ەكونوميكا • 02 تامىز، 2021

ەلەكتروندى ساۋدا – ەكونوميكاعا سەرپىن

55 رەت كورسەتىلدى

پاندەميانىڭ ەل ىرگەسىنە جولاماعانى كەرەك. الايدا ءدال قازىر تۇتاس الەم وسى ءبىر پالەكەتپەن بەتپە-بەت كەلىپ وتىر. دەگەنمەن پان­­دە­­ميا­نىڭ شىرماۋىنا شىلاندىق ەكەن دەپ جۇرىسىنەن جاڭىلعان مەم­لەكەت شامالى. ءار ەل قيىندىقتان مۇمكىندىك ىزدەۋدە. ءبىزدىڭ ەل­دىڭ دە بۇل با­عىت­تاعى قادامى ناتيجەسىز ەمەس. ماسەلەن، پاندەميا باس­تال­عالى بەرى قازاقستاندا ەلەكتروندى ساۋدا ەرەكشە قارقىن الدى.

 

پاندەميانىڭ پايداسى

ساۋدانىڭ مۇنداي ءتۇرى بىزدە بۇرىن دا بولعان. بىراق قار­قى­نى ءسال باسەڭدەۋ ەدى. وعان حا­لىق تا كوندىگە قويماعان-دى. كو­رو­نا­ۆيرۋس تارالىپ، قۇندىلىقتار وزگەرگەن تۇستا جەر باۋىرلاپ جات­قان ەلەكتروندى ساۋدا ەركىن تى­نىس­تاي باستادى.

جالپى، ءبىزدىڭ ەلدەگى ەلەكتروندى ساۋدانىڭ تاريحى اسا ءبىر تەرەڭ دە ەمەس. العاشقى ينتەرنەت-دۇ­كەندەر جاڭا عاسىردىڭ كەلۋى­مەن پايدا بولا باستادى. پاندە­ميا­عا دەيىن ەل ۇكىمەتى وتاندىق ساۋدانىڭ ىشكى جانە شەتەلدىك ين­تەرنەت-الاڭدارعا شىعۋىنا با­­سىم­دىق بەرىپ كەلدى. بىلتىر باس­­تال­عان پاندەميا وسى پروتسەستى اي­تار­لىقتاي جەدەلدەتتى. كاران­تين­­دىك شەكتەۋلەر ساۋدا قاتىناس­تارى­­نىڭ باسىم بولىگىن ەلەكتروندى فور­ماتقا اۋىسۋعا ءماجبۇر ەتتى.

ەل ۇكىمەتىنىڭ رەسمي اقپارات­تىق رەسۋرسى تاراتقان دەرەككە سۇيەنسەك، بىلتىر بولشەك ساۋ­دا­نىڭ جالپى كولەمىندەگى ەلەك­ترون­­دى ساۋدانىڭ ۇلەسى 1،1 ترلن تەڭ­گە­دەن اسقان. ونىڭ 1 ترلن 19 ملرد تەڭگەسى ىشكى ينتەرنەت-الاڭ­دار­عا، 144 ملرد تەڭگەسى شەتەل­دىك ين­تەر­نەت-الاڭ­دارعا تيەس­ىلى. سونداي-اق بولشەك تاۋار اينا­لى­مىنىڭ 9،7 پايىزىن ەلەك­ترون­دى ساۋدا قۇراعان ەكەن. بۇل دەگەنىمىز – 11،6 ترلن تەڭگە.

ينتەرنەتتەگى ساتىپ الۋشىلار سانى شامامەن 20 پايىزعا وس­كەن. ياعني كورسەتكىش 2019 جىلى 3،2 ميل­ليون ادامدى قۇراسا، بىل­تىر بەلسەندى ساتىپ الۋشىلار سانى 3،8 ميلليون ادامعا دەيىن جەتكەن. بۇ­گىندە ءبىزدىڭ نارىقتا 650-گە جۋىق ينتەرنەت-دۇكەن جۇمىس ىستەيدى.

2018 جىلى ەلەكتروندى ساۋدا نارىعىنىڭ كولەمى 2017 جىلمەن (174 ملرد تەڭگە) سالىستىرعاندا ەكى ەسە ۇلعايعان – 269 ملرد تەڭگە. 2018 جىلى بولشەك تاۋار اينالىمىنىڭ جالپى كولەمىندە ەلەكتروندى ساۋدانىڭ ۇلەسى 2،9 پايىزدى قۇرادى.

 

الىستاعى Alibaba

قازاقستاندا وتاندىق تاۋار وندىرۋ­شىلەردى حالىقارالىق ساۋدا الاڭدارى­نا شىعارۋ بويىنشا جوسپارلى جۇمىس جۇرگىزىلۋدە. دەنى Alibaba.com ساۋدا الاڭىن تاڭداۋدا. 2020 جىلدىڭ قورى­تىن­دىسى بويىنشا 100 كومپانيا وسى پلاتفورمادا «التىن جەتكىزۋشى» اككاۋنتىن يەلەندى. ونىڭ ىشىندە 71 كوم­پانيانىڭ اككاۋنتى ناقتى جۇمىس ىستەپ تۇر. كاسىپورىندارعا جاسالعان كومەك­تىڭ ناتيجەسىندە 18،1 ملن دوللار كولە­مىندەگى وتاندىق ءونىم ساتىلىپ، 4 مىڭ­نان اسا قازاقستاندىق تاۋار Alibaba.com-عا ورنالاستىرىلدى.

– قازىرگى تاڭدا 50 كومپانيا (ىرىكتەۋ 2020 جىلدىڭ قاراشا ايىندا وتكىزىلدى) «جەتىلۋ» ساتىسىندا تۇر. الەۋەتتى ساتىپ الۋشىلارمەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزى­لۋ­دە، ءونىمنىڭ سىنامالى پارتيالارى جىبەرىلۋدە. بيىل ايگىلى ساۋدا الاڭىنا شىعۋدىڭ ءۇشىنشى كەزەڭى جوسپارلانىپ وتىر. وسى جىلى پلاتفورماعا تاعى 50 كومپانيا شىعادى دەپ كۇتىلۋدە. وڭ تاجىريبەگە سۇيەنسەك، 2022 جىلدىڭ ورتا شەگىندە ەكسپورتتىق جەتكىزىلىمدەردىڭ جالپى كولەمىن 50 ملن دوللاردان 100 ملن دوللارعا دەيىن ۇلعايتۋعا بولادى، – دەيدى QazTrade قازاقستاندىق ساۋدانى دامىتۋ ورتالىعى» اق باس ديرەكتورى ازامات اسقار ۇلى.

 

Amazon – ارمان ەمەس

وسى جىلدىڭ مامىر ايىنان باستاپ قازاقستان الەمدەگى ەڭ ءىرى ەلەكتروندى ساۋدا پلاتفورمالارىنىڭ ءبىرى Amazon-نىڭ «رۇقسات ەتىلگەن» تىزىمىنە ەنگىزىلدى.

– ءبىزدىڭ كاسىپكەرلەر Amazon-عا كىرۋ ءۇشىن «رۇقسات ەتىلگەن» ەلدەردىڭ تىزى­مىندە بولۋى قاجەت-ءتىن. ياعني ساۋدا الاڭىندا وپەراتسيالاردى جۇرگىزۋ ءۇشىن ءبىزدىڭ مەملەكەتتە زاڭدى تۇلعا مەن بانكتىك شوت اشىلۋ كەرەك ەدى. ءبىز بۇل بەلەستى دە ەڭسەردىك. قازاقستان ساتۋشى ەلدەردىڭ تىزىمىنە قوسىلدى. ەندى وتاندىق كاسىپكەرلەر تىكەلەي قازاقستاندىق بانك­تەر ارقىلى تولەم قابىلداپ، ساۋدا جاساي الادى. بۇل – ەلدەگى ەلەكتروندى ساۋدانى دامىتۋ مەن وتاندىق تاۋارلار ەكسپورتىن ىلگەرىلەتۋدەگى ءساتتى قادام. ويتكەنى Amazon-عا شىعۋ – ۇلكەن جەتىستىك. اتال­عان پلاتفورما شاعىن جانە ورتا بيزنەس­كە ۇلكەن جول اشۋدا. 1،9 ملن شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك مۇنداعى بولشەك ساۋدانىڭ 60 پايىزىن قۇراپ وتىر، – دەيدى ازامات اسقار ۇلى.

188 ەلدىڭ ساتۋشىلارى تىركەلسە دە، Amazon-نىڭ الەمنىڭ 200-دەن استام ەلىندە جۇزدەگەن ميلليون بەلسەندى كليەنتتەرى بار. بىلتىر ونىڭ تازا ساتىلىمى 386،1 ملرد دوللاردى قۇرادى.

 

وزىق Ozon

Ozon دەپ وتىرعانىمىز – رەسەيلىك e-commerce-ءنىڭ الىبى. ونىڭ تۇراقتى ساتىپ الۋشىلار بازاسى 16 ملن ادامنان اسادى. ال اي سايىنعى پايدالانۋشىلارى 80 ملن ادامنان كەم تۇسپەيدى. مۇندا كيىم مەن ازىق-ت ۇلىكتەن باستاپ كوسمەتيكا­عا دەيىنگى 20 ءتۇرلى ساناتتاعى تاۋارلار ۇسىنىلعان. البەتتە، Ozon قازاقستاندىق كاسىپكەرلەر ءۇشىن ۇلكەن الەۋەتكە يە.

ەندى كەز كەلگەن قازاقستاندىق ءوندىرۋ­شى وسى ءبىر امبەباپ ساۋدا الاڭىن­دا ءوز تاۋارىن ۇسىنا الادى. بىزدە وندىرىلە­تىن اياقكيىمدەر، زەرگەرلىك بۇيىمدار مەن اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرى بۇعان دەيىن دە Ozon-دا ساتىلاتىن. الايدا قازاق­­ستاندىق كومپانيالار رەسەي فەدە­راتسياسىنىڭ اۋماعىندا فيليال اشۋعا ءماجبۇر بولدى. بۇل بيزنەس ءۇشىن ءتيىمسىز ءارى قىمباتقا تۇسەدى.

– لوگيستيكانى جەتىلدىرۋ جەرگىلىكتى بيزنەستىڭ Ozon-عا شىعۋىنا ىقپال ەتتى. ەندى قازاقستاندىق كاسىپكەرلەر رەسەيگە تاۋارلاردى تىكەلەي كليەنتكە دەيىن وزدەرى نەمەسە سىرتتاعى تاسىمالداۋشىلاردىڭ كومەگىمەن جەتكىزە الادى. سونداي-اق جاقىن ۋاقىتتا Ozon قازاقستاندىق بيز­نەس­تىڭ تاۋارلارىن رەسەيگە تاسىمال­داي­تىن سەرىكتەس لوگيستيكالىق كوم­پانيا­لاردىڭ ءتىزىمىن ۇسىنادى. بۇدان بولەك قازىر رەسەي مەن باسقا دا وڭىرلەرگە جەت­كىزۋ ءۇشىن وتاندىق تاۋارلاردى قوي­مالاۋ مۇمكىندىگى پىسىقتالۋدا، – دەپ ناق­تى­لادى QazTrade باسشىسى.

ەلىمىزدىڭ ساۋدا جانە ينتەگراتسيا مينيسترلىگى باسقا دا ساۋدا الاڭدارىمەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزۋدە. ونداعى ماقسات – قازاقستاندىق وندىرۋشىلەر ءۇشىن ءتۇرلى ساۋدا الاڭدارىن بارىنشا قولجەتىمدى ەتۋ. ماسەلەن، اۋىل شارۋاشىلىعى نا­رى­عىنداعى بىرەگەي اقپاراتتىق-ساۋدا پلات­فورماسى سانالاتىن Mundus Agri الا­ڭىنا شىعۋ مىندەتى تۇر.

 

بەيحابار بيزنەس

وكىنىشكە قاراي، كوپ جاعدايدا وتان­دىق كومپانيالار سىرتقى ەكونوميكا­لىق قىزمەتتى جۇرگىزۋ مۇمكىندىكتەرىنەن بەيحابار. ەل ۇكىمەتىنىڭ رەسمي اقپارات­تىق رەسۋر­سى تاراتقان دەرەككە سۇيەنسەك، وتان­دىق كومپانيالاردىڭ 20 پايى­­زى ۋا­قتىلى اقپارات الىپ تۇرساق دە­گەن نيەت ءبىلدىرىپتى. وسىعان وراي ۇكى­مەت حالىقارالىق ەلەكتروندى ساۋدا­نىڭ الەۋەتتى قاتىسۋشىلارىن اقپا­رات­تىق سۇ­يە­مەلدەۋدى قولعا الدى. اقپارات­تان­دىرۋ رەسمي ارنالار، ياعني پورتالدار، تەلەگرامم-ارنالار، سالالىق چاتتار ارقىلى جۇرگىزىلەدى.

– بيزنەستى اقپاراتتىق قولداۋ اياسىندا Amazon، Rakuten، «ترەيدكي»، GlobalSources جانە بىرقاتار رەسەي­لىك الاڭدى قوسا العاندا، ءىرى حالىق­ارا­­لىق ەلەكتروندى ساۋدا پلاتفورمالارىنا 6 شولۋ جاسالدى. ساتىپ الۋشىلار مەن ساتۋ­شىلاردى بىرىكتىرەتىن News Community ساۋدا پلاتفورماسى قا­تىسۋ­شىلارعا نارىقتىڭ نەگىزگى جاڭا­لىقتارىن، ءباسپاسوز حابارلامالارىن جانە نەگىزدەلگەن شەشىمدەر قابىل­داۋ ءۇشىن انىقتامالىق اقپاراتتى ۇسى­نادى. بۇدان بولەك حالىقارالىق ساۋ­دا ورتالىعىمەن جانە ەۋرووداقپەن بىر­لەسىپ، ءبىزدىڭ ەلدە ورتالىق ازياداعى وڭىر­لىك جانە حالىقارالىق ساۋدانى قول­داۋ جونىندەگى Ready4Trade Central Asia ۇزاق مەرزىمدى جوباسى ىسكە اسىرىلۋدا، – دەيدى ازامات اسقار ۇلى.

اتالعان جوبانىڭ ءبىرىنشى ءمودۋلى اياسىندا ونلاين-ساۋدانى جۇرگىزۋ بو­يىن­شا شاعىن جانە ورتا بيزنەستى وقى­تۋ ماسەلەلەرىمەن اينالىساتىن 9 ۇلت­تىق بيزنەس-ترەنەر وقىتىلعان. توقى­ما، تىگىن ءىسى، قولونەر جانە اگروبيز­نەس سالاسىندا جۇمىس ىستەيتىن شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ 45 وكىلى ىرىكتەلىپ الىن­­دى. سونداي-اق قازىرگى ۋاقىتتا ەكىن­شى مودۋلگە دايىندىق جۇمىستارى جۇر­گىزىلۋدە. ول 2022 جىلعى مامىرعا دەيىن جالعاسپاق. Ready4Trade Central Asia جوباسىن ىسكە اسىرۋدىڭ ناتيجە­سىندە ءوز بيزنەسىن ونلاين-ورتادا بەلسەندى جۇر­گىزەتىن وتاندىق كاسىپورىندار پۋلىن قالىپ­تاستىرۋ كوزدەلىپ وتىر.

سونىمەن قاتار ستۋدەنتتەردىڭ كوپ بولى­گىن ەلەكتروندى ساۋدا نەگىزدەرىنە وقى­تۋ ماقساتىندا ساۋدا جانە ينتەگراتسيا مي­نيسترلىگى بيىل ونلاين-بيزنەس­تەگى تا­بىس­­تى كاسىپكەرلەردى تارتا وتىرىپ، ارنايى وقىتۋ ءمودۋلىن ىسكە قوسۋدى جوسپارلاۋدا.

جالپى، ۇكىمەت شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرىن ونلاين رەجىمگە كوشۋگە ىنتالاندىرۋدى كوزدەپ وتىر. ول ءۇشىن الەمنىڭ دامىعان ەلدەرىندە، ايتالىق، سينگاپۋردا تابىستى قولدانىلاتىن تاجىريبەگە سايكەس ونلاين-دۇكەن قۇرۋ­داعى بيزنەس شىعىندارىن وتەۋ شاراسى ۇسىنىلماق. سونداي-اق قازاقستاندا ەلەك­تروندى ساۋدا سۋبەكتىلەرىن تابىس سا­لىعىنان بوساتۋ جەڭىلدىگىن الۋ ءۇشىن سالىق زاڭناماسىنىڭ تالاپتارىن پى­سىق­تاۋ ماسەلەسى كوتەرىلۋدە.

بۇدان بولەك بۇگىندە ساۋدا جانە ينتەگراتسيا مينيسترلىگىنە ينۆەستورلار تاراپىنان فۋلفيلمەنت-ورتالىقتار قۇرۋ تۋرالى ۇسىنىستار كەلىپ تۇسۋدە. بۇل رەتتە 2025 جىلعا قاراي «قازپوشتامەن» بىر­لەسىپ، ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىندە 16 فۋل­فيلمەنت-ورتالىقتى ىسكە قوسۋ كوزدەلگەن.

 

ءبىزدىڭ برەند

بىلتىر قازاقستاندىق وندىرۋشىلەر­دىڭ شەتەلگە ساتقان تاۋارلارىنىڭ ءتىزىمى 4،6 مىڭنان استى. ساۋدا جانە ينتە­گرا­تسيا ءمينيسترى باقىت سۇلتانوۆتىڭ اي­تۋىنشا، ەلىمىزدە وندىرىلگەن ءونىمنىڭ نەگىزگى بولى­گىن رەسەي، قىتاي، بىرىككەن اراب امىر­­لىكتەرى، برازيليا، اۋسترا­ليا، كانادا، سينگاپۋر، وڭتۇستىك افريكا رەس­­­پۋب­­ليكاسى ساتىپ العان. وسى ورايدا شەت­ەل­گە سا­تىلعان ونىمدەردىڭ ىشىندە وڭ­دە­لگەن تاۋار­لاردىڭ دا بارىن اتاپ وتكەن ءجون. وڭدەلۋ دارەجەسى ءارتۇرلى بولسا دا، Made in Kazakhstan برەندىمەن شەكارا اسى­رىل­عان تاۋارلاردىڭ ۇلەسى كوبەيىپ كەلەدى.

ماسەلەن، ءبىزدىڭ كاسىپكەرلەر كاناداعا گيدراۆليكالىق جۇك كراندارىن، با­لىق فيلەسىن ەكسپورتتادى. ءيا، مۇحيتتاردىڭ ورتاسىندا ورنالاسسا دا، كانادالىقتار ءبىزدىڭ بالىقتىڭ فيلەسىن تۇتىنىپ وتىر. سونداي-اق بۇل ەلگە مۇناي ونەركاسىبىندە قولدانىلاتىن قۇبىرلار جىبەرىلەدى.

قازاقستان فرانتسياعا اۆياتسيا ونەر­كاسىبىنە ارنالعان تىكۇشاقتاردىڭ بول­شەكتەرى مەن ولشەۋ قۇرالدارىن جەت­كىزەدى. نيدەرلاندقا تەڭىزدە قولدا­نى­لاتىن جەر سناريادتارى، گرەكياعا قادانى قاعۋعا جانە الۋعا ارنالعان جاب­د­ىقتار، ال شۆەيتسارياعا دارىلىك زاتتار ەكسپورتتايدى.

الجير قازاقستاننان قۋات سورعى­لارىن، مويىنتىرەكتەر مەن گايكا كىلت­تەرىنە ارنالعان باستيەكتەردى ساتىپ الادى. ارگەنتينا ارماتۋرا، يرلان­ديا بۇرعىلاۋ جابدىقتارى مەن گيدراۆلي­كالىق قوندىرعىلاردىڭ بولشەكتەرىن يمپورتتايدى.

سونىمەن قاتار شەتەلگە قوسپا­لان­باعان اليۋميني، مەتالل پروكاتى، مىس، فەرروسيليتسي، قورعاسىن، فەرروح­روم، فوس­فور، كۇكىرت جونەلتىلەدى. سۇيى­تىل­عان بۋتان مەن پروپان ونداعان ەلدە ۇل­كەن سۇرانىسقا يە. وتكەن جىلدىڭ وزىن­دە ءبىزدىڭ ەل شامامەن 600 ملن دول­لارعا سۇيىتىلعان گازدى ەكسپورتتادى. قازاقستان امين قىشقىلدارىن، نۋكلەين قىشقىلدارى مەن تۇزدارىن، گليۋكوني قىشقىلىن دا ساتادى. سيگارەتتەر، گازدالعان سۋسىندار، اككۋمۋلياتورلار، لوكوموتيۆتەر، اۆتوموبيلدەر، تۇرمىستىق حيميا مەن تاماق ونەركاسىبىنىڭ ونىمدەرى، كونديتەرلىك ونىمدەر، كيىم، اۆتوحيميا... شەكارا اسىرىلاتىن ونىمدەردىڭ تىزبەگىن وسىلاي جالعاستىرا بەرۋگە بولادى.

باقىت سۇلتانوۆتىڭ ايتۋىنشا، ەلور­دادا 10-عا جۋىق ادام جۇمىس ىستەي­تىن شاعىن كومپانيا بار. ولار وزبەك­­ستان مەن ۆەتنامعا پاراشيۋت ەكسپورت­­تاۋمەن اينالىسادى. كىشكەنتاي قوراپ­تارعا سالىنعان وتاندىق جىلىجايلاردا وسىرىلگەن قارا ورىك پەن تاڭقۋراي بىرىككەن اراب امىرلىكتەرىنىڭ دۇكەندەرىندە ساتىلادى.

قازاقستان راكوۆينالاردى، ۋنيتازداردى، سەبەزگى كابينالارىن ەكسپورتتاۋمەن دە اينالىسادى. مۇنىڭ بار­لىعى قاراعاندىداعى وتاندىق زاۋىتتا وندىرىلەدى. مۇنداي زاۋىت ورتالىق ازيادا بىرەۋ-اق. ونىڭ ونىمدەرى ەۋرو­پا­لىق تەحنولوگيالار بويىنشا جاسالعان.

ايتپاقشى، Coca-Cola بوتەلكەلەرىنە ارنالعان قاقپاقتار دا قازاقستاندا ءوندىرىلىپ، ەكسپورتقا جىبەرىلەدى.

– قازاقستاندا ءونىمنىڭ كوپتەگەن ءتۇرى ءوندىرىلىپ، ەكسپورتتالادى. ەلىمىز بىرتىندەپ جاھاندىق وندىرىستىك جانە ساۋدا تىزبەكتەرىنەن ءوز ورنىن الۋدا. وتاندىق تاۋارلاردىڭ وزگە كونتينەنت­تەردە سۇرانىسقا يە بولۋى ساياساتتىڭ دۇرىستىعىن كورسەتەدى. ارينە باسقا ەلدەردىڭ ونىمدەرىمەن باسەكەلەستىكتىڭ بارى راس. بىراق باسەكەلەستىك قازاقستان­دىق تاۋارلاردى ودان ءارى جاقسارتۋعا جانە جەرگىلىكتى، سونداي-اق شەتەلدىك تۇ­تىنۋشىلاردىڭ سۇرانىسىنا يە بولۋ­عا ىنتالاندىرادى. ۇكىمەت وتاندىق تاۋار­لاردىڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا كۇش سالۋدا. ويتكەنى وتاندىق بيزنەس ىشكى، سىرتقى نارىقتاردا ءوزىن جايلى سەزىنۋى قاجەت، – دەيدى ازامات اسقار ۇلى.

 

وقۋ كوپتىك ەتپەيدى

«ەڭبەك» ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋ­دى جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامى­تۋدىڭ 2017-2021 جىلدارعا ارنال­عان مەملەكەتتىك باعدارلاماسىندا «باستاۋ بيزنەس» جوباسى بويىنشا كاسىپكەرلىك نەگىز­دەرىنە وقىتۋعا باعىتتالعان «جاپ­پاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ» باعىتى بار ەكەنى بەلگىلى.

جوبانىڭ وقىتۋ باعدارلاماسى 12 مودۋلدەن تۇرادى. 11-مودۋل «بيزنەسكە ارنالعان ەلەكتروندى قىزمەتتەر» دەپ اتا­لادى. ول «ەلەكتروندى ساۋدا» ءبولى­مىن (satu.kz، olx.kz)، سونداي-اق www.mp.kz، www.skس.kz ەلەكتروندى الاڭ­دا­رىن­­داعى جۇمىستى قامتيدى. «باستاۋ بيزنەس» جوباسىنىڭ وپەراتورى – ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مي­نيسترلىگى. «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەر­لەر پالاتاسى – وقىتۋ وپەراتورى.

كارانتين جاعدايىندا بيزنەستى دامىتۋ ءۇشىن باعدارلامادا ەلەكتروندى ساۋدا الاڭدارىندا، ينتەرنەت-دۇكەن­دەردە جانە www.ebay.com، www.etsy.com، www.amazon.com سەكىلدى مار­كەت­­پلەيس­­تەردە جۇمىس ىستەۋ تۋرالى ءبىلىم الۋ قا­راس­تىرىلعان. ماقسات – كاسىبىن جا­ڭا باس­تاعان كاسىپكەرلەردى ءوز بيزنە­سىن قازىر­گى ەپي­دەميالىق جاعدايدا بەيىم­دەۋگە جانە www.ebay.com، www.etsy.com سەكىلدى ءتۇرلى ونلاين الاڭداردا تاۋار ساتۋعا ۇيرەتۋ.

بىلتىر 33 183 ادام وقۋدان ءوتىپ، 14 397-ءسى ءوز بيزنەسىن اشتى. جالپى، جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستىڭ نا­تي­جەسىندە ەلەكتروندى ساۋدانىڭ ۇلەسىن 15 پايىزعا دەيىن ارتتىرۋ، بەلسەن­دى ونلاين ساتىپ الۋشىلار سانىن 7،7 ملن ادامعا جەتكىزۋ جوسپارلانۋدا.

 

ەكسپورتتى قولداۋ

قازاقستان ەكسپورتتاۋشىلارعا ءتۇرلى قولداۋ شارالارىن ۇسىنىپ كەلەدى. ماسەلەن، جىل باسىنان ۆەدومستۆوارا­لىق كوميسسيانىڭ 14 وتىرىسى وتكىزى­لىپ، وندا 89 سۋبەكتىنىڭ 3،5 ملرد تەڭگە كولە­مىندەگى 164 ءوتىنىمى ماقۇلدانعان. ونىڭ ىشىندە وتاندىق وڭدەلگەن تاۋار­­لار­دى ىلگەرىلەتۋگە (جارناما، قوي­ما­نى جالعا الۋ، سەرتيفيكاتتاۋ، كورمە) سۋبەكتىلەردەن 48 ملن تەڭگەگە 5 ءوتىنىم كەلىپ تۇسكەن. سونداي-اق 86 سۋبەك­تىدەن تاسىمالداۋعا قاتىستى 3،4 ملرد تەڭ­گەگە 159 ءوتىنىم قابىلدانعان. مۇندا تەمىر ­جولمەن، اۆتوموبيلمەن، اۋە كەمە­لەرى­مەن جانە تەڭىز ارقىلى جەتكىزۋ مۇمكىندىكتەرى قاراس­تىرىلعان.

ماقۇلدانعان وتىنىشتەردىڭ 54-ءى شاعىن كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنەن، 19-ى ورتا، 16-سى ءىرى بيزنەس وكىلدەرىنەن تۇسكەن. ماقۇلدانعان وتىنىمدەر ىشىندە 844 646 980 تەڭگە جوعارعى بولىنىستەگى، 2 271 603 226 تەڭگە ورتا بولىنىستەگى، 384 516 317 تەڭگە تومەنگى بولىنىستەگى تاۋارلاردى جەتكىزۋ شىعىندارىن قۇرايدى. ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتىڭ قورىتىندىسى بو­يىنشا، بولىنگەن قاراجاتتىڭ 60 پايىزى يگەرىلگەن.

سوڭعى جاڭالىقتار

ەڭبەكپەن ەسەيگەن ەر

قازاقستان • كەشە

بەيتانىس ساعىنىش

الەم • كەشە

جالعىزدىق ارالى

كينو • كەشە

ەلوردادا قار جاۋادى

قازاقستان • كەشە

بۇگىن ماشينا جاساۋ كۇنى

قازاقستان • كەشە

سقو-دا جۇك كولىگى جىلۋ قۇبىرىنا سوعىلدى

ايماقتار • 25 قىركۇيەك، 2021

ۇقساس جاڭالىقتار