الەم • 18 اقپان، 2022

فرانتسيا ماليدەگى اسكەرىن قايتارادى

115 رەت كورسەتىلدى

فرانتسيا حالىقارالىق تەرروريزمگە قارسى «تاكۋبا» وپەراتسياسىنا قاتىسۋشى وداقتاستارىمەن بىرلەسىپ ماليدەگى اسكەردى قايتاراتىنىن حابارلادى. بۇعان ايماق باسشىلارىمەن تۋىنداعان كەلىسپەۋشىلىكتەر سەبەپ، دەيدى فرانتسيا ۇكىمەتى.

جاقىندا فرانتسيا پرەزيدەنتى ەممانۋەل ماكرون ەليسەي سارايىندا ەۋروپا مەن افريكا ەلدەرىنىڭ باسشىلارىن قابىلدادى. كەزدەسۋ قورىتىندىسى بويىنشا، ماليدەگى ءجيى اۋىساتىن باسشىلىقتىڭ ەۋ­رو­پا اسكەرىنە كەدەرگى جاساپ وتىر­عا­نى ءمالىم بولدى. جەدەل جانە قۇ­قىق­تىق شارتتار اسكەري وپەرا­تسيا­­نى ءتيىمدى جالعاستىرۋعا كەدەر­گى كەل­تىرىپ وتىرعاندىقتان، تەرروريزممەن كۇرەستى توقتاتۋعا ۋاعدالاستى.

ەليسەي سارايىندا جاريالان­عان مالىمدەمەدە ء«جيى اۋىساتىن جەرگىلىكتى بيلىكتىڭ توسقاۋىل­دارى سەبەبىنەن «بارحان» مەن «تاكۋبا» وپەراتسيالارىنا قاتىسۋشى كانادا مەن ەۋروپالىق مەملەكەتتەر ساياسي، جەدەل، قۇقىقتىق شارتتار بويىنشا ماليدەگى جاعدايدى تۇزەۋ مۇمكىن بولماي تۇر. سوندىقتان اسكەر مەن اسكەري تەحنيكانى شىعارۋدىڭ بىرلەسكەن جولىن ىزدەۋدى باستايمىز دەپ شەشىم قابىلدادىق» دەلىنگەن.

الايدا فرانتسۋز اسكەرى مەن وداقتاستارى ساحەل ايماعىنداعى سودىرلارمەن كۇرەستى جالعاستىرا بەرمەك. اتالعان اۋدانداعى ءىس-قيمىلدىڭ ءارى قارايعى جوسپارى بيىل ماۋسىمدا انىقتالماق. قازىر­دىڭ وزىندە فرانتسيا ۇكى­مەتىندە 2023 جىلعا قاراي ساحەل­دەگى اسكەر سانىن 5 مىڭنان 2،5-3 مىڭعا دەيىن قىسقارتۋ تۋرالى ماسەلە تالقىلانۋدا. ال «تاكۋبا» وپەراتسياسىنا 600-900-دەي فرانتسۋز جاۋىنگەرى قاتىسىپ جاتىر. ولاردىڭ قاتارىندا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى مەن لوگيستيكامەن اينالىساتىن ماماندار دا بار. ەليسەي سارايىنىڭ حابارلاۋىنشا، اسكەر شىعارىلعانىمەن، باتىس افريكا مەملەكەتتەرىن قولداۋ اياسى كەڭەيتىلمەك.

ەۋروپا وداعى «جاھاندىق پورتال» باعدارلاماسى اياسىندا افريكا ەلدەرىنە 20 ملرد ەۋرو­دان استام قاراجات ءبولۋ مۇم­كىن­دىگىن قاراستىرۋدى باس­تاپ كەتتى. اتالعان باعدارلاما اي­ماقتا قىتاي اسەرىنىڭ الدىن الۋعا باعىتتالعان. ەۋروپا كوميس­سياسى دا افريكا ەلدەرىندەگى ينفرا­قۇرىلىمدى جاقسارتۋعا 150 ملرد ەۋرو بولەتىنىن مالىمدەدى.

فرانتسيا سىرتقى ىستەر ءمي­نيسترى جان-يۆ لە دريان اسكەر­دى قايتارۋ سياقتى ارەكەتكە رە­سەيدەن جالدانعان اسكەردىڭ كەلۋى ماج­بۇرلەگەنىن جەتكىزدى. ءمي­نيستر­دىڭ ايتۋىنشا، ايماققا «ۆاگ­نەر توبى» دەپ اتالاتىن جەكە اسكەري كومپانيانىڭ وكىل­دەرى كەلگەن.

الايدا ەممانۋەل ماكرون مەن ۆلاديمير پۋتين سويلەسكەندە رەسەي ۇكىمەتىنىڭ ماليدە جۇمىس ىستەپ جاتقان كومپانيالارعا قاتىسى جوق ەكەنىن مالىمدەدى.

فرانتسيادا وتكەن كەلىسسوزدە ەۋروپا وداعىنا مۇشە ەلدەردىڭ بارلىعى بىردەي ورتاق قارارعا كەلىسپەدى. كەيبىر مەملەكەتتەر ميس­سيا تولىقتاي ورىندال­ماعا­نىن، ايماقتاعى ماسەلە شەشىل­مەگەنىن ايتىپ، قايتا قاراستىرۋ نۇسقاسىن ۇسىندى. ماسەلەن، يسپانيا سىرتقى ىستەر ءمينيسترى جوزە مانۋەل البارەس ايماقتا ەۋروپانىڭ قولداۋىنا تاۋەلدى ماسەلەلەر ءالى دە بارىن ايتتى. وسى رەتتە وپەراتسياعا يسپانيا اسكەرى ەڭ كوپ جاۋىنگەر اتتاندىرعانىن ەسكە سالىپ وتكەن ءجون.

مالي بيلىگىنىڭ توسقاۋىلدارى ايماقتا ءال-كايدا، دايش سىندى تەرروريستىك توپتىڭ قانات جايۋىنا اكەلگەن كورىنەدى. مينيسترلەر ۇكىمەتتىڭ ءساتسىز شەشىمدەرى راديكالدى توپتارعا ۆاكۋم جاساپ بەرىپ جاتقانىن حابارلادى. بۇعان ماليدەن بولەك بۋركينا فاسو مەن گۆينەيادا دا اسكەري ارەكەتتەردىڭ كوبەيۋى دالەل.

يسپانيا سىرتقى ىستەر ءمينيسترى «يسپانيا ەۋروپا ودا­عى­­نا داۋىسىن ەستىرتۋگە تى­رى­­سادى. ءبىزدى ماليگە الىپ كەل­گەن تۇراق­سىزدىق پەن جيحاديزم اي­ماقتا ءالى دە بار ەكەنىنە سەنىم­­دىمىز. سوندىقتان ميسسيانى توق­تاتۋ ورىنسىز بولىپ تۇر» دەدى.

تاريحي شەگىنىس جاسار بول­ساق، ماليدە قاقتىعىستاردىڭ ورشۋى­نە بايلانىستى 2013 جىلى ەۋروپا وداعىنا مۇشە ەلدەر ءوز اسكەرىن جىبەرۋ شەشىمىن قا­بىل­داعان-دى. سودان بەرى 9 جىل بويى بىرقاتار ەۋروپالىق اسكەر ايماقتاعى تەرروريزمدى جويۋ­عا بەلسەندى ارالاسىپ كەلەدى. ەۋروپا ەلدەرىنىڭ پرەزيدەنتتەرى وپەرا­تسيانى توقتاتۋ ارقىلى اۋعان­ستانداعىداي حاوستىڭ الدىن الۋعا مۇمكىندىك بەرەدى دەگەن ويدا.

سوڭعى جاڭالىقتار

مۇز قۇرسانعان ەكىباستۇز

ايماقتار • بۇگىن، 21:12

ءۇمىت ساۋلەسى

ساياسات • بۇگىن، 21:11

ۇلت ساۋلىعى – ۇلى بايلىق

ساياسات • بۇگىن، 21:09

ءسابيدىڭ ءومىرىن ساقتاپ قالدى

ايماقتار • بۇگىن، 21:02

تۇرلەنگەن تەمەكىنىڭ ءبارى زيان

مەديتسينا • بۇگىن، 20:58

ساڭلاقتىڭ سوڭعى سامعاۋى

قازاقستان • بۇگىن، 20:50

كىتاپ كوكجيەگى كەڭەيىپ كەلەدى

رۋحانيات • بۇگىن، 20:41

«نەمىس ماشينەسى» جولدا قالدى

فۋتبول • بۇگىن، 20:36

ستۋدەنتتىك تەاتر فەستيۆالى

تەاتر • بۇگىن، 20:34

«كۇمبىرلە كۇيىم، ەلىمدە!»

ايماقتار • بۇگىن، 20:28

ۇقساس جاڭالىقتار