ەكونوميكا • 11 ماۋسىم، 2021

الما باعىن باپتاعان، جەمىس-جيدەك ساقتاعان

42 رەت كورسەتىلدى

وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەر ولجالى بولاتىن كۇن دە الىس ەمەس.

جالپى، اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى ىرگەلى جو­با­لار­دى قارجىلاندىرۋ جانە تاعى باسقا دا مەملەكەتتىك قول­­­داۋ شارالارىنا نازار اۋدارىلىپ كەلەدى. ازىق-ت ۇلىك قاۋىپ­­سىز­­دىگى كەز كەلگەن مەملەكەتتىڭ كۇن تارتىبىنەن تۇسپەيتىن ماسە­­­لەسى ەكە­نى انىق. سوندىقتان اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋ با­­عى­­­تىن­داعى ءتۇرلى باعدارلامالاردىڭ جوسپارداعىداي ورىن­­­دا­لۋى وتە ماڭىزدى. ولاي بولماعاندا بار تابىسىمىزدى يم­­پورت­­تالعان تاۋارعا جۇمساپ، بوتەننىڭ بوتەگەسىن تولتىرامىز.

«قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» باعدارلاماسى اياسىندا بيىل الماتى وبلىسىندا الما باعىن ءوسىرۋ مەن جەمىس-كوكونىس ونىمدەرىن توڭازىتىپ، قاتى­رۋ باعىتىنداعى ەكى جوبا ىسكە قوسىلدى. ماسەلەن، الما­تى وبلىسى ەڭبەكشىقازاق اۋدانىن­داعى Fresh Land جشس اگرار­لىق نەسيە كورپوراتسياسىنان 1،3 ملرد تەڭگە نەسيە الىپ، الما باعىن گۇلدەندىرگەن. سەرىكتەستىك ديرەكتورى باتىرجان الىباەۆ 2014 جىلدان بەرى باۋ-باقشا ەگۋمەن اينالىسادى. وسىعان دەيىن بۇل سالادا مول تاجىريبە جي­ناعان كاسىپكەر ۇلكەن جوبانى قولعا الىپتى. قازىر 20 ادامدى تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىپ وتىر. الما اعاشتارى ءوسىپ-جەتىلگەندە 100-گە جۋىق ادامعا جۇمىس بەرەتىن بولادى.

– 2020 جىلى 46،8 گەكتار اۋماق­قا يتاليادان اكەلىنگەن الما اعاشىنىڭ كوشەتتەرىن وتىر­عىزدىق. ونىڭ ىشىندە رەد دەليشەس، گولدەن دەليشەس، گالا، فۋدجي سياقتى الما سۇرىپتارى بار. جوبا جىلىنا 2،5 مىڭ توننا دايىن ءونىم الۋعا ەسەپتەلگەن. بۇل الما اعاشتارى ءتورت جىلدان كەيىن عانا تولىق كولەمدە ءونىم بەرەدى. جوبانى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسىنان 1،3 ملرد تەڭگە نەسيە الدىم. «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» باعدارلاماسى ارقىلى العاندىقتان نەسيەنىڭ جىلدىق پايىزدىق مولشەرلەمەسى 5% جانە ەكى جىلعا دەيىنگى جەڭىلدىك كەزەڭى قاراستىرىلعان. بۇل – قازىرگى نارىقتا ءبىز سياقتى كاسىپ­كەرلەر ءۇشىن وتە ۇلكەن جەڭىل­دىك. ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر مۇنداي تومەن پايىزبەن نەسيە بەرمەيدى. مەملەكەت وسىلاي قولداپ وتىرسا، بارلىق سالا جىلدام داميدى دەگەن ويدامىن، – دەيدى باتىرجان الىباەۆ.

الما باعىندا تامشىلاتىپ سۋارۋ ءادىسىن قولدانادى. جاب­دىقتاردى يزرايلدەن اكەل­گەن. بۇل جاڭا جۇيە سۋدى ۇنەم­دەۋگە جانە تىڭايتقىشتى ءتيىمدى پايدالانۋعا ارنالعان كورىنەدى. وسىنداي ءتيىمدى تەحنولوگيانى پايدالانىپ، جوباسىن جولعا قويعان كاسىپكەر ءونىمىن سىرتقى نارىققا شىعارۋدى دا جوسپارلاپ قويىپتى.

– بيىل از دا بولسا، العاشقى ءونىم­دى الامىز. كەلەسى جىلى ءونىم سانى ارتا تۇسەدى، ءتورت جىل­دان كەيىن تولىققاندى ءونىم الا­مىز دەپ وتىرمىز، ياعني ءبىر گەك­تار­­دان 50 تونناعا دەيىن الما الۋى­­مىز كەرەك. ءبىز ەككەن اعاش سۇ­­رىپ­تارى ءونىمدى مول بەرە­دى. جو­با ەكسپورتقا باعىتتال­عان­دىق­­­تان بۇل المالار سىرتقى نا­رىق­تا ۇلكەن سۇرانىسقا يە، – دەيدى Fresh Land جشس ديرەكتورى.

مەملەكەتتىڭ قولداۋىنا يە بول­عان شارۋاشىلىقتىڭ ءبىرى – FROSCO جشس. بۇل مە­كە­مە اگرارلىق نەسيە كورپو­را­­­تسياسى ارقىلى 2،1 ملرد تەڭگە نەسيە الىپ، كوكونىس پەن جە­مىس-جي­دەك­تەردى وڭدەپ، كەيىن دا­يىن ءونىمدى توڭازىتىپ، قاتى­را­­تىن كەشەن سالىپ جاتىر. شا­ر­ۋا­­شى­لىق باسشىسى ەرىك مۇسا­عۇلوۆ مۇنداي كەشەن ەلىمىزدە بۇرىن-سوڭدى سالىن­باعانىن ايتادى.

– بۇل جوبانى 2018 جى­لى قولعا الدىق. بيىل بار­لىق قۇ­رىلىس-مونتاجداۋ جۇمىس­تارىن اياقتايمىز. قازىر كەشەننىڭ ىشىنە جابدىقتاردى ورناتۋ جۇ­­مىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. بۇل­ جەردە ەڭ ماڭىزدىسى توڭا­زىت­قىش جابدىقتارىن ورناتۋ، قازىر سونى ورناتىپ جاتىرمىز. ونداعى تەمپەراتۋرا 25 گرادۋس بولادى جانە كوكونىس پەن جيدەكتەردى قاتىرامىز. ونىم­دىلىگى ساعاتىنا ءۇش تونناعا دەيىن جەتەدى، ياعني ءبىر ايدا 800-1000 تونناعا دەيىن ءونىم وڭدەي الامىز. كەشەن تامىز ايلارىندا ىسكە قوسىلادى دەپ جوسپارلاپ وتىرمىز، – دەيدى ە.مۇساعۇلوۆ.

وعان قوسا بۇل كەشەندە قا­تى­رىلعان ءونىمدى ساقتاۋ قوي­ما­سى جاساقتالادى. بۇل 400 تون­­ناعا ەسەپتەلگەن. فەرمەردىڭ ءوزى 200 گەكتارعا كوكونىس پەن جەمىس ەككەن. ودان 4-4،5 مىڭ توننا ءونىم جينالادى دەپ بولجاپ وتىر. ونىڭ ىشىندە ءتۇرلى-ءتۇستى قىرىققابات، بروككولي، باك­لاجان، بۇرىش جانە تاعى باس­قالارى بار. ونىمدەردى وسى كەشەن­دە وڭدەپ، كەيىن ەكسپورتقا شى­عار­ماق. ءونىمنىڭ 80%-ى ەكس­پورت­قا جىبەرىلەدى ەكەن. اسى­رەسە ءونىم ەكسپورتى رەسەي نا­رى­­­عى­­نا باعىتتالعانىن ايتا­دى. ويت­­كەنى وندا دايىن ونىم­گە دەگەن سۇ­رانىس جوعارى كورى­نەدى. سونى­مەن قاتار جوبا اياسىن­دا جىلىجاي سالىنىپ، كوشەت­تەر ەگىلەدى. كاسىپورىن اۋىل شارۋا­شى­لىعى تەحنيكاسى مەن قۇرال-جاب­دىق­تا­رىن دا اگرارلىق نەسيە كور­پو­­را­تسياسى ارقىلى العان. ال­داعى ۋا­قىتتا بۇل كاسىپ­ورىن 200-گە جۋىق ادامدى جۇمىس­پەن قامتىماق.

– ءونىمدى وڭدەۋ كەشەنىندە 40-50 ادامدى تۇراقتى جۇمىسپەن قامتيمىز. ال شيكىزات بازاسىندا 60 ادام بولادى. ودان بولەك، ماۋسىمدىق باۋ-باقشا ەگۋ مەن باپتاۋعا 100 ادام الدىق، – دەيدى فەرما باسشىسى. 2019-2021 جىلدار ارالىعىندا كورپوراتسيا 1 476 اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارىن وندىرۋشىگە 71،4 ملرد تەڭگە نەسيە بەرگەن. اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋ باعدارلاماسى اياسىندا ىرگەلى ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى قارجىلاندىرۋ كولەمى دە ۇلعايىپ كەلەدى.

– وسى ارالىقتا كورپورا­تسيا الما باعىن ءوسىرۋ بويىن­شا بارلىعى 22 ملرد تەڭگە كولە­مىندەگى 23 جوبانى قارجى­لان­دىردى. كوكونىس پەن جەمىس-جيدەكتى ساقتاۋ باعىتىن­دا ەكى جىلدا 21 جوبا قارجىلان­دى­رىل­دى، ونىڭ جالپى سوماسى 8،9 ملرد تەڭگەنى قۇرادى، – دەيدى اگرار­لىق نەسيە كورپوراتسياسىنىڭ مار­كەتينگ جانە PR قىزمەتىنىڭ باسشىسى رۋسلان ەسكەندىر.

 

سوڭعى جاڭالىقتار

قايراتكەر حايرەتدين

رۋحانيات • بۇگىن، 22:25

استانادا اۋرۋى اسقىنعان ادام كوپ

مەديتسينا • بۇگىن، 22:23

قولاعا كوڭىل تولماي تۇر

TOKYO2020 • بۇگىن، 22:13

كاسپي جاعالاۋىندا قوقىس كوپ

ەكولوگيا • بۇگىن، 20:47

قازان-نۇر-سۇلتان اۋە رەيسى اشىلادى

قازاقستان • بۇگىن، 18:45

COVID-19: وڭىرلەردەگى جاعداي كۇردەلى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 18:03

نۇر-سۇلتاندا قانداي ۆاكتسينالار بار؟

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 17:19

الماتىدا قويما ورتەنىپ جاتىر

ايماقتار • بۇگىن، 10:30

ۇقساس جاڭالىقتار