وقيعا • 08 ءساۋىر، 2021

قوعام دەرتىنە شيپا ىزدەگەن

18 رەت كورسەتىلدى

كوركەم تۋىندىلارى وقىرماندار تاراپىنان دا، بۇگىنگى قازاق ادەبيەتىنىڭ اقسا­قالى ءابدى-ءجاميل نۇرپەيىسوۆ پەن دۋلات يسابەكوۆ، مەرەكە قۇلكەنوۆ جانە ماعيرا قوجاحمەتوۆا سەكىلدى تانىمال ءسوز زەرگەر­لەرى تاراپىنان دا وڭ، جىلى باعاسىن العان قازىرگى پروزا جانرىنىڭ بەلگىلى وكىلى ميرا شۇيىنشاليەۆامەن وبلىستىق «ورال ءوڭىرى» گازەتىندە ءبىر-ەكى جىل قىزمەتتەس بولۋدىڭ ءساتى تۇسكەن-ءدى. ايتسە دە بۇل كەزدە ونىڭ كۇندەلىكتى گازەت تاپسىرماسىنان تىس اڭگى­مەلەر، ءتىپتى پوۆەست جازۋعا تالاپتانىپ جۇر­گەنىنەن بەيحابار ەدىم.

ميرانىڭ ءوزى دە بۇعان بايلانىستى ءتىس جارىپ، سىر اشا بەر­مەيتىن. سويتسەك تالانتتى قىز ادەبيەت دەپ اتالاتىن تىلسىم دۇنيەنىڭ ماڭايىن بارلاپ، ونىڭ ەسىگىن اشىپ كورۋگە ىشتەي تالپىنىس جاساپ جۇرەدى ەكەن عوي. ءدال وسى تۇستا ميرانىڭ سياسى كەبە قويماعان ءارى ءباسپاسوز بەتتەرىندە جاريالانباعان تۇڭعىش اڭگىمەلەرىن وقىپ شىعۋدىڭ دا ورايى تۇسكەنى بار. كوركەمدىك دەڭگەيى جوعارى، ءتىلى شۇرايلى، وقيعانى بايانداۋ ءتاسىلى تاپتاۋرىن جولدان اۋلاق ميرانىڭ اڭگىمەلەرى بىردەن ۇنادى. وسىنداي وي جەتەگىندە ميرانىڭ اتالعان اڭگىمەسىن ءوزىم قىزمەت جاساپ جۇرگەن «Egemen Qazaqstan» گازەتىنىڭ رەداكتسياسىنا، سونىڭ ىشىندە سول تۇستاعى باس باسىلىم باسشىسى ساۋىتبەك ابدراحمانوۆتىڭ اتىنا جولدادىم. جازۋشىلىققا بەت بۇرعان جايىق قىزى­نىڭ اڭگىمەسى ءبىر كۇنى گازەت بەتىندە جارق ەتە قالدى.

سول ميرانىڭ جانرى جاعىنان پوۆەست دەپ اتالعانىمەن، روماننىڭ جۇگىن ارقالاي الاتىن «وكىنىش» دەيتىن شىعارماسى بار. شى­عار­ما وسى اتتاس كىتابىنا ەنگەن. بۇل جونىندە پروفەسسور گۇلجاھان وردا، اعا عىلىمي قىزمەتكەر دۇيسەگۇل جاقان جانە سىن­شى باقىت ساربالا ۇلى تولىمدى وي-پىكىر ءبىلدىرىپتى.

ولار بۇل قوماقتى دۇنيە بۇگىنگى كۇننىڭ بايىپتى پروزاسى، قازىرگى قازاق ادەبيەتىندەگى ادەمى دە الەۋەتتى ۇلگىلەردىڭ ءبىرى دەگەن ورتاق ۇيعارىمعا ويىسىپتى. ءارى ايەل-انالار بەينەسى ارقىلى تاۋەلسىزدىك جىلدارىنداعى قازاق قوعامىنىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىنە كوڭىل اۋدارىلعانىن اتاپ كورسەتەدى. سونىمەن بىرگە اۆتوردىڭ بۇگىنگى زامانىمىزدا كەزدەسىپ تۇراتىن قاسىرەتتى تىرشىلىگى ارقىلى شەشىمىن كۇتىپ تۇرعان الەۋمەتتىك استارى تەرەڭ ماسەلەلەردى دە ءبىر جەرگە جيناقتاۋعا ۇمتىلىپ، قوعام دەرتىنە شيپا ىزدەگەنى دە پوۆەستىڭ باستى قۇندىلىعى دەپ پا­يىمداپتى.

پوۆەستە جايىق جاعاسىندا ورنا­لاسقان قالا مەن ونىڭ ماڭايى جۇرەككە جىلى اسەر قالدىرۋىمەن باۋراپ الادى. جالپى، ەدىل مەن جايىقتىڭ كوركەم تابيعاتى پوەزيادا كوبىرەك جىرلانعانىمەن، كور­­­كەم پروزادا ءبىر كەم دۇنيەدەي ەدى. «وكىنىش» پوۆەسى وسى ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرعانداي. ەلىمىزدىڭ ءىنجۋ-مار­جاندارىنىڭ ءبىرى شالقار كولى ەكەنى بەلگىلى. ونىڭ اسەمدىگى مەن سۇلۋلىعىنا العاش ءتانتى بولعانداردىڭ ءبىرى كورنەكتى ورىس جازۋشىسى، نوبەل سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى ميحايل شولوحوۆ ەدى. كەيىن مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ تۇڭعىش لاۋرەاتى حامزا ەسەنجانوۆتىڭ «اقجايىق» رومانىندا دا بار ناقىش بوياۋىمەن كەلىستى تۇردە كورىنگەنى بەلگىلى. سودان كەيىن پروزادا ءدال وسىلايشا شالقار كورىنىسىن جەرىنە جەتكىزە سۋرەتتەگەن پروزالىق شىعارمانى كەز­­دەس­تىرە الار ما ەكەنبىز؟  «وكىنىش» بۇل جو­نىن­دە دە «اقجايىقتىڭ» ءىزباسارى بولا الادى دەمەكپىز.

جايىق جاعاسىنداعى ەجەلگى ساراي­شىق قالاسىنىڭ دا وتكەنى مەن بۇگىنىن كەيىپكەر اق­كۇن­نىڭ سارايشىققا العاش كەلگەندەگى مول اسەرىمەن ءساتتى سۋرەتتەگەن دەپ سانايمىن.

 

تەمىر قۇسايىن

 

ورال

 

سوڭعى جاڭالىقتار

اراق ساتىلمايتىن اۋدان

ايماقتار • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار