ساياسات • 16 قىركۇيەك، 2020

قوعامدىق كەڭەس الدىندا ەسەپ بەردى

7 رەت كورسەتىلدى

يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ ءمينيسترى بەيبىت اتامقۇلوۆ بەينەكونفەرەنتسيا فورماتىندا وتكەن قوعامدىق كەڭەس وتىرىسىندا مينيسترلىك جەتەكشىلىك ەتەتىن باعىتتار بو­يىنشا بيىلعى مىندەتتەردىڭ ىسكە اسىرىلۋ بارىسى تۋرالى باياندادى. جيىنعا قوعامدىق كەڭەس مۇشەلەرى – پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتارى، قوعام قايراتكەرلەرى، كاسىپوداق جانە ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار، سونداي-اق بيزنەس وكىلدەرى قاتىستى.

ماقسات – وڭدەۋ سەكتورىن دامىتۋ

اتاپ ايتقاندا، بيىل مينيسترلىك 2025 جىلعا دەيىنگى كەزەڭگە ار­نال­عان يندۋستريالاندىرۋ باعدار­لا­ما­سىن ىسكە اسىرۋعا كىرىستى. نە­گىزگى ماقسات – وڭدەۋ ونەركاسىبىن دا­مىتۋ. باعدارلامانىڭ جاڭا باستامالارىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا بىر­قاتار زاڭنامالىق باستامالار توپ­تاماسى ازىرلەندى. ۇكىمەتتىڭ قاۋلىسىمەن «قدب-ليزينگ» اق بازا­­سىندا ونەر­كاسىپتىك دامۋ قورى قۇرىلىپ، قار­جى­لاندىرۋ قۇرال­دا­رى كەڭەي­تىلدى. بۇگىنگى تاڭدا «ونەر­كا­سىپ­تىك ساياسات تۋرالى» زاڭ­ تۇجى­رىم­داماسىنىڭ جوباسى ازىرلەندى. قازىر­گى ۋاقىتتا جۇمىس توبىنىڭ قاراۋ­ىندا جاتىر.

مەملەكەت ءۇشىن كۇردەلى كەزەڭدە مينيسترلىك از ۋاقىت ىشىندە حالىقتى قاجەتتى مەديتسينالىق بۇيىم­دارمەن جانە ءدارى-دارمەكپەن قام­تاماسىز ەتۋ ءۇشىن جۇمىستى قايتا باعدارلادى. ناتيجەسىندە، بۇگىنگى تاڭدا نارىقتىڭ كۇن سايىنعى سۇرانىسى تاۋلىگىنە 900 مىڭ دانا بەتپەردە بولسا، فارماتسەۆتيكالىق كاسىپورىنداردىڭ (14 كومپانيا) جۇكتەمەسى 75% شاماسىندا. ەپي­دە­ميالىق احۋال ۋشىققان جاعدايدا ءوندىرىستى تاۋلىگىنە 1،5 ملن داناعا دەيىن جەتكىزەتىن قۋاتتىلىق رەزەرۆى قاراستىرىلعان.

جەر قويناۋىن پايدالانۋ سا­لاسىندا 2017 جىلى باتىس اۋسترا­ليالىق ۇلگى نەگىزىندە «جەر قويناۋى جانە جەر قويناۋىن پايدا­لانۋ تۋرالى» جاڭا كودەكس قابىلداندى. بۇگىنگى تاڭدا جەر قوي­ناۋىن پايدالانۋ قۇقىعىن بەرۋ ءۇشىن جالپى اۋدانى 733 مىڭ شار­شى شاقىرىمدى قۇرايتىن 300 مىڭنان استام بلوك قويىلىپ، بارلاۋ جۇمىستارىنا 780-نەن استام ليتسەنزيا بەرىلدى. اتالعان باستاما مينەرالدىق شيكىزات بازاسىمەن تولىقتىرۋ ءۇشىن قازاقستان اۋماعىن قامتۋعا مۇمكىندىك بەرىپ، كەلىسىمشارتتار سانى 2019 جىلعى 68-دەن 575-كە دەيىن جەتەدى.

 

جول ينفراقۇرىلىمى جاڭارادى

«نۇرلى جول» ينفرا­قۇ­رى­لىمدىق دامۋ مەملەكەتتىك باع­دارلاماسى اياسىندا الداعى 6 جىلدا 11 مىڭ شاقىرىم اۆتوجول سالۋ جانە قايتا جاڭعىرتۋ (ونىڭ ىشىندە 3،8 مىڭ شاقىرىم اۋىسپالى جوبا)، سونداي-اق رەسپۋبليكالىق جولداردىڭ 11 مىڭ شاقىرىمىن كۇردەلى جانە ورتاشا جوندەۋ جوس­پارلانىپ وتىر. وعان قوسا، جاقسى جانە قاناعاتتانارلىق جاعدايداعى رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار جول­دار ۇلەسىن 100%، ءى جانە ءىى تەحني­كا­لىق ساناتتاعى جولداردى 60%-عا دەيىن جەتكىزۋ، جول بويىن­داعى سەرۆيس وبەكتىلەرىمەن 100% قام­تاماسىز ەتۋ مىندەتى تۇر. تەمىرجول ءترانزيتىن 49%-عا، 18 ملن-نان 26،9 ملن تونناعا دەيىن ارتتىرۋ جوسپار­لانىپ وتىر. كونتەينەرلىك ءترانزيتتى 2025 جىلعا دەيىن 2 ەسەگە ۇلعايتىپ، 2025 جىلى 1،6 ملن كونتەينەرگە جەتكىزۋ كوزدەلگەن. جولاۋشىلار تاسىمالى جىلىنا 8،1 ملن-نان 11 ملن-عا ارتىپ، 35%-عا وسەدى. جوسپارلانعان جوبا­لار­دىڭ بارلىعىن ىسكە اسىرۋ 550 مىڭ جۇمىس ورنىن اشۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ناتيجەسىندە، كولىك سالاسىن­دا ەڭبەك ونىمدىلىگى 20%-عا، ينۆەس­تيتسيالار مولشەرى 3 ەسەگە ۇلعايادى.

مەملەكەت باسشىسى ءوز جول­داۋ­ىندا ىرگەلى ينفراقۇرىلىمدىق جوبا­لار، قىزمەت ساپاسىن جانە تران­زيتتىك باعىتتاردىڭ جىلدامدىعىن ارتتىرۋ ەسەبىنەن قازاقستاننىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋعا ەرەكشە نازار اۋداردى. اتالعان باعىتتا مينيسترلىك 2020-2025 جىلدارعا ارنالعان «نۇرلى جول» باعدارلاماسى اياسىندا وسال تۇس­تارىن جويۋ ءۇشىن بىرقاتار ىرگەلى ينفراقۇرىلىمدىق جوبانى ىسكە اسى­رۋدى جوسپارلاپ وتىر. اتاپ ايتقاندا، 2021 جىلدان باستاپ دوستىق – اقتوعاي – مويىنتى (840 شاقى­رىم) ۋچاسكەسىن جاڭعىرتۋ جونىن­دەگى ستراتەگيالىق جوبانى ىسكە اسىرۋ ۋچاسكەنىڭ وتكىزۋ قابى­لەتىن 2 ەسەگە ارتتىرىپ، جۇك تاسى­مالداۋ مەرزىمىن 1،5 ەسەگە قىس­قار­تادى. ۋچاسكەنى جاڭعىرتۋ كەزىندە 2 مىڭنان استام جاڭا جۇمىس ورنى اشىلىپ (پايدالانۋ كەزەڭىندە 120 جۇمىس ورنى)، الماتى، قاراعاندى جانە شىعىس قازاقستان وبلىس­تارى تۇرعىندارىن جۇمىسپەن قام­تاماسىز ەتەدى. سونداي-اق مەم­لەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىگى نەگى­زىندە سالىناتىن ۇزىندىعى 73 شاقىرىمدىق الماتى ستانساسىن اينالىپ وتەتىن تەمىر جول جەلى­سىنىڭ قۇرىلىسى جوباسى بار. جو­لاۋشىلار تاسىمالى قىزمەتىن ءارى قاراي جاقسارتۋ ءۇشىن بيىل 100 جاڭا ۆاگون ساتىپ الۋ جوسپارلانىپ وتىر. مينيسترلىك سونىمەن قاتار مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندار ءۇشىن تەمىر جولمەن جولاۋشىلار تاسىمالداۋدىڭ قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋدە ماقساتتى تۇردە جۇمىس جۇرگىزۋدە. قازىرگى ۋاقىتتا 44 باعىتتا (الەۋمەتتىك ماڭىزدى 58 باعىتتىڭ) 98 دانا ارناۋلى ۆاگون-كۋپە جۇرەدى جانە ۆاگونداردىڭ ىشىندە ەركىن قوزعالاتىن، تۇسكەندە جانە مىنگەندە قولدانىلاتىن مۇگەدەكتەرگە ارنالعان اربالار بار. سونداي-اق الەۋمەتتىك ماڭىزدى باعىتتار بويىنشا جۇرۋگە 50 پا­يىزدىق جەڭىلدىك قاراستىرىلعان.

 

باسپانا ماسەلەسىن شەشۋدىڭ اۋقىمدى سپەكترى

تۇرعىنداردىڭ ءومىر ساپاسىن ارتتىرۋ ماقساتىندا قازاقستاندا «نۇرلى جەر» باعدارلاماسى ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. بۇگىنگى تاڭدا ءبىر تۇرعىنعا شاققاندا باسپانانى پايدالانۋعا بەرۋ كورسەتكىشى 0،71 شارشى مەترگە جەتتى. بۇل – تمد ەلدەرى ىشىندە ەڭ جوعارى كورسەتكىش (رەسەيدە – 0،54، بەلارۋس – 0،43، وز­بەكستان – 0،42 شارشى مەتر) جانە دامىعان ەلدەردىڭ دەڭگەيىنە جاقىندادى. بيىل 15 ملن شارشى مەتر (150 مىڭ تۇرعىن ءۇي) باسپانا سالۋ جانە 39 مىڭ وتباسىنا مەملەكەتتىك قولداۋ كورسەتۋ جوس­پارلانىپ وتىر.

زاڭنامالىق قىزمەت اياسىندا كوپپاتەرلى تۇرعىن ۇيلەردى باسقارۋ ورگاندارىنىڭ، تۇرعىن ءۇي-قۇرىلىس كووپەراتيۆتەرىنىڭ قىزمەتىن رەت­تەي­تىن تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى زاڭنا­ماسىنا وزگەرىستەر جانە جالپى مۇ­لىكتى كۇردەلى جوندەۋدىڭ جاڭا تەتىگى ەن­گىزىلدى.

جالپىۇلتتىق جوسپاردىڭ 77 تارماعىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنىڭ بىرەگەي وپەراتورىن قۇرۋ جانە «بايتەرەك» حولدينگىنىڭ ەنشىلەس ۇيىمدارىن بىرىكتىرۋ (قازاقستاندىق يپوتە­كالىق كومپانيا، تۇرعىن ءۇي قۇرى­­لىسىن كەپىلدەندىرۋ قورى، «باي­تەرەك دەۆەلوپمەنت»، «دامۋ» اق-نان قۇرىلىس سالۋشىلاردى سۋبسيديالاۋ ينسترۋمەنتىن بەرۋ) ارقىلى تۇرعىن ءۇي باعدارلامالارى وپەراتورلارىن قىسقارتۋ بويىنشا زاڭناما قابىلداندى. قازىرگى ۋاقىتتا مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن «تۇرعىنۇيقۇرىلىسجيناقبانكى»  اق بازاسىندا «وتباسى بانكى» دامۋ جانە قولداۋ تولىققاندى ينستيتۋتىن قۇرۋ ارقىلى تۇرعىن ءۇي ساياساتىن دامىتۋدىڭ ءارى قارايعى شارالارى پىسىقتالۋدا. 2020 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن «وتباسى بانكىنە» جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردا كەزەكتە تۇرعىنداردىڭ دەرەكقورىن بەرىپ، مەملەكەتتىك بازالارعا تولىق قولجەتىمدىلىكتى قامتاماسىز ەتۋ جوسپارلانعان.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ جول­داۋىنا سايكەس جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردا كەزەكتە تۇرعانداردىڭ باسپانا ماسەلەسىن تەزىرەك شەشۋ ءۇشىن جەكە تۇرعىن ءۇي قورىنان جالداۋ اقىسىن سۋبسيديالاۋ (جالداۋ اقىسىنىڭ 80%-ىنا دەيىن) تەتىگىن ەنگىزۋ ۇسىنىلدى. مۇندا باسپانانى جالداۋ قۇنىنىڭ ءبىر بولىگىن سۋبسيديالاۋ ۇسىنىلادى.

«وتباسى بانكى» قولداۋ كور­سە­تىلەتىندەردى كەزەكتە تۇرعانداردىڭ ىشىنەن كەلەسى ساناتتار بويىنشا انىقتايدى: وتباسىنىڭ ءاربىر مۇشەسىنە شاققاندا 1 ەڭ تومەنگى كۇنكورىس دەڭگەيىنە دەيىنگى كىرىسىنىڭ بولۋى; جالداۋ مەرزىمى 5 جىلعا دەيىن، مۇقتاج ەكەنىن راستاعان جاعدايدا ول مەرزىم ۇزارتىلادى; جالعا الىناتىن باسپانانىڭ ورتاشا اۋدانى 60 شارشى مەتر (40-تان 80 شارشى مەترگە دەيىن); ءار ءوڭىر ءۇشىن شارشى مەتردى جالداۋ قۇنى انىقتالادى. 

سونداي-اق جۇمىس بەرۋشىنىڭ شىعىندارىن سۋبسيديالاۋ تەتىگىن ەنگىزۋ جايى پىسىقتالۋدا.

بۇگىنگى تاڭدا ەلىمىزدە 6،5 مىڭ­داي اۋىل بولسا، ونىڭ 3،5 مىڭ­دايىنىڭ كەلەشەگى بار دەپ سانالادى. مينيسترلىكتىڭ ميسسيا­سى – حا­لىقتىڭ ءومىر ساپاسىن ارتتىرۋ ءۇشىن ۇلتتىق ەكونوميكا سالالارىن ورنىقتى دامىتۋ. ب.اتامقۇلوۆ مەم­لەكەت باسشىسى ايقىنداعان بار­لىق مىندەت پەن تاپسىرما ۆەدومستۆونىڭ تۇراقتى باقى­لاۋىندا بولىپ، ۋاقىتىندا ورىندالاتىنىن اتاپ ءوتتى.

سوڭعى جاڭالىقتار

اشىقتىق – قوعام دامۋىنىڭ كەپىلى

ايماقتار • بۇگىن، 13:00

دوللار قايتا قىمباتتادى

ەكونوميكا • بۇگىن، 12:18

قايران قالدىرعان قايىڭدى

فوتوگالەرەيا • بۇگىن، 11:56

ۇقساس جاڭالىقتار