ايماقتار • 18 اقپان، 2021

قىزىلشا جومىنان – قىرۋار پايدا

7 رەت كورسەتىلدى

وتاندىق قانت ونەركاسىبىنىڭ سۇرانىسىن قاناعاتتاندىرۋ ءۇشىن وڭىرلەر­دەگى شيكىزات ءوندىرىسى دامىلسىز جۇمىس ىستەۋى ءتيىس. ياعني قانت زاۋىتتارىنىڭ قالىپتى جۇمىسىنا قاجەتتى قىزىلشا قورىنىڭ مول بولعانى كەرەك. بۇل تالاپ الماتى وبلىسىنداعى اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ دامۋىنا سەرپىن بەرىپ، ءتاتتى ءتۇبىر القابىنىڭ كولەمىن ارتتىرۋعا جول اشتى.

بىلتىر وبلىستاعى قانت قىزىلشاسى ەگىلگەن القاپتىڭ اۋماعى 16 مىڭ گەكتارعا جەتكەن. وسى القاپتان 550 مىڭ تونناعا جۋىق ءونىم الىندى. ال ايماقتاعى ەكى قانت زاۋىتى وڭدەگەن تازا ءونىم 50 مىڭ توننانىڭ ۇستىنە شىقتى.

– ءبىز قانت قىزىلشاسىن وسىرۋمەن قاتار، وڭدەۋ ءىسىن دە شەشتىك. قىزىلشا ءوسىرۋ وتە اۋىر جۇمىستى تالاپ ەتەدى. سون­دىقتان ونىڭ ءار تال ءونىمىن شاشاۋ شىعار­ماي وڭدەۋدى جولعا قويۋىمىز كەرەك بولدى. سوندىقتان ەڭ الدىمەن جىل­دار بويى توقتاپ تۇرعان كوكسۋ قانت زاۋىتىن، ودان كەيىن اقسۋ قانت زاۋىتىن ىسكە قوس­تىق. ينۆەستورلار تارتتىق. ولار زاۋىت­تى قايتا جاڭعىرتۋدان وتكىزىپ، وتان­دىق، رەسەيلىك، ۋكراينالىق جانە باسقا دا شەتەلدىك ەڭ وزىق ۇلگىدەگى قۇرال-جاب­دىق­تاردى ورناتتى. سول سياقتى زاۋىت­تاردا بۇرىننان ىستەگەن ماماندار­دى قايتا شاقىردىق، – دەيدى وڭىردەگى ءوندى­رىس تۋرالى ءسوز قوزعاعاندا وبلىس اكىمى اماندىق باتالوۆ.

مەملەكەتتىڭ قارجىلاي قول­داۋى­نىڭ ناتيجەسىندە قايتا جاڭعىرعان اقسۋ اۋدانىنداعى قانت زاۋىتىنىڭ ءونىم وڭدەۋ قۋاتتىلىعى 350 مىڭ توننادان 500 مىڭ تونناعا ۇلعايعان ەكەن. بۇ­گىن­دە وندىرىستە قالدىقسىز ءونىم دايىن­داۋ قاعيداسى ىسكە اسىپ، زاۋىت قانت قىزىلشاسىنان شىعاتىن جوم­دى كەپتىرۋگە ارنالعان جانە ونى تۇيىرشىك­تەيتىن جەلىنى دە ىسكە قوسقان.

– قىزىلشا جومى – مالعا تاپتىرمايتىن ازىق. وبلىستا مال بورداقىلاۋ الاڭدارىنىڭ قاتارى ارتىپ كەلەدى. سوندىقتان كەپتىرىلگەن جومدى وتكىزۋ قيىندىق تۋعىزبايدى. ونىڭ ۇستىنە جاڭا تەحنولوگيا ارقىلى جوم بريكەتتەلىپ، قۇرعاق كۇيىندە جەتكىزىلەدى. سوندا ءونىم ۇزاق ساقتالادى ءارى ءوزىنىڭ پايدالى قاسيەت­تەرىن جوعالتپايدى. سول سياقتى اشىت­قى زاۋىتى مەن قۇراماجەم زاۋىتىن سالۋ ارقىلى ءوندىرىستى ودان ءارى كەڭەيتۋ جوسپاردا بار. ءسويتىپ، زاۋىت قالدىقسىز وندىرەتىن كاسىپورىن بولدى. وندىرىستىك قۋاتىن ارتتىرۋدىڭ ناتيجەسىندە بىزگە تاعى ءبىر زاۋىتتى ىسكە قوسۋدىڭ قاجەتتىلىگى تۋمايدى. قازىر سۋارمالى جەرلەردى ۇلعايتۋمەن، وعان قوسا قانت قىزىلشاسى القابىنىڭ كولەمىن ارتتىرۋمەن اينالىسىپ جاتىرمىز، – دەگەن ەدى ءوڭىر باسشىسى.

ارينە، زاۋىتتىڭ ونىمدىلىگى شيكىزاتقا باي­لانىستى ەكەنى انىق. ياعني ءوندىرىستىڭ وزەگى اۋدانداعى قانت قىزىلشاسى وسەتىن تاناپ­تاردىڭ كولەمىنە تاۋەلدى. بۇل تۇرعىدا نەگىز­گى سالماق اقسۋ اۋدانىنىڭ شارۋالارىنا ءتۇسىپ وتىر. وتكەن جىلى اۋداندا 3 167 گەك­تار قانت قىزىلشاسى ەگىلىپ، ودان 87 600 توننا ءونىم جينالعان ەكەن. ءتاتتى ءتۇ­بى­ر­دىڭ ورتاشا ونىمدىلىگى گەكتارىنا 337،5 تسەنت­نەردەن اينالىپتى. بيىل قىزىلشا القابى تاعى دا ۇلعايىپ، 3 315 گەكتاردى قۇراماق.

ءتاتتى ءتۇبىر تانابىنىڭ اۋماعىن ۇلعايتۋعا شارۋالار دا مۇددەلى. ويتكەنى جىلدان-جىلعا قانت قىزىلشاسىنا قويىلعان باعا ءوسىپ وتىر. 2019 جىلى 1 توننا ءتاتتى ءتۇبىردىڭ قۇنى 18 مىڭ تەڭگە بولسا، 2020 جىلى 22 مىڭ تەڭگە جەتكەن. ياعني دايىن ونىمگە مەملەكەت تاراپىنان تولەنەتىن سۋبسيديا 10 مىڭ تەڭگەدەن ءوسىپ، 12 مىڭ تەڭگەنى قۇراعان. ال «اقسۋ قانت» زاۋىتى تاراپىنان بەلگىلەنگەن باعا بۇرىن 8 مىڭ تەڭگە بولسا، بىلتىردان باستاپ 10 مىڭ تەڭگەگە دەيىن كوبەيگەن ەكەن.

– «اقسۋ قانت» زاۋىتى 2017 جىلى قايتا تۇلەپ، ىسكە قوسىلعان بولاتىن. قايتا ىسكە قوسىلعان سوڭ جۇمىس ىستەۋ قارقىنى جىل وتكەن سايىن ۇلعايىپ، ارتىپ كەلەدى. الىپ كاسىپورىننىڭ وندىرەتىن ءونىمىنىڭ ساپاسى جاڭا تەحنولوگيالار ارقىلى ارتىپ، وڭ ناتيجەگە قاراي قادام باسۋدا. بيىل قىزىلشا جومى جاڭا تەحنولوگيالار كومەگىمەن تىعىزدالىپ، برەكەتتەلگەن تۇردە شىعارىلدى. بۇل ءونىم الىس-جاقىن اۋداندارعا مال ازىعى رەتىندە قولجەتىمدى باعادا ساتىلدى. قانت قىزىلشاسىنىڭ كولەمىن ۇلعايتۋ، مول ءونىم الۋ، قانت زاۋىتىنىڭ جۇمىسى اۋداننىڭ باستى ستراتەگياسى بولىپ قالا بەرەدى. اۋداندا قانت قىزىلشاسىن وسىرۋمەن اينالىساتىن 6 سەرۆيستىك دايىنداۋ ورتالىعى جۇمىس ىستەيدى، قوسىمشا تاعى ءبىر دايىنداۋ ورتالىعىن قۇرۋعا سۇرانىس ءتۇستى، – دەيدى اقسۋ اۋدانىنىڭ اكىمى ەسىم بازارحانوۆ.

اقسۋداعى قانت زاۋىتىنا ىرگەدەگى سارقان اۋدانى مەن الاكول اۋدانىنىڭ شارۋالارى وسىرگەن قانت قىزىلشاسى تاسىمالدانادى. بۇل ايماقتاردا دا ءتاتتى ءتۇبىر وسىرۋگە دەگەن قۇلشىنىس ارتىپ كەلەدى. ءونىم كولەمى دە جىل وتكەن سايىن كوبەيگەن. ماسەلەن، بىلتىر سارقان اۋدانىنىڭ شارۋا قوجالىقتارى 88 مىڭ توننادان استام قانت قىزىلشاسىن جيناپتى.

– سارقان ءوڭىرى اۋىل شارۋا­شىلىعى­نا قولايلى اۋدان بولعاندىقتان، دالا جۇمىستارىنىڭ ماڭىزى زور. سونىڭ ىشىندە قانت قىزىلشاسىنا كوڭىل ءبولىنىپ وتىر. جىل سايىن شارۋالار گەكتار سانىن ارتتىرىپ، جاقسى كورسەتكىشتەرگە قول جەتكىزىپ، مول ءونىم الۋدا. وتكەن جىلى اۋدان بويىنشا توقسانعا جۋىق جەكە شارۋا 3 167 گەكتار جەرگە قانت قىزىلشاسىن سەۋىپ، ودان 88 مىڭ توننادان استام ءونىم جينادى. شارۋالارعا بىلتىر ءار تونناعا 18 تەڭگەدەن بارلىعى 267،5 ملن تەڭگە سۋبسيديا تولەندى. بيىل 3 315 گەكتارعا ءتاتتى ءتۇبىر سەبەمىز دەپ جوسپارلاپ وتىرمىز، ودان شامامان 130 توننا ءونىم جيناۋ مىندەتى تۇر، – دەيدى سارقان اۋداندىق اۋىل شارۋاشىلىعى ءبولىمىنىڭ باسشىسى جاندوس ومىرسادىق.

 

الماتى وبلىسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

تاميلانىڭ تارتۋى

ونەر • كەشە

مۋتاتسيالانعان ۆيرۋس

مەديتسينا • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار