ۇكىمەت • 08 قىركۇيەك، 2020

مەملەكەت باسشىسىنىڭ تالابى – حالىقتىڭ قالاۋى

281 رەت كورسەتىلدى

ۇكىمەتتىڭ ءباسپاسوز ورتالىعىندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداۋىندا ايتىلعان تاپسىرمالاردى جۇزەگە اسىرۋ شارالارى تۋرالى بريفينگ ءوتتى. وعان پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى رومان سكليار، اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى ساپارحان وماروۆ، يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ ءمينيسترى بەيبىت اتامقۇلوۆ، ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ءمينيسترى ماعزۇم مىرزاعاليەۆ قاتىستى.

 

مەملەكەت باسشىسى «جاڭا جاع­دايداعى قازاقستان: ءىس-قيمىل كەزەڭى» اتتى جولداۋىندا ونەركاسىپتى دامىتۋعا جانە ەكونوميكانى ارتاراپتاندىرۋعا ەرەكشە نازار اۋداردى. ر.سكليار اتاپ وتكەندەي، يندۋستريالاندىرۋ باعدارلامالارى اياسىندا وڭدەۋشى سەكتورعا باسا نازار
اۋدارۋ دۇرىس شەشىم. بۇل قول جەتكىزىلگەن كورسەتكىشتەرمەن راستالادى. «الەمدەگى جانە قازاقستانداعى پاندەميامەن بايلانىستى ورىن العان كۇردەلى جاعدايدا دا، 2020 جىلدىڭ 7 ايىندا ونەركاسىپ 3،8%-عا ءوستى. اسىرەسە فارماتسەۆتيكا 23،2%-عا، ماشينا جاساۋ 13،9%-عا، جەڭىل ونەركاسىپ 7،3%-عا ۇلعايدى دەدى ر.سكليار. 

مەملەكەت باسشىسى جولداۋدا وڭدەۋشى ونەركاسىپتەگى ءوندىرىس كولەمىن بەس جىلدا كەمىندە 1،5 ەسەگە ارتتىرۋدى تاپسىرعان بولاتىن. ر.سكلياردىڭ ايتۋىنشا، اتالعان ماقساتقا جەتۋ ءۇشىن  باسەكەلىك ارتىقشىلىقتار مەن سىرتقى نارىقتاعى ەكسپورتتىق مۇمكىندىكتەردىڭ بىرتىندەپ ارتۋىمەن، ىشكى نارىقتا وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ يندۋستريالىق الەۋەتىن دامىتۋ بويىنشا شارالار قابىل­دانادى.  جىل سوڭىنا دەيىن قوسىل­عان قۇنى نەعۇرلىم جوعارى ءونىم ءوندىرۋ ءۇشىن مەتالدار ءوندىرۋ جونىن­دەگى وتاندىق كاسىپورىندار مەن ولاردى قايتا وڭدەۋشىلەردىڭ ءوزارا ءتيىمدى ىنتى­ماقتاستىق تەتىگى ازىرلەنەدى. ينستي­تۋتسيونالدىق نەگىزدى ساقتاي وتىرىپ، جۇرگىزىلگەن جۇمىستارعا جۇيەلىك بەرۋ ءۇشىن «ونەركاسىپتىك ساياسات تۋرالى» زاڭ جوباسى بويىنشا جۇمىستار قولعا الىندى. قازىرگى ۋاقىتتا زاڭ جوباسى ازىرلەندى جانە بيزنەس قاۋىمداستىقپەن، سالالىق قاۋىمداستىقتارمەن جانە ونەركاسىپتىك كاسىپورىندارمەن تالقىلانۋدا.

جۋرناليستەر ساۋالىنا جاۋاپ بەرگەن اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى ساپارحان وماروۆ قازىر ەلىمىزدىڭ ەگىستىكتەرىندە 11،5 ملن گەكتار جەردىڭ استىعى باس­تى­رىل­عانىن، استىق شىعىمىنا بايلانىستى بيىل 18 ملن توننا استىق جينالادى دەگەن بولجام جاسالعانىن ايتىپ ءوتتى.

بيىل استىق ەكسپورتىنىڭ كولەمى 7-8 ملن توننانى قۇرايدى دەپ كۇتىلۋدە. ول استىق نەگىزىنەن وزبەكستان، قىرعىزستان، تاجىكستان سەكىلدى ورتالىق ازيا ەلدەرى­مەن قاتار اۋعانستان، يران ەلدەرىنە ەكس­پورت­تالادى. رەسەي سەكىلدى ءداستۇرلى رىنوك كوزى دە شەت قالمايدى. سونىمەن قاتار قىتاي باعىتى دا جىلدان-جىلعا كەڭەيە تۇسۋدە.

قازاقستاننىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن ەكسپورتتاۋ گەوگرافياسى دا كەڭەيىپ كەلەدى. ازىرگە 67 ەلگە ءونىم جونەلتىلۋدە. جىل سوڭىنا دەيىن 80 ەلگە ءونىم جونەلتىلەدى دەپ كۇتىلۋدە. ەكسپورت قۇرامىندا استىق پەن ۇننان باسقا بال، كۇنباعىس مايى، قاراقۇمىق، جارما جانە باسقا دا وسىمدىك شارۋاشىلىعىنىڭ ونىمدەرى بار. سونداي-اق مال ونىمدەرى دە ەكسپورتتالادى. جالپى، 3،2 ملرد دوللاردىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارى ەكسپورتتالادى.

قازىر اۋىل شارۋاشىلىعى مينيستر­لىگى ەلىمىزدىڭ اگروونەركاسىپ كەشەنىن دا­م­ىتۋدىڭ الداعى نەگىزگى باعىتتارى مەن قاعي­داتتارىن ايقىندايتىن ماڭىزدى قۇجات جوباسىن ازىرلەۋ ۇستىندە. بۇل قۇ­جات ەڭ الدىمەن تاۋار وندىرۋشىلەردىڭ تال­­قى­لاۋىنان ءوتۋى ءتيىس. مۇددەلى مەملە­كەت­تىك ورگاندارمەن دە كەلىسىلەتىن بولادى.

مينيسترگە اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى تسيفرلاندىرۋ ماسەلەسى، وسى باعىتتا قانداي ءىرى جوبالاردىڭ قولعا الىنعانى تۋرالى سۇراق قويىلدى. س.وماروۆ ءبىرىنشى كەزەكتە جەر قاتىناستارىن تسيفرلاندىرۋ قولعا الىنعانىن ايتىپ ءوتتى. بارلىق جەر تەلىمدەرى تسيفرلاندىرۋدان ءوتتى. بۇل ەندى جەر تەلىمدەرىن ەلەكتروندى فورماتتا بەرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. وسى ۇدەرىستى جۇرگىزگەندە ادامنىڭ ارالاسۋى شەكتەلەدى. پرەزيدەنتتىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلەرىنە قاتىستى قويعان ءبىر تالابىنىڭ ءوزى وسى بولاتىن.

يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ ءمينيسترى بەيبىت اتامقۇلوۆ ءوز سوزىندە ەلىمىزدەگى «نۇرلى جەر» باع­دار­­ل­ا­ماسىنىڭ جالپى بيۋدجەتى 5،5 ترلن تەڭگەنى قۇرايتىنىن، مۇنىڭ 2،1 ترلن تەڭگەسى اۆتوكولىك جولدارىن سالۋ مەن جاڭعىرتۋعا تيەسىلى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ترانزيتتىك تاسىمالداعى پوزي­تسيا­لاردى ساقتاپ قالۋ ءۇشىن قىزمەت كورسەتۋ، تاسىمالداۋدىڭ ساپاسى مەن جىلدامدىعىن ارتتىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. وسى ماقساتتا قازاقستاننىڭ كولىك ينفراقۇرىلىمىن ودان ءارى دامىتۋ جۇمىستارى جالعاسادى. 2020 جىلى رەسپۋبليكالىق اۆتوموبيل جولدارى جەلىسىنىڭ 4 مىڭ  شاقىرىمىندا قوزعالىس اشىلادى. جاقسى جانە قاناعاتتانارلىق جاعدايداعى اۆتوموبيل جولدارىنىڭ ۇلەسى 90%-دى قۇرايدى. 2025 جىلعا دەيىن رەسپۋبليكالىق اۆتوموبيل جولدارىنىڭ بارلىق 100% (24 مىڭ كم) قالپىنا كەلتىرىلەدى جانە رەكونسترۋكتسيالانادى، سونداي-اق سەرۆيستىك ينفراقۇرىلىمدى قۇرۋ جۇمىستارى اياقتالادى. 601 سەرۆيستىك الاڭ قۇرىلادى. 

كۇتۋ كەزەگىندە تۇرعان 100 مىڭنان استام ادامنىڭ تۇرعىن ءۇي ماسەلەلەرىن شەشۋ ءۇشىن «نۇرلى جەر» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىندا شامامەن 90 ملرد تەڭگە سوماسىنا جەكە تۇرعىن ءۇي قورىنداعى جالداۋ اقىسىن سۋبسيديالاۋ تەتىگى قاراستىرىلادى (جالداۋ اقىسىنىڭ 80%-ىنا دەيىنگى مولشەردە).  ازاماتتارعا سۋبسيدياعا قولجەتىمدى بولۋى ءۇشىن «وتباسى» بانكىنىڭ وكىلەتتىكتەرى مەن جاۋاپكەرشىلىگى جالعا الۋعا سۋبسيديا ءبولۋ تۇرعىسىنان كەڭەيتىلەدى. تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق تۋرالى قابىلدانعان زاڭناما اياسىندا قازاقستاندا مەنشىك يەلەرى بىرلەستىكتەرى ينستيتۋتى ەنگىزىلۋدە. بارلىق قاجەتتى نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەر قابىل­دانىپ، بەكىتىلدى.

ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرس­تار ءمينيسترى ماعزۇم مىرزاعاليەۆ مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن جانۋارلاردى قورعاۋ تۋرالى زاڭ جوباسى ازىرلەنگەنىن ايتتى. قۇجات ۇكىمەتتىڭ قاراۋىنا ەنگىزىلدى. ودان ءارى پارلامەنتكە تاپسىرىلاتىن بولادى.

سونداي-اق ول ەلىمىزدىڭ ەكولوگيالىق جاعدايىنا پرەزيدەنت تاراپىنان باسا ءمان بەرىلىپ وتىرعانىن، وسى باعىتتا جۇمىستاردىڭ شيراعانىن، بۇل ماسەلەدە ءتيىستى ورگاندار حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىنىن اتاپ ءوتتى. ەكولوگيالىق باعىتتاعى قۇجاتتار قازىر جۇرتشىلىقپەن بىرگە قىزۋ تالقىلانىپ جاتىر.

 

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار