رۋحانيات • 14 تامىز، 2020

ۆالس كورولى

164 رەت كورسەتىلدى

ونىڭ اندەرى – ءار قازاقتىڭ جۇرەك تورىندە ماڭگىلىك سالتانات قۇراتىن عۇمىرلى اۋەندەر! ول – ءان ارقىلى وتانىنا قورعان بولعان قايراتكەر. ول – ونەر ارقىلى ۇلتتى تۇتاستىرعىسى كەلگەن بىرەگەي تۇلعا!

ءشامشى اندەرى – قازاقتىڭ وزىن­دەي قاراپايىم، قازاقتىڭ وزىندەي دانا.

ءبىر عانا «مەنىڭ قازاقستانىم» مارشى – جەر بەتىنىڭ ءار تۇكپى­رىن­دەگى جۇرەگى قازاق دەپ سوققان قا­را­كوز قان­داستارىمىزدى بىرىك­تىرە­تىن ۇلى كۇشكە اينالدى! ءاننىڭ ان­ۇرانعا اينالۋى – سازگەر با­قىتى. ءشام­شىنىڭ شىنايى بولمىسى ءوزىنىڭ ولمەس مۇرالارىندا عاسىرلاردان عاسىر­لارعا جالعاسىپ عۇمىر كەشە بەرەدى.

ەلىمىزدىڭ كوك بايراعى بيىككە كوتەرىل­گەندە قوسا شىرقالاتىن ازات­تىق جىرى وسى اۋەن – «مەنىڭ قازاقستانىم!».

ءشامشى ازاماتتىق ليريكا مەن ماحاببات سازىن قاتار تەربە­گەن قايتالانباس كومپوزيتور. ونىڭ ت­امىرىندا تۋلاپ اققان ۇلى سارىندار سوناۋ كونە زامانالاردان دا، ءوزى ءومىر سۇرگەن داۋىردەن دە قول بۇلعاپ جاتادى!

ءشامشى اندەرى – ءوزى ءومىر سۇرگەن ادەبي-مادەني ورتانىڭ دا تىنىس-تىرشىلىگىنەن، قوعام كەلبەتىنەن، سە­زىم سۋرەتتەرىنەن ۇدايى سىر شەر­تىپ تۇراتىنىمەن قۇندى.

ءۇش جۇزگە تارتا ءاننىڭ اۆتورى رەتىندە قازاق دالاسىن انگە بولەگەن ءشامشى قۇبى­لىسى جاڭا بۋىنعا ءاردايىم تەمىرقازىق جۇلدىزىنداي جارىعىن شاشىپ كەلەدى.

سازگەر ءشامشىنىڭ نەبىر قى­زىق­تارىن قاتار كەشكەن اقىن تۇمان­باي مولداعاليەۆ:

ء«شامشىنىڭ ءانى، ءشامشىنىڭ ءانى – ءانىمىز،

ءبىرازدان كەيىن ءشامشى بوپ كەت­تىك ءبارىمىز» دەپتى.

قالاي ءدال تاۋىپ ايتىلعان ءساتتى ءسوز، سازگەرگە دەگەن ۇلى ساعىنىشتى وياتاتىن تاماشا تىركەس!

قالداياقوۆتىڭ قايتالانباس ونەر تۋىندىلارىنىڭ قايىر­ما­سىنا قوسىلىپ وتىرىپ-اق ءوزىمىزدىڭ دە قاي ۋاقىتتا شامشىگە اينالىپ كەتكەنىمىزدى اڭعارماي قالعان كەزدەرىمىز از ەمەس.

ءشامشى اندەرى شاتتىقتان سىڭ­عىر­لاعان داۋىستاردا، قۋا­نىشتان بالبۇل جانعان كوزدەردە، ساعىنىسقان ىستىق قۇشاقتاردا ءومىر سۇرەدى!

ءشامشىنىڭ اندەرى – ءومىردىڭ وزىندەي اسەم، ادام جانىنداي سۇلۋ!

ءشامشىنىڭ شەدەۆرلەرى البەتتە قازاقتىڭ كلاسسيك اقىندارىمەن اي­رىقشا. ونىڭ اندەرىنەن البەتتە مۇقا­عالي ماقاتاەۆتىڭ، قادىر مىرزا ءالىنىڭ، جۇمە­كەن ناجىمەدەنوۆتىڭ، تولەگەن اي­بەر­گەنوۆتىڭ، تۇمانباي مولداعاليەۆتىڭ قولتاڭباسىن كەزدەستىرمەي وتپەيسىز.

«شامشىگە ايت،

تاعى دا ءبىر تاڭداندىرسىن،

جىنداندىرسىن جۇرەكتى، جانداندىرسىن!

ماڭگى ولمەس ماحابباتىم ايتا جۇرەر،

ماڭگىلىك ولمەيتۇعىن ءان قالدىرسىن!» دەيدى مۇقاڭ، مۇ­قاعالي ماقاتاەۆ. وسى ءبىر اۋىز ولەڭنىڭ وزىنەن-اق ءبىزدىڭ كوز ال­دىمىزعا ۇلى ماحابباتتى سيقىرلى سازعا بولەگەن ءشامشى وبرازى اي­قىن كەلەدى.

ءشامشى اندەرىندە دالا ءومىرى مەن قالا وركەنيەتى استاسىپ جاتادى. قول ۇستاسقان عاشىق جاس تا، قىرمانداعى ەڭبەكقور ەگدە دە ءشامشى انىمەن تىنىستايدى.

قازاق رۋحانياتىن بايىتقان ۇركەردەي توپتىڭ ىشىندە ءشامشى فەنومەنى ارقاشان سونىسىمەن دارالانىپ تۇرادى.

ءشامشى – قازاقتىڭ كەڭ-بايتاق ساحاراسىن ءان-قۇشاعىنا باسقان دەگدار.

ءشامشىنى ۆالس كورولى دەگەنى­مىزبەن، ونىڭ جىگەرلى، قايراتتى، رۋحتى اندەرى ۇنەمى قازاقتىڭ اسقاق مىنەزىن تانىتار ەدى.

جۇرەكتى شىمىرلاتا بويدى بيلەگەن عاجايىپ تۋىندىلار – قازاقتىڭ جانى دەسەك تە ارتىق ايتقاندىق ەمەس.

قازاق رۋحانياتىنداعى ءشامشى شى­را­عى ءاردايىم جارقىراپ تۇرا بەرسە دەيمىز!

 

 

سوڭعى جاڭالىقتار

اماناتقا ادالدىق

ادەبيەت • كەشە

ديلليان ۋايت قاھارىنا ءمىندى

كاسىپقوي بوكس • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار