇمىس الگوريتمىنىڭ ءىس-شا­رالارىن ىسكە اسىرۋ مينيسترلىكتىڭ كۇن­دەلىكتى باقىلاۋىندا.

جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋدى ورتالىقسىزداندىرۋ

سونىمەن قاتار وڭىرلەردىڭ دەربەس­تىگىن كەڭەيتۋ ماقساتىندا «قازاق­ستان رەسپۋب­ليكاسىنداعى جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋ تۋرالى» جەكە زاڭ جوباسى ازىرلەنۋدە. بۇل جۇ­مىس­قا وڭىرلەردىڭ وزدەرى دە، ازاماتتىق قوعام وكىلدەرى دە تارتىلعان.

«باستى مىندەت – جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋ ورگاندارىنىڭ وكىلەتتىكتەرىن كەڭەيتۋ، پروتسەستەردى بيۋروكراتياسىز­دان­دىرۋ جانە ولاردىڭ قارجىلىق دەر­بەس­تىگىن نىعايتۋ، ياعني نەگىزگى تاسىل­دەر جەر­­گىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار مەن جەر­­­گىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋ ورگاندارى جۇ­­­مىسىنىڭ تيىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋگە ­باعىتتالاتىن بولادى. مىسالى، اۋىل­­دار­دىڭ قارجىلىق مۇمكىندىكتەرىن كەڭەي­­تۋ ءۇشىن «اۋىل – ەل بەسىگى» باع­دار­­لا­ماسىمەن قاتار جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باس­قارۋ بيۋدجەتتەرىن تىكەلەي قارجى­لان­دىرۋ تەتىگى ەنگىزىلەدى. بۇدان باسقا، جەر­گىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋدى جۇزەگە اسى­رۋ بولىگىندە ءماسليحاتتاردىڭ وكىلەت­تىك­ت­ەرى كەڭەيتىلەتىن بولادى»، دەدى سپيكەر.

بۇگىنگى تاڭدا اتالعان نورمالاردى ىسكە اسىرۋ تەتىگى مەن ودان ءارى رەگلامەنتتەۋ ماسەلەسى ۋاكىلەتتى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن پىسىقتالۋدا. زاڭ جوباسى بيىل پارلامەنت دەپۋتاتتارىنىڭ قاراۋىنا ۇسىنىلادى.

2022 جىلعا ارنالعان داعدارىسقا قارسى جوسپار

جالپىۇلتتىق ءىس-شارالار جوسپارى­نىڭ ءۇشىنشى باعىتى – «داعدارىسقا قارسى ءبىرىنشى كەزەكتەگى شارالار تۋرالى» باعىتى بويىنشا 5 ءىس-شارا ىسكە اسىرىلادى. ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى وسى ءۇشىن الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋعا اسەرى بار تاۋەكەلدەردى نيۆەليرلەۋ ماقساتىندا مۇددەلى مەملەكەت­تىك ورگاندارمەن بىرلەسىپ، 2022 جىلعا ارنالعان داعدارىسقا قارسى شارالار جوس­پارى ازىرلەنگەنىن ايتتى.

«ونى ىسكە اسىرۋ گەوساياسي احۋالدىڭ شيەلەنىسۋىنىڭ سالدارىن نيۆەليرلەۋگە جانە قارجى جۇيەسىنىڭ تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋ، ينفلياتسيانى باقىلاۋ جانە تومەندەتۋ، سىرتقى ساۋدا قىزمەتىن قولداۋ جانە ىنتالاندىرۋ، ەكونوميكا سالالارىن قولداۋ جانە ينۆەستيتسيالاردى تارتۋ باعىتتارى بويىنشا جاڭا مۇمكىندىكتەردى پايدالانۋعا مۇمكىندىك بەرەدى»، دەدى مينيستر.

جولداۋدىڭ العاشقى التى باعىتىنا ارنالادى

جالپى، مەملەكەت باسشىسى «جاڭا قازاقستان: جاڭارۋ مەن جاڭعىرۋ جولى» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا ساياسي رەفورمالاردىڭ نەگىزگى 10 باعىتىن ايقىنداپ بەرگەن بولاتىن. بۇگىندە پرەزيدەنتتىڭ جارلىعىمەن جولداۋدى ىسكە اسىرۋ جونىندەگى جالپىۇلتتىق ءىس-شارالار جوسپارى بەكىتىلىپ، وندا 36 ءىس-شارا قاراستىرىلعان. بۇل شارالاردىڭ 18-ءى زاڭنامالىق سيپاتتا، 5-ءى زاڭعا تاۋەلدى اكتىلەردى قابىلداۋدى تالاپ ەتەدى، قالعان 7 ءىس-شارا جالپى سيپاتقا يە. وسىعان وراي ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە وتكەن بريفينگتە قاتىسقان ادىلەت ءمينيسترى قانات مۋسين جوسپاردىڭ ءوزى باسقاراتىن ۆەدومستۆوعا قاتىستى بولىگىندە ىسكە اساتىن جۇمىستار جايىن باياندادى.

«پرەزيدەنتتىڭ وكىلەتتىگىن قايتا قاراۋ، بيلىكتىڭ وكىلدى تارماعىن قايتا قۇرۋ; سايلاۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ; پارتيالىق جۇيە ءۇشىن مۇمكىندىكتەردى كەڭەيتۋ; سايلاۋ پروتسەسىن جاڭعىرتۋ جانە قۇقىق قورعاۋ ينستيتۋتتارىن كۇشەيتۋ بولىگىندە جولداۋدىڭ العاشقى التى باعىتىن ىسكە اسىرۋ 6 زاڭ جوباسىن ازىرلەۋدى تالاپ ەتەدى. ءبىرىنشى كەزەكتە، «قازاق­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونس­تيتۋ­تسيا­سىنا وزگەرىستەر مەن تولىق­تىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى ازىرلەنەتىن بولادى. ونى بۇگىندە پرەزي­دەنت­تىڭ وكىمىمەن قۇرىلعان جۇمىس توبى پىسىقتاۋدا. جۇمىس توبىنىڭ قۇرا­مىنا مەملەكەتتىڭ قۇقىقتىق جۇيەسىن دامىتۋعا ەلەۋلى ۇلەس قوسقان كورنەك­تى عالىم-قۇقىقتانۋشىلار كىردى. ولار زاڭ عىلىمدارىنىڭ دوكتورلارى، كونس­تيتۋتسيالىق قۇقىق، مەملەكەت تەو­رياسى جانە قۇقىق سالاسىندا مامان­داندىرىلعان پروفەسسورلار. سونداي-اق مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ وكىلدەرى قاتىسۋدا»، دەپ مالىمدەدى ۆەدومستۆو باسشىسى.

تۇزەتۋلەر ءولىم جازاسىن جويۋدى كوزدەيدى

ق.مۋسين كونستيتۋتسياعا ەنگىزىلە­تىن تۇ­زەتۋلەردىڭ نەگىزگى باعىتتارىنا توقتال­دى. ونىڭ ايتۋىنشا، پرەزيدەنت­تىڭ وكىلەتتىگىن قايتا قاراۋ جانە ونىڭ وكىلەتتىگىن ورىنداۋ كەزەڭىندە پرەزي­دەنت قىزمەتىندە بولۋىنا بايلانىس­تى قوسىمشا شەكتەۋلەر ەنگىزۋ جوس­پار­لانعان. مىسالى، پرەزيدەنت ساياسي پارتياعا مۇشەلىگىن توقتاتۋعا مىندەتتى بولادى، ال ونىڭ جاقىن تۋىستارىنا ساياسي مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر جانە كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور باسشىلارى لاۋازىمدارىن اتقارۋعا تىيىم سالىنادى.

«سونداي-اق پارلامەنتتىڭ دەپۋتات­تىق كورپۋسىن قالىپتاستىرۋ ءتارتىبىن، پارلامەنت پەن ونىڭ پالاتالارىنىڭ زاڭ­دار قابىلداۋ جانە باسقا دا ماسە­لە­لەر جونىندەگى قۇزىرەتىن قايتا قاراۋ; ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىل­دىڭ، پروكۋراتۋرا ورگاندارىنىڭ جانە قۇرىلاتىن جوعارى اۋديتورلىق پالا­تانىڭ قىزمەتىن رەگلامەنتتەۋ; جاڭا­دان قۇرىلاتىن كونستيتۋتسيالىق سوت­تىڭ مار­­تەبەسى مەن وكىلەتتىكتەرىن رەگلا­مەنت­­­تەۋ كوزدەلگەن. مىسالى، ادام قۇ­قىق­تارى جونىندەگى ۋاكىلگە، باس پرو­كۋ­رور­عا جانە ازاماتتارعا ادامنىڭ كونست­ي­تۋتسيالىق قۇقىقتارى بۇزىلعان جاعدايدا كونستيتۋتسيالىق سوتقا جۇگىنۋ قۇقىعى بەرىلەتىن بولادى; سونىمەن قاتار ءولىم جازاسىن جويۋ كوزدەلەدى»، دەدى مينيستر.

كونستيتۋتسياعا تۇزەتۋلەردى ازىرلەۋ بويىنشا جۇمىستى بيىلعى ءساۋىر ايىنىڭ سوڭىنا دەيىن اياقتاۋ، ال اعىم­داعى جىلدىڭ ماۋسىم ايىنىڭ سوڭىنا دەيىن ولاردى قابىلداۋ جوسپار­لانعان.

ەكى كونستيتۋتسيالىق زاڭدى جاساۋ بويىنشا جۇمىس باستالدى

كونستيتۋتسياعا ەنگىزىلەتىن تۇزەتۋلەردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن 3 جاڭا كونستيتۋتسيالىق زاڭنىڭ جوبالارىن ازىرلەۋ قاجەت. اتاپ ايتقاندا، «قازاقستان رەسپۋبليكاسى­نىڭ كونستيتۋتسيالىق سوتى تۋرالى»; «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىل تۋرالى»; «پروكۋراتۋرا تۋرالى».

«بۇل كونستيتۋتسيالىق زاڭدار اتالعان ورگانداردىڭ قۇقىقتىق مارتەبەسىن، قۇزىرەتىن جانە قىزمەتىن ۇيىمداستىرۋ ماسەلەلەرىن قامتيدى. العاشقى ەكى زاڭ جوباسىنىڭ ازىرلەۋشى ورگانى – ادىلەت مينيستر­لىگى، ال «پرو­كۋراتۋرا تۋرالى» كونستي­تۋتسيا­لىق زاڭ جوباسىن باس پروكۋراتۋرا ادىلەت مينيسترلىگىمەن بىرلەسىپ ازىرلەيدى»، دەدى ق.مۋسين.

اتالعان زاڭ جوبالارىن بيىل تامىزعا دەيىن، ال ولاردى قابىلداۋ جىل سوڭىنا دەيىن پارلامەنتتىڭ قاراۋىنا ەنگىزۋ جوسپارلانعان.

«ساياسي پارتيالار تۋرالى» زاڭعا تۇزەتۋلەر ەنگىزىلەدى

قولدانىستاعى زاڭنامانى ىسكە اسى­رىلىپ جاتقان باستامالارمەن ۇشتاس­تىرۋ ماقساتىندا ادىلەت مينيستر­لىگى پرەزيدەنت تۋرالى، پارلامەنت جانە ونىڭ دەپۋتاتتارىنىڭ مارتەبەسى تۋرا­لى، سايلاۋ تۋرالى، سوت جۇيەسى مەن سۋديا­لاردىڭ مارتەبەسى تۋرالى كونستيتۋ­تسيا­لىق زاڭدارعا وزگەرىستەر ەنگىزۋدى قاراس­تىراتىن كونستيتۋتسيالىق زاڭنىڭ جوبا­سىن ازىرلەيتىن بولادى.

ق.ءمۋسيننىڭ ايتۋىنشا، سونداي-اق ساياسي پارتيالار تۋرالى، جەرگىلىكتى مەم­لەكەتتىك باسقارۋ تۋرالى، مەملەكەت­تىك اۋديت تۋرالى زاڭدارعا جانە باسقا دا بىرقاتار زاڭدارعا تۇزەتۋلەر ەنگىزۋدى قاراستىراتىن زاڭ جوباسى ازىرلەنەدى.

«ساياسي پارتيالار تۋرالى» زاڭعا سايا­سي پارتيالاردى تىركەۋ ءراسىمىن جە­ڭىل­دەتۋگە باعىتتالعان تۇزەتۋلەر ەنگىزىل­مەك. اتاپ ايتقاندا، پارتيا قۇرۋ ءۇشىن ازاماتتاردىڭ باستاماشىل توبىنىڭ ەڭ از سانىن 1 مىڭنان 700 ادامعا دەيىن قىسقارتۋ; پارتيالاردى تىركەۋ ءۇشىن قاجەتتى شەكتى دەڭگەيدى 20 مىڭنان 5 مىڭ ادامعا دەيىن تومەندەتۋ; پارتيالاردىڭ وڭىرلىك وكىلدىكتەرىنىڭ ەڭ از سانىن ءۇش ەسەگە 600-دەن 200 ادامعا دەيىن ازايتۋ جوسپارلانىپ وتىر. تولىقتاي العاندا، تۇزەتۋ زاڭ جوبالارى كونستيتۋتسيالىق زاڭداردى قوسا العاندا، 20-دان استام زاڭنامالىق اكتىگە وزگەرىستەر ەنگىزۋدى كوزدەيدى»، دەدى سپيكەر ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتى الاڭىندا سويلەگەن سوزىندە.

اتالعان زاڭ جوبالارىن دا پار­لامەنتتىڭ قاراۋىنا ەنگىزۋ اعىمداعى جىلدىڭ تامىز ايىنا دەيىن، ال ولاردى قابىلداۋ اعىمداعى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن جوسپارلانعان.

سوڭعى جاڭالىقتار

دوستىق بەسىگى

ايماقتار • بۇگىن، 08:43

ەل كۋبوگى ءۇشىن تالاسادى

فۋتبول • بۇگىن، 08:40

شيرەك فينالدا ۇتىلدى

تەننيس • بۇگىن، 08:39

دايارلىقتارىن پىسىقتادى

حوككەي • بۇگىن، 08:37

ازىرگە بەسىنشى ورىندامىز

سپورت • بۇگىن، 08:30

ون جىلعا سوتتالدى

قوعام • بۇگىن، 08:25

41 جوباعا – 11،2 ملرد تەڭگە

ايماقتار • بۇگىن، 08:20

732،5 ملرد تەڭگە تارتىلادى

ايماقتار • بۇگىن، 08:15

اسكەريلەر شەبەرلىك سىناسادى

قازاقستان • بۇگىن، 08:10

ۇقساس جاڭالىقتار