ونەر • 09 اقپان، 2022

تۇركىنىڭ قىزى تاميلا

280 رەت كورسەتىلدى

ويماقتاي عانا ماقالا تاقى­رىبىن وسىنشاما وبرازدايتىنداي نە كورىندى دەۋىڭىز مۇم­كىن. تۇگەل تۇركىگە ورتاق بولا­تىنداي بۇل قاي قاھارمان دەپ تە تاڭىرقايتىندار تابىلا جا­تار. بىراق ءوزىنىڭ شىعار­ما­شىلىعىنداعى تۇتاس گالەرەيانى تۇركى حالىقتارىنا ورتاق اڭىز تۇلعالارمەن تولىقتىرىپ كەلە جاتقان ءمۇسىنشى قىرعىز قىزى بۇل اتقا ابدەن لايىق.

ءيا، گازەتىمىزدە بۇعان دەيىن دە بىرنەشە رەت جاريالاپ جاز­عان ءوزىمىزدىڭ ءبىر تۋعان قىرعىز قارىنداسىمىز، الاتاۋدىڭ ارعى بەتىندەگى ايىر قالپاقتى اعا­يىننىڭ اتىن جالپاق جۇرتقا تانىتىپ جۇرگەن تالانتتى ءمۇسىنشى قىز تاميلا ماماتوۆا جايلى ايتايىق دەپ وتىرمىز. باسقا-باسقا ەمەس، ءبادىزشى بەگىمنىڭ بۇل جولعى ەڭبەگى ءتىپتى ەرەكشە. ايگىلى اۋەزوۆتى ادەمى مۇسىندەگەن سكۋلپ­تور سۇلۋعا، ارينە، العىس­­تان باس­قا ايتارىمىز جوق. كەمەڭ­گەر تۇلعانى كەيىپكەر ەتكەن كەرىم تاميلا – شىنىمەن تۋما تالانت، دارا دارىن. ايتپەسە، قاقاعان قاڭتاردا ساۋساعىمىزدى سۋىق سازعا ءۇسىتىپ اۋەزوۆتى قايسىمىز سومدادىق؟ تاميلا، تۇركىگە ورتاق تۇلعالاردى تۇگەندەۋدى و باستان وزىنە ماقسات تۇتقانىن ايتادى. بۇعان دەيىن ول مۇسىندەگەن تۇل­عالار قاتارىندا قىرعىز-قازاققا ورتاق شوڭ شىڭعىس ايتماتوۆ، حاكىم اباي قۇنانباي ۇلى سىندى اقىن-جازۋشىلار بولدى. سول ءتىزىم كەشە كلاسسيك جازۋشىمىز، ايگىلى اۋەزوۆپەن تولىققان ەكەن. بۇل – قازاق ءۇشىن ۇلكەن مەرەي، زور مارتەبە.

ماماتوۆانىڭ مۇحتارىن العاش كورگەندە اڭتارىلىپ تۇ­رىپ قالعانىمىزدى جاسىرا ال­ماي­مىز. كادىمگى ءتىرى مۇقاڭ، جا­نارى جاندى جازۋشى قۇددى ءبىر و دۇنيەدەن ويانىپ وسىندا كەل­گەندەي! ازىرگە ساز-بال­شىق­پەن سومدالعان ءمۇسىن ال­داعى ۋاقىتتا جازۋشىنىڭ ىستىق­كولدەگى مۇراجايى الدىنا ورناتىلاتىن كورىنەدى. سونداي-اق يگى ىسكە مۇرىندىق بولىپ وتىر­عان حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسى اتالعان ءبيۋستتىڭ ءبىر ەمەس، بىرنەشە جەرگە قويىلۋى دا مۇمكىن ەكەنىن جەتكىزىپتى. اكادەميا پرەزيدەنتى دارحان قىدىرالى اۋەزوۆ ءمۇسىنىن بار قازاققا سۇيىنشىلەي كەلىپ: « ۇلى مۇحاڭنىڭ – ماناستى قورعاپ قالعان مۇحتار اۋەزوۆتىڭ قىر­عىز قىزى ماماتوۆا جاساعان ءمىن­سىز ءمۇسىنى. بۇيىرسا بيىل زاڭعار جازۋشىنىڭ 125 جىلدىعىنا وراي تۇركى اكادەمياسىنىڭ ۇسى­نىسى بويىنشا لايىقتى تۇ­عىرىنا قونادى. ءبىر ەمەس، بىر­نەشە جەرگە قويىلۋى دا مۇم­كىن… مۇڭ ارالاس تەرەڭ ويعا شومعان ويشىلدىڭ اسقاق بەي­نەسىن اسا ماحابباتپەن سومداپ، سۋرەت­كەردى «سويلەتىپ» جىبەرگەن تاميلا قارىنداسقا راحمەت!»، دەپ اۆتورعا اقجارما اق تىلەگىن ءبىلدىرىپ ءوتىپتى.

ەا

ساۋساعىنىڭ سيقىرى بار تامي­­لانىڭ ءار جۇمىسى تالانت­تارعا تاعزىم ەتكەندەي شىنايى شىعاتىنىمەن ادامدى باۋراپ الادى. وتكەندە اۋەزوۆتىڭ مۇ­سىنىمەن قاتار قىرعىزدىڭ دارىندى اكتريساسى، ومىردەن ەرتە وتكەن ءتاتتىبۇبى تۇرسىنباەۆانىڭ بەينەسىن دە ءساتتى سومداپ ءدۇيىم جۇرتتى ءبىر-اق ساتتە جۇمىسىنا جالت قاراتقان بولاتىن. ءمۇسىن­نىڭ ساپالى سوعىلعانى سون­داي، تاڭىرقاعان جۇرتتىڭ تىلەگى تە­ڭىزدەي تەڭسەلەدى. بەلگىلى پۋبليتسيست باۋىرجان ومار ۇلى ء«مىنسىز ءمۇسىن» دەپ جاريالاعان سول جۇمىستى باس بارماقپەن باعالاعانداردا ەسەپ جوق. كوبى­سى قازاقتىڭ زيالى قاۋىمى. ايتالىق اقىن تىنىشتىقبەك ابدىكاكىم ۇلى اتالعان ءمۇسىندى «اناداي كوزدى انتيكا شەبەرلەرى دە بەينەلەي الماعان» دەپ باعا­لاسا، بالالار جازۋشىسى ءدىلدار مامىرباەۆا «تاميلا قىزدىڭ قولىن پەرىشتەلەر جەتەلەيتىن سەكىلدى» دەپ تەبى­رەنىپتى.

«قىرعىزدىڭ تالانتتى پەر­زەنتى تاميلا ماماتوۆا جۇرت­شىلىققا تاعى ءبىر تۋىندىسىن ۇسىندى. وسى ءبىر جاپىراق قىزدىڭ ساۋساعى تيگەن دۇنيەنىڭ ءبارى نەگە قۇلپىرىپ شىعا كەلە­دى، ا!؟ ونىڭ قولىنان شىققان مى­نا ءمۇسىن دە سويلەپ تۇر... ال ءبىز­دىڭ مۇسىندەر نەگىزىنەن سابىر­لى، ساليقالى بولىپ كەلەدى. سوزگە جوق... ونەرىڭىز ورگە باس­تاي بەرسىن، ءمۇ­سىنشى قىز!»، دەيدى ب.ومار ۇلى. تىزە بەرسەك، مۇنداي تىلەكتەر لەگىن تاۋىسا المايسىز.

الايدا تالانتتى تاميلا وسى تاڭعاجايىپ تۋىندىلاردى ءوزى تۇرىپ جاتقان جەر ءۇيدىڭ الدىندا باقشا ىشىنەن ساراي سوعىپ، سول سۇپ-سۋىق شەبەرحانادا تۋدىرىپ جاتقانىن ەستىگەندە كوڭىلىمىزدى كوك مۇز قارىپ ءوتتى...

ۆ

سۋىق ساز ساۋساقتارىن ءۇسىتىپ، تابانىنان وتكەن ىزعار تۇلا بويىن توڭدىرسا دا حاس شەبەر جۇمىسىن اياقتاماي تىنىم تاپ­پايدى ەكەن. قازىر ەمدەلىپ جاتقانىن ەستىپ ءتىپتى مۇڭايدىق.

بىراق وعان قايمىعىپ تۇرعان تاميلا جوق. «ساز بالشىقتان گورى مارمارمەن جۇمىس ىستەگەندى ۇناتامىن. ول بۇدان دا قيىن. ساز بالشىق يدەياڭدى جىلدام تۇسىرە قويۋعا ىڭعايلى بولسا، ءمارمار ماڭگىلىك تۋىندىلاردى دۇنيەگە اكەلۋگە تاۋەكەلگە شاقىرادى» دەيدى. قاتتى تاستى قاشاپ وتىرىپ ءمۇسىن جاساۋدىڭ ماشاقاتى وڭاي ەمەس ەكەنىن، ول ايتپاسا دا سەزىپ، بىلەتىندەيمىز. ءمۇسىنشى ماماتوۆانىڭ ەڭبەكتەرى قازىردىڭ وزىندە الەمنىڭ بىرنەشە ەلىن باعىندىرىپ ۇلگەرگەن ەكەن.

وكىنىشكە قاراي، قىرعىز ەلى­نىڭ ماقتانىشى بولىپ جۇرگەن سول ءمۇسىنشى ءالى كۇنگە دەيىن ءۇي-جايمەن، تۇراقتى جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتىلمەگەن. بىل­تىر الەم نازارىن جالت قاراتقان ايتماتوۆ ءمۇسىنى دە ءالى كۇنگە دە­يىن ءوز ورنىن تاپپاي جوعارىدا ءبىز ايتىپ كەتكەن شەبەرحانادا شەرمەندە كۇي كەشىپ تۇر دەسەدى. ارينە، ءبارى دە ءوز جونىمەن، ءوز جولىمەن بولا جاتادى عوي. بىزدىكى تەك تالانت دەر كەزىندە تانىلىپ، لايىقتى باعاسىن دۇرىس السا دەگەن تىلەك.

بىلتىر جىل سوڭىندا حالىق­ارالىق تۇركى اكادەمياسى قىر­عىز ۇلتتىق عىلىم اكادەميا­سىندا تۇتاس تۇران الەمىنىڭ ىن­تى­ماقتاستىعىنا تولاعاي ۇلەس قوسىپ جۇرگەن تالانتتاردى ما­راپاتتاپ، سولاردىڭ ىشىندە تاميلا ابدىنابيقىزىنا دا اكادە­ميانىڭ كۇمىس مەدالى تابىس­تالىپتى. ەندى حالىقارالىق يۋنەسكو ۇيىمىنىڭ ۇلكەن ءبىر سىيلىعى ۇلەستىرىلسە دەگەن ءۇمىت بار. سوندا ونىڭ ەڭبەكتەرىنىڭ شىن مانىندە الەۋەتى الدەقايدا ارتا تۇسەر ەدى.

ادامزاتتىڭ الىبى ابايدى اسقاق مۇسىندەگەن، ايگىلى اۋەزوۆتى اسەم سومداعان تاميلا بۇنىمەن قازاق تاقىرىبىن ءتامامدامايدى دەپ ويلايمىز. بىزگە سالسا ەر ماناس ەپوسىن ەڭ العاش حاتقا تۇسىرگەن شوقان ءۋاليحانوۆتىڭ دا ءمۇسىنى ماماتوۆا شەبەرحاناسىنان شىقسا دەيمىز.

ەكى ەلدىڭ اراسىن ەرەكشە مۇسىن­دەرىمەن ەتەنەلەپ كەلە جات­قان جاپ-جاس تاميلاعا العىستان باسقا ايتارىمىز جوق.

شابىتىڭ شارىقتاي بەرسىن، قيالىڭ قالىقتاي ءتۇسسىن، تۇركىنىڭ قىزى تاميلا!

ساز بالشىقتى سويلەتىپ، قارا تاسقا ءتىل بىتىرگەن تاميلا تالانتى ءبىزدى ءالى تالاي تاڭعالدىرادى. تەك ونەرىن ولتىرمەيتىن، قيال قاناتىن ەركىن قاعاتىن مول مۇم­كىندىكتەر كەرەك.

ۆپ

سوڭعى جاڭالىقتار

دوللار ارزاندادى

قارجى • بۇگىن، 15:58

ۇقساس جاڭالىقتار