ۇكىمەت • 12 قاڭتار، 2021

2020 جىلى 700 مىڭ كاسىپكەرگە سالىقتىق جەڭىلدىكتەر جاسالدى

3 رەت كورسەتىلدى

قر پرەمەر-ءمينيسترى اسقار ءماميننىڭ توراعالىعىمەن وتكەن ۇكىمەت وتىرىسىندا ەلىمىزدىڭ 2020 جىلعى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنىڭ جانە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتىنىڭ اتقارىلۋىنىڭ قورىتىندىلارى قارالدى. ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى رۋسلان دالەنوۆ ەل ەكونوميكاسىنىڭ جاي-كۇيى تۋرالى باياندادى.

ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا، 2020 جىلى ناقتى سەكتور ەكونوميكالىق درايۆەر بولدى. ونداعى ءوسىم 2%-دى قۇرادى. كورسەتىلەتىن قىزمەتتەر ءۇشىن وتكەن جىل مينۋس 5،6%-پەن اياقتالدى، دەگەنمەن سوڭعى ايلاردا قارقىن قالپىنا كەلە باستادى. سونىڭ ناتيجەسىندە، جالپى ىشكى ءونىمنىڭ ءوسۋ قارقىنى مينۋس 2،6%-دى قۇرادى. بۇل 11 ايدىڭ دەڭگەيىنەن جوعارى.

ناقتى سەكتور سالالارىنىڭ كوبى جانە جەكەلەگەن قىزمەت تۇرلەرى ءوسىم كورسەتتى. ولار قۇرىلىس، اقپارات جانە بايلانىس، اۋىل شارۋاشىلىعى، وڭدەۋ ونەركاسىبى جانە ءبىلىم بەرۋ سالالارى. سونداي-اق، كەيبىر سالالارداعى تەرىس وسىمگە قاراماستان، جىل سوڭىنا قاراي سەرپىن جاقساردى. ولار كولىك، ساۋدا، عىلىمي جانە تەحنيكالىق قىزمەت، جىلجىمايتىن م ۇلىك وپەراتسيالارى جانە كەن ءوندىرۋ ونەركاسىبى. 2020 جىلى ەكونوميكانى قولداۋ شارالارى جۇمىسپەن قامتۋ مەن ىسكەرلىك بەلسەندىلىكتى ساقتاۋعا ىقپال ەتتى.

جۇمىس ورىندارىن ساقتاۋ جانە قۇرۋ ءۇشىن جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى ىسكە اسىرىلۋدا. زارداپ شەككەن سالالار ءۇشىن سالىقتىق ىنتالاندىرۋ شارالارى قابىلداندى. شاعىن جانە ورتا بيزنەستى جەڭىلدىكپەن كرەديتتەۋ قۇرالدارى ايتارلىقتاي كەڭەيتىلدى. اينالىم كاپيتالىن قارجىلاندىرۋ ۇلعايتىلدى.  جەڭىلدىكتى شارتتارمەن كرەديتتەردى قايتا قارجىلاندىرۋ، سونداي-اق كرەديتتەر بويىنشا تولەمدەردى كەيىنگە قالدىرۋ ۇسىنىلدى. بيۋدجەتتىك جانە مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ يكەمدىلىگى قامتاماسىز ەتىلدى. بيۋدجەتتىك ىنتالاندىرۋ ارتتى.

«سونىڭ ناتيجەسىندە، جۇمىسپەن قامتۋ شارالارىمەن 1،4 ملن ادام قامتىلدى، ونىڭ ىشىندە 238 مىڭ ادام جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى شەڭبەرىندە قامتىلدى. 700 مىڭ كاسىپكەرگە سالىقتىق جەڭىلدىكتەر بەرىلدى. زارداپ شەككەن سالالارداعى قارىز الۋشىلاردىڭ 80%-ى كرەديتتىك تولەمدەرىن كەيىنگە قالدىردى. كاسىپكەرلەردىڭ 40 مىڭعا جۋىق جوباسى تومەندەتىلگەن مولشەرلەمەمەن قارجىلاندىرىلدى»، — دەدى ر. دالەنوۆ.

ەكونوميكا قۇرىلىمىنىڭ ساپالى وزگەرۋى بايقالدى. ونەركاسىپتىڭ جالپى كولەمىندەگى وڭدەۋدىڭ ۇلەسى 9،4 پايىزدىق تارماققا ارتتى، ياعني 2019 جىلعى 39،4%-دان 2020 جىلى 48،8%-عا دەيىن. جەڭىل ونەركاسىپتىڭ، اۆتوموبيل جاساۋدىڭ جانە دايىن مەتالل بۇيىمدارىنىڭ ەكى ءماندى ءوسۋى بايقالادى. وڭدەلگەن، دايىن تاۋارلاردىڭ ەكسپورتى ۇلعايدى. 2020 جىلى ءوندىرىستىڭ ءوسۋىنىڭ ارقاسىندا جالپى تۇتىنۋداعى قازاقستاندىق تاۋارلاردىڭ ۇلەسى 4،7 پايىزدىق تارماققا ءوستى. ەلەكتروندىق ساۋدا ۇلەسى 6 پايىزدىق تارماققا، قولما-قول اقشاسىز تولەمدەر كولەمى 2 ەسەگە جانە كەن ءوندىرۋدى ەسەپكە الماعاندا ينۆەستيتسيالاردىڭ 14،8%-عا وسكەنى بايقالادى. وڭدەۋ ونەركاسىبى سالالارىندا وزىق ءوسىم بايقالادى. جەكەلەگەن وڭدەۋ سالالارىندا وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا ءوسىم جەدەلدەدى. 

«تاماق ءوندىرىسى 4%-عا دەيىن، قاعاز ونىمدەرى 16،4%-عا، فارماتسەۆتيكا 47%-عا، جەڭىل ونەركاسىپ 15%-عا دەيىن جەدەلدەدى. ماشينا جاساۋ 16،3%-عا، ونىڭ ىشىندە اۆتوموبيل جاساۋ 52،5%-عا، بىلعارى ونىمدەرى 2،3 ەسە جانە اعاش بۇيىمدارى 43،2% دەڭگەيىندە جوعارى ءوسۋ قارقىنىن كورسەتىپ وتىر»، — دەدى ر. دالەنوۆ.

2020 جىلعى 11 ايدا سىرتقى ساۋدا اينالىمى $77،7 ملرد، ونىڭ ىشىندە ەكسپورت $43،4 ملرد قۇرادى. الەمنىڭ 117 ەلىنە قازاقستان تاۋارلارىنىڭ 3 183 دايىن، وڭدەلگەن تۇرلەرى ەكسپورتتالدى. يمپورت $34،4 ملرد قۇرادى. وسىلايشا، $9 ملرد دەڭگەيىندە وڭ ساۋدا تەڭگەرىمى قامتاماسىز ەتىلدى. 2020 جىلى وڭدەۋ ونەركاسىبى وزىق ءوسىم كورسەتتى. وڭدەۋدىڭ ءوسۋ قارقىنى 3،9%-عا دەيىن جەدەلدەدى. بۇل رەتتە، وپەك+ كەلىسىمىنىڭ شەڭبەرىندە مۇناي ءوندىرىسىنىڭ قىسقارۋى سالدارىنان كەن ءوندىرۋ ونەركاسىبى 3،7%-عا تومەندەدى.  سونىڭ ناتيجەسىندە، جالپى ونەركاسىپتىڭ ناقتى كولەم يندەكسى 99،3%-دى قۇرادى. وڭدەۋ ونەركاسىبى بويىنشا 12 ءوڭىر ءوسىم كورسەتتى. جوعارى ءوسىم قوستاناي، اقمولا جانە سولتۇستىك قازاقستان وبلىستارىندا بايقالادى.

ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا، 2020 جىلى اۋىل شارۋاشىلىعى 5،6%-دىق وسۋمەن وڭ ايماققا شىقتى. بۇل ازىق-ت ۇلىكپەن قاماتاماسىز ەتۋدى جاقسارتۋعا مۇمكىندىك بەردى. وسىمدىك شارۋاشىلىعى 7،8%-عا، مال شارۋاشىلىعى 3%-عا ءوستى. 13 وڭىردە وڭ سەرپىن بايقالادى. جوعارى ءوسىمدى قوستاناي جانە اقمولا وبلىستارى كورسەتتى. قۇرىلىس سەكتورىندا 11،2% دەڭگەيىندە جوعارى ءوسۋ بايقالادى. قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ جوعارى ءوسۋىن تۇركىستان وبلىسى جانە شىمكەنت قالاسى كورسەتتى.

«2020 جىلى رەكوردتى 15،3 ملن شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلدى. بۇل 2019 جىلمەن سالىستىرعاندا 16،8%-عا جوعارى. 15 ءوڭىر وڭ ءوسىم كورسەتتى. ەڭ كوپ ۇلعايۋ نۇر-سۇلتان قالاسىندا – 1،7 ەسە بايقالادى»، — دەپ اتاپ ءوتتى ر. دالەنوۆ.

وڭىرلەردىڭ كوبىندە جوعارى ينۆەستيتسيالىق بەلسەندىلىك بايقالادى. 12 ءوڭىر ءوسىم كورسەتتى، ونىڭ ىشىندە 5 وڭىردە 20%-دان 60%-عا دەيىن ءوسىم تىركەلدى. ەڭ جوعارى كورسەتكىشتەر تۇركىستان وبلىسىندا جانە شىمكەنت قالاسىندا بايقالىپ وتىر. جالپى العاندا، نەگىزگى كاپيتالعا 12،3 ترلن تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلدى. ينۆەستيتسيالار كەن ءوندىرۋ ونەركاسىبىن ەسەپكە الماعاندا 14،8%-عا ءوستى.

سوڭعى جاڭالىقتار

«بارىس» ۇتىلىپ قالدى

سپورت • 06 ناۋرىز، 2021

ەلدوس سمەتوۆ كۇمىس الدى

سپورت • 06 ناۋرىز، 2021

«قايرات» – قولا جۇلدەگەر

ايماقتار • 06 ناۋرىز، 2021

ءار سالا ۇزدىكتەرىنە قۇرمەت تانىتتى

ايماقتار • 05 ناۋرىز، 2021

ۇقساس جاڭالىقتار