رۋحانيات • 14 قازان، 2020

بىكوۆتىڭ «اقىماعى»

82 رەت كورسەتىلدى

قوعام – جەكەلەگەن جانداردىڭ جيىنتىعى. ال ەندى كوپشىلىك بولعان سوڭ ونىڭ ماسەلەسى قوردالانباي تۇرمايدى. الەۋمەتتىڭ ءالجۋاز ءحالى ساناسىندا ساۋلەسى بار كەز كەلگەن ادامدى اۋرەلەۋى ءتيىس. اسىرەسە از عانا ۋاقىتتىڭ ىشىندە بىرنەشە قوعامدىق فورماتسيانى باسىنان وتكەرگەن كەشەگى ون بەس وداقتاس ەلدە بۇل سۇراقتار ءالى دە وزەكتى. ءبىز وسى ويىمىزعا رەسەيلىك كينورەجيسسەر يۋري بىكوۆتىڭ «اقىماعىن» («دۋراك») كورگەننەن كەيىن ءتىپتى تەرەڭ ۇڭىلدىك.

 

استارى كوپ «اقىماقتا» ايتار وي تەلەگەي. ءتىپتى كينوداعى باستى كەيىپكەر، جاس سانتەحنيك دميتري نيكيتيننىڭ قى­زىل كۇرتەشەسىنىڭ ءوزى نازار اۋدارت­پاي قويمايدى. باقانداي سەگىز ءجۇز (800) تۇرعىنى بار ەسكى جاتاقحانا عيماراتىنىڭ انە-مىنە قۇلايىن دەپ تۇرعان اپات­تى جاعدايىن كورىپ قالعان بايعۇس ديما جان ۇشىرىپ بيىكتە وتىرعان بيلىك وكىلدەرىنە بارادى. البەتتە شىرىلداعان شارۋانىڭ جانايقايىن شەنەۋنىكتەر شىبىن شاققان قۇرلى كورىپ پە؟ ولاردان قايىر بولماعان سوڭ ءۇيدى-ءۇيدىڭ ەسىگىن قاعىپ، ەلدى قىرعىننان قۇتقارعىسى كەلىپ جانتالاسادى. ءبىر قاراعاندا قىزىل كۇرتەشەلى نيكيتين قوعامنىڭ قىزىل جو­لا­عى سياقتى. قايناۋ شەگىنە جەتىپ قوپارىلعالى تۇرعان قازان­دىق­تاردىڭ قاقپاعى سياقتى قىپ-قى­زىل.

وقيعا رەسەيدىڭ جۇپىنى ءبىر قالاسىندا وتەدى. جاڭا ۇيلەنگەن دميتري نيكيتيندى كورشىلەرى كەشكىلىك سۋ قۇبىرلارى جارىلىپ، سونى جوندەپ بەرۋىن وتى­نەدى. اقاۋدى انىقتاپ ءجۇرىپ جاس سانتەحنيك وزدەرى تۇرىپ جات­قان ەسكى جاتاقحانانىڭ قۇلاۋ­عا شاق قالعانىن، ءتىپتى وسى تۇننەن قالماي سەگىز ءجۇز تۇرعىنى بار كونە عيماراتتىڭ شاڭىراعى ورتاسىنا تۇسكەلى تۇرعانىن كورەدى. قابىرعا كوز الدىندا جارىلىپ، جاعداي شىنىمەن دابىل قاعارلىق دەڭگەيدە بولاتىن. ال بۇل قاۋىپتەن الگى سەگىز ءجۇز تاعدىردىڭ ەشقايسىسى البەتتە، بەيحابار.

1

نيكيتين اپاتتىڭ الدىن ال­ماققا قالانىڭ اكىمىنە جونەلەدى. اكىم بولسا ءوزىنىڭ ەلۋ جاس مەرەيتويىن قىمبات ءبىر رەستوراندا دۇركىرەتىپ تويلاپ جاتادى. سان­تەحنيك شىرىلداپ ءجۇرىپ، داڭ­عىرلاعان مۋزىكانى ايتەۋىر دەگەندە توقتاتتىرىپ، جاعدايدى حابارلايدى. جاعدايدان تولىق حاباردار بولعان شەنەۋنىكتەر وزدەرىنىڭ جاتتاندى قيمىل-قوزعا­لىستارىنا كوشكەندەي بولادى. شاراپ­تىڭ بۋى بار، تويدىڭ بۇ­زىل­عان شىرقىنا دەگەن اشۋ بار، قالانىڭ تىنىس-تىرشىلىگىنە جاۋاپتى ءارتۇرلى سالا باسشىلارى ءبىر-ءبىرىن كىنالاپ، كىمنىڭ قاي اقشانى نە ءۇشىن جەگەنىن «اقىماق» ديمانىڭ الدىندا اقتارىپ سالادى. دەگەنمەن اكىم ايەل گالاگانوۆا سەگىز ءجۇز تۇرعىندى ەۆاكۋاتسيالاۋعا نيەت تانىتادى. الايدا قۇرىلىس كوم­­پانياسىنىڭ باسشىسى بار، باسقاسى بار، اپات بولعان جاع­دايدا كىنانى باسقا جاققا اۋدارا سالۋدى ۇيعارادى. ءبىزدىڭ تىلمەن ايتقاندا ءبىر-ەكى دەپارتامەنت باسشىسىنا بارلىق جالانى ءىلىپ قويا بەرەدى. قويا بەرە سالماي، قا­شىپ كەتتى دەپ اۋلاققا اپارىپ بۇل دۇنيەمەن قوش ايتىستىرادى. نيكي­تينگە دە قاراسىن باتىرۋ كەرەك-تۇعىن...

الايدا ول قاشىپ كەتۋدى وزىنە ار ساناپ، بۇكىل تۇرعىندى تۇنى­مەن ءجۇرىپ دالاعا شىعارادى. ءتىپ­تى اشۋ ۇستىندە، جينالىپ ءىشىپ وتىرعان بىرەر جىگىتكە قات­­تى-قاتتى سوزدەر دە ايتىپ قالادى. نەبىر كورىنىستەرگە تاپ بولادى: ايەلىن تەپكىلەپ جاتقان ماس­كۇنەمدەر، ينەگە وتىرىپ جاتقان ناشاقورلار، تۇسىنىكسىز اندەر تىڭداپ جاتقان جاستار، قىسقاسى رەسەيدىڭ كىشىگىرىم ماكەتى قۇلا­عالى تۇرعان ەسكى عيمارات. ءيا،­ شى­نىمەن دە جاتاقحانا – رە­سەي. جاتاقحانا تۇرعىندارى – ابدەن ازاپ شەككەن حالىق، قالا شەنەۋنىكتەرى – ءبىز ءبارىمىز تاڭ­داعان ۇكىمەت.

نە كەرەك، قىلدىڭ ۇشىندا تۇر­عان تاعدىرلار امان-ەسەن تاڭ­عا ىلىگەدى. ءبارى شۋ-شۋ ەتىپ ەسىك الدىندا تۇرادى. قارا تەر­گە ءتۇسىپ نيكيتين دە سوڭعى تۇر­عىنداردى شىعارىپ بىتەدى. ءارى قاراي نە بولدى دەپ ويلاي­سىز؟ ادامزاتتى اپاتتان امان الىپ قالعان نيكيتين بە؟ قاھارمان نيكيتين بە؟ ەلدىڭ قامىن ويلاپ قارا باسىن قاتەرگە تىككەن نيكيتين بە؟ جوق، ءتىپتى دە ولاي ەمەس!.. ول ەلدىڭ ءبارىن دۇرلىك­تىرىپ، تىپ-تىنىش جاتقان ءۇي­دىڭ بەرەكەسىن العان ب ۇلىكشىل وڭبا­عاننىڭ ناعىز ءوزى بولاتىن!..

اراققا قىزىپ العان ءبىر جىگىت وسىلاي دەپ نيكيتيندى ىشكە تەپكىلەي باستايدى. قالعان توپ قاراپ قالسىن با، ولار دا بەيشارا سانتەحنيكتى تومپەشتەۋگە كىرىسىپ كەتەدى. ەسىك الدىندا ءولىمشى بولىپ ديما سوڭىندا جالعىز قالادى. تۇرعىندار بولسا ءبارى ۋلاپ-شۋلاپ جاتاقحانالارىنا قايتا كىرىپ بارا جاتادى...

جارىلعان قابىرعا – ەكىگە جارىلعان پىكىرلەر. جارىلعان قابىرعا قاراپايىم حالىق پەن بيلىكتىڭ اراسى قۇساپ اشىلعان ۇستىنە اشىلىپ بارادى. الايدا وسى ولقىلىقتى كورسەتكىسى كەل­گەن نيكيتيننىڭ جاعدايى الگىن­دەگىدەي. جالپى قايتپەك كەرەك؟ رەسەيلىك رەجيسسەر وسى ماسە­لەگە «اقىماق» نيكيتين بولىپ بار­عىسى كەلەدى.

نيكيتين كىم؟ فەدور دوستوەۆ­سكيدىڭ «ناقۇرىسىن­داعى» كنياز مىشكين با، ورتەنىپ جاتقان ماس­كەۋىنە قولىنان كەلەر قايران جوق، كوزى جاساۋراي قاراپ تۇراتىن تول­­ستوي كەيىپكەرى گراف بەزۋحوۆ پا؟­ بىزدىڭشە، بۇل ءتىپتى جاڭا كەيىپ­­كەر سياقتى.

فيلمدە عاجاپ ءبىر ەپيزود بار. ايەلى مەن بالاسىن شىڭعىر­تىپ ساباپ جاتقان ماسكۇنەم ەر­كەك­تى الىپ كەتۋگە كەلگەن ءتار­تىپ ساقشىلارىنا ايەلى: «اكەت­پەڭ­دەر، ەرتەڭ جۇمىسىنا بارۋى كەرەك»، دەپ الىپ قالادى. ءوز قولىڭدى ءوزىڭ قالاي كەسەسىڭ؟ بى­كوۆتىڭ باسقا رەسەيى، باسقا ماسكەۋى، باسقا پەتەربۋرگى جوق. وسى تار ماڭدايعا نەنى جازدى، سونى كورەدى. ءوز وتانىڭدى تۇر­مەگە توعىتقانمەن ساعان باسقا وتان باقىت جولىن ۇسىنا قويا ما؟ بۇگىنگى جاستاردىڭ كوزىمەن قاراساق، بۇل جاتاقحانا ءۇي مە، جوق الدەقاشان ۇيىندىگە اينالعان ەسكى كوزقاراس پا؟ ماسەلەگە وسى راكۋرس­تان دا قاراۋ كەرەك.

ەكى ءتۇرلى تاپ، ەكى ءتۇرلى قوعام. بىكوۆ كارتينالارىنىڭ كەز كەل­گەنى الىپ تيتانيكتىڭ جوعارعى قاباتىنداعى اقسۇيەكتەردىڭ بالى مەن تومەنگى قاباتىنداعى قارا شارۋالاردىڭ شۋلى كاباگى سياقتى ەكى جەلى قاتار ورىلەدى.

ءبىر قاراعاندا بىكوۆتىڭ بۇل جاتاقحاناسى قابىرعالارى قاۋ­ساعان كارى عيمارات ەمەس، جىپ-جىلتىر اينا سياقتى. ورىس قو­عامى­نىڭ ءدال قازىرگى بەت-بەينەسىن بوياماسىز بەدەرلەپ بەرەتىن كا­دۋىل­گى اقيقاتتىڭ الىپ ايناسى.

ايتپاقشى يۋ.بىكوۆ اتالعان كارتيناسىن بەلگىلى رەجيسسەر الەكسەي بالابانوۆقا ارنايدى. ونىڭ تۇپكى ءمانىن دە تۇسى­نە­تىندەيمىز. بىكوۆتىڭ كەيىپ­كەرلەرى دە بالابانوۆتىڭ كەيىپ­كەرلەرىندەي مۇلگىگەن ورىس قوعامىنىڭ ىشىندەگى شىڭعىرعان شىندىقتى بۇركەمەلەمەي شىنايى سومدايدى. بۇل رەجيسسەر دە سوناۋ توقسانىنشى جىل­دار­­­­­­دىڭ توقىراعان توپانىن «اعا» بالكىم «باۋىر» («برات») فيلمىن­­د­ە الدىمىزعا توگىپ سال­­عانى ەسىمىزدە. ورىستاردىڭ بويا­ماسىز بولمىسى وسىناۋ قوس سۋرەت­كەردىڭ قويىلىمدارىندا قويىرت­پاقتانباي ناقتى كورىنىس تابادى.

وسىلارمەن قاتار ورىس قو­عامى­نىڭ ءىرىپ-ءشىرىپ، قۇلاپ، قيراپ، ءب ۇلىنىپ بارا جاتقانىن پەتر بۋس­لوۆتىڭ «بۋمەرىنەن» دە انىق بايقاۋعا بولادى. يۋ.بىكوۆتىڭ شتاتيۆىندە شاڭى­راعى ورتاسىنا تۇسەيىن دەپ ەسكى جاتاقحانا شاي­قالىپ تۇرسا، پ.بۋسلوۆتىڭ وبەكتيۆىندەگى وقيعا قىمبات شەتەلدىك اۆتوكو­لىك­تىڭ ماڭايىندا ءوربيدى. جالپى BMW اۆتوكولىگىن بۇگىنگى قوعام بۇزاقىلىقپەن بايلانىستى قا­بىلدايدى. ورىستار دا قىلمىس الەمىنىڭ سەركەلەرىن سومداعاندا مىندەتتى تۇردە وسىناۋ كولىككە مىنگىزەدى. اتالعان فيلم­دە دە قانشاما كيكىلجىڭدەر، بوپسالاۋ­لار، الىمجەتتىكتەر، جەم­قورلىق، دوستىق، ساتقىندىق ءبارى-ءبارى بۋسلوۆتىڭ «بۋمەرىنە» تىعىلادى. الدەبىر بايدىڭ ەسىك الدىنان قولدى بولعان كولىك اۋەلدە سۋ جاڭا بولاتىن. ۋاقىتپەن بىر­گە توزىپ، ادامداردىڭ ءبىر-بى­رىنە دەگەن قاستىعى، ءارتۇرلى قو­عام­دىق كوزقاراستاردىڭ سوعى­سى «بۋ­مەردىڭ» بىت-شىتىن شى­عا­رادى. كەيدە ءبىزدىڭ دە قوعام سول بۋسلوۆتىڭ «بۋمەرىندە» كەتىپ بارا جاتقانداي كورىنەدى. ءجا، بۇل تاقىرىپ ءوز الدىنا جەكە اڭگىمە.

بىكوۆتىڭ باسقا فيلمدەرىن دە قاراۋعا بولادى. جاپ-جاس رەجيسسەر جاراعا تۇز سەبۋدىڭ كانىگى شەبەرى. ۇلت مىنەزىن ۇعىنىقتى تىلمەن شەبەر جەتكىزەدى. ارتىس­تەردى دە تاڭداۋدا كوپ اۋرەگە تۇس­پەي­تىن سياقتى.

بىراق بۇل كارتينادان ءبىر نار­سەنى ۇققانىمىز دۇرىس: بىكوۆ­تىڭ «اقىماعىندا» باستى كەيىپ­كەر جوق.

ءبارى باستى كەيىپكەر.

جاتاقحانا دا باستى كەيىپكەر. جانى بار، ايتارى بار، قىلمىسى بار، عۇمىر-تاريحى بار، ۇياتى دا بار.

 

سوڭعى جاڭالىقتار

دوللار ارزاندادى

ەكونوميكا • بۇگىن، 16:52

قوسشىدا جاڭا مەكتەپ اشىلادى

ءبىلىم • بۇگىن، 16:25

ۇقساس جاڭالىقتار