كوروناۆيرۋس • 10 شىلدە، 2020

دەرتكە دەرت جاماپ الماڭىز (اسىرەساراپشىلاردان ساق بولۋ ەسكەرتىلىپ وتىر)

347 رەت كورسەتىلدى

ەلىمىزدە بىرىمىزگە ءتان اۋىرىپ، بىرىمىزگە ءتان اۋىرماسا دا جان اۋىرىپ تۇرعان كۇردەلى كەزەڭ بولىپ تۇر. قىسىلتاياڭ كەزەڭدە قوس وكپەدەن قىسقان ىندەت اعايىنداسىپ، اركىمنىڭ ارىپتەسى مەن سىيلاس جاماعايىنىن، جاقىن-جۇراعاتىن، التى الاشتىڭ ايتۋلى ازاماتتارىن دا ارامىزدان الىپ كەتىپ جاتىر.

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ وسىعان وراي حالىققا ارناعان ۇندەۋىندە باتپانداپ كىرگەن اۋرۋ مىس­قالداپ شىعاتىنىن ايتىپ، قالىڭ بۇقاراعا مەملەكەت تاراپىنان بارلىق قولداۋدىڭ بولا­تىنىن جەتكىزدى، كۇللى قازاقستاندىقتاردى قاۋىپسىزدىك شارالارىن قاتاڭ ساقتاۋعا شاقىردى.

اسىرەسە الەۋمەتتىك جەلىلەردە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا قاتىستى ءارتۇرلى ارانداتۋ مەن اۋىرعان ناۋقاستاردى اداستىراتىن اقىل-كەڭەستىڭ كوبەيىپ كەتكەنى دە الاڭداتپاي قويمايدى.

بۇل رەتتە قازاقتىڭ ء«تاۋىپتىڭ جاق­سى­سى – اۋرۋعا اۋرۋ قوسپاعانى» دەگەن دانا ءسوزى ەسكە تۇسەدى. ءدارىحانادان دا، دا­رىگەردەن دە ىزدەگەنى مەن سۇراعانىن تاپ­پاي داعدارعان سىرقاتقا ءدال قا­زىر­گى سىني ۋاقىتتا ءاربىر دۇرىس بە­رىل­گەن كەڭەس – ۇلكەن دەمەۋ. ويتكەنى ءتىل­دىڭ ۇشىندا ناۋقاسقا جاسالاتىن ەم­نىڭ پايداسى مەن زيانى، ەڭ باس­تى­سى ادام ءومىرى تۇر. بۇل ورايدا الەم­دى ابىگەرگە سالعان ۆيرۋستىڭ ەمى دە تو­لىق قالىپتاسپاعانىن، حالىقارالىق ۇيىم­داردىڭ حاتتاماسىنا سايكەس قول­دا­نىلىپ جۇرگەنىن دە ەسكەرگەن ابزال. سونداي-اق ادام اعزاسىنىڭ جەكە تۇلعا رەتىندەگى ەرەكشەلىكتەرى دە ەستە بولۋى ءتيىس. وسىعان وراي ەلىمىزدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى ۇزاق جىل­عى ءوتىلى بار دارىگەرلەر مەن بىلىكتى مامان­دار­دىڭ، عىلىم وكىلدەرىنىڭ اقىل-كەڭەسىنە سايكەس قازىرگى ۋاقىتتا ايتىلىپ جاتقان ەمدەۋ تۇرلەرى مەن ءدارى-دارمەكتىڭ كەز كەل­گەن ءتۇرىنىڭ كەرى جانە جاناما اسەرى بو­لاتىنىن ەسكەرتەدى.

«الايدا ادامدار ءتۇرلى تابلەتكا ىشەر كەزدە نەمەسە انتيبيوتيك سالدىرار الدىندا بۇل ماسەلە توڭىرەگىندە كوپ ويلانا بەرمەيدى. ءبىز ناۋقاستار ەڭ كوپ قولداناتىن پرەپاراتتاردى قاراپ شىعىپ، ولاردىڭ پايداسى مەن زيا­نىن تۇسىنۋگە تىرىستىق» دەيدى سالا ماماندارى. ياعني مينيسترلىكتىڭ ما­لىم­دەۋىنشە، كەز كەلگەن دارىلىك پرەپاراتتى ناۋقاستىڭ دەنساۋلىعىنا، ونىڭ سيمپتومدارىنا بايلانىستى جانە انامنەزىندەگى گيپەرتونيانى، قانت ديابەتى نەمەسە جۇرەك-قان تا­مىر­لارىنىڭ پاتولوگياسى سىندى قا­ۋىپ­­­تى فاكتورلاردى ەسكەرە وتىرىپ، دارىگەر عانا جازىپ بەرۋى كەرەك. ەگەر وزىڭىزگە ءوزىڭىز دارىگەر بولساڭىز جانە قوراپتى اشقاندا، ءتىپتى، نۇسقاۋلىعىن وقى­ماي قوقىسقا تاستاي سالساڭىز، وندا تومەن­دە­گى اقپاراتتى بىلگەنىڭىز دۇرىس.

 

قىزۋدى تۇسىرەتىن دارىلەر

مەملەكەتتىك دارىلىك زاتتار تىزىمىن­دە حالىقارالىق پاتەنتى جوق پاراتسەتامول جانە قۇرامىندا پاراتسەتامول بار تابلەتكا، سۋسپەنزيا، سۋپپوزيتوري، وتاندىق جانە شەتەلدىك زاۋىتتار وندىرگەن ۇنتاق سىندى 86 پرەپاراتتىڭ اتاۋى تىركەلگەن. ياعني تاڭداۋ كوپ. بۇل جەردە ءسىز قانداي شەشىم قابىلدايسىز، مىنە، سول ماڭىزدى. مىسالى، ءبارىمىز ءجيى قولداناتىن پاراتسەتامول وتە ۋلى، اسىرەسە، باۋىر مەن بۇيرەككە زيان. ونى باقىلاۋسىز جانە نەگىزسىز ىشكەن­دە اللەرگيالىق اۋرۋلار مەن برونح دەمىك­پەسى كۇشەيۋى مۇمكىن.15 جاسقا تولماعان با­لا­لارعا بەرۋگە تىيىم سالىنعان ءاس­پي­ريننىڭ سالدارىنان ىشەكتەن قان كەتۋى مۇمكىن. ەگەر بۇل پرەپارات تۇماۋ نەمەسە قىزىلشاعا قارسى قابىلدانسا، رەيا سيندرومى نەمەسە سوڭى ولىممەن اياق­تا­لاتىن باۋىر اۋرۋى ءورشۋى مۇمكىن. ال انالگين قان جاسۋشالارىنىڭ ءتۇ­زىل­ۋىن بۇزادى جانە ىشكى قان كەتۋ، اۋىر اللەرگيالىق رەاكتسيالاردى تۋدىرۋى مۇمكىن.

يبۋپروفەن – قىزۋدى تۇسىرەتىن دارى­لەر­دىڭ اراسىنداعى ەڭ قاۋىپسىزى سانالادى، بىراق جۇرەكتى اينىتىپ، قۇستىراتىن گاستروپاتيكالىق اسەرى دە بار. بۇل پرەپاراتتى باقىلاۋسىز قابىلداعان جاعدايدا سوزىلمالى گاستريت، اسقازان مەن ون ەكى ەلى ىشەكتىڭ ويىق جاراسى ءورشىپ، قان كەتۋ، برونحتىڭ ءتۇيىلۋى، اعزاداعى سۇيىقتىقتىڭ كەشىگۋى، كورۋ قابىلەتىنىڭ بۇزىلۋى مۇمكىن. ونى پاراتسەتامولمەن بىرگە ىشۋگە بولمايدى.

قازاقستانداعى كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىن ەمدەۋگە ارنالعان كلينيكالىق حاتتامادا قىزۋدى تومەندەتەتىن وسى ەكى پرەپارات ۇسىنىلدى، بىراق شەكتەۋلى دوزادا جانە تەمپەراتۋرا 38 گرادۋس­تان جوعارى بولعاندا عانا قولدانۋعا كەڭەس بەرىلگەن. پاراتسەتامولدىڭ دوزاسى 500 مگ نەمەسە يبۋپروفەن – 200-400 مگ، بىراق تاۋلىگىنە 4 تابلەتكادان ارتىق ەمەس. سونىمەن قاتار بەزگەكتىڭ جۇقپالى-قابىنۋ پروتسەسىنە اعزانىڭ قورعانىش رەاكتسياسى بار ەكەنىن ەسكەر­گەنىڭىز ءجون.

تەمپەراتۋرا جوعارىلاعاندا ينفەكتسيا قوزدىرعىشتارى باياۋ كوبەيەدى، ال يممۋندىق جۇيەنىڭ بەلسەندىلىگى ارتادى – يممۋنوگلوبۋلين مەن ينتەرفەرون پايدا بولادى. سوندىقتان تەمپەراتۋرانى ۇنەمى تومەندەتپەۋ كەرەك. 38 گرادۋسقا دەيىنگى قىزۋ، كەرىسىنشە، اعزا­نىڭ دەرتكە قارسى كۇرەسۋىنە كومەك­تە­سەدى.

 

ۆيرۋسقا قارسى پرەپاراتتار

دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى ۆي­رۋس­قا قارسى سيپاتتاعى 29 پرەپا­رات­تىڭ ىشىندە جرۆي مەن جرۆي كەشەندى ەمدەۋگە ارنالعان 23 دارىلىك زاتتى عانا ۇسى­نادى. ونىڭ اراسىندا ارپەفليۋ، رە­مانتادين، ەرگوفەرون، ينگاۆيرين، اربي­دول جانە كاگوتسەل بار.

بىرىنشىدەن، COVID-19 ەمدەيتىندەي ونىڭ تيىمدىلىگى دالەلدەنبەگەن جانە كلي­نيكالىق حاتتامادا امبۋلاتوريالىق جاع­دايدا ۆيرۋسقا قارسى پرەپاراتتار قابىلداۋ تۋرالى ەشتەڭە ايتىل­ما­عان. ەكىنشىدەن، يممۋنيتەت وسى پرەپاراتتاردىڭ كومەگىمەن جاساندى تۇردە ساقتالادى جانە ادام ونى توق­تاتقاننان كەيىن، اعزا تولىعىمەن قور­عال­ماعان، ياعني اۋرۋدىڭ قايتالانۋ قاۋىپى بىرنەشە ەسە ارتادى.

 

انتيبيوتيكتەر

ۆيرۋسقا قارسى پرەپاراتتارمەن قاتار انتيبيوتيك تە كوپ قولدانىلۋدا. انتيبيوتيكپەن ۆيرۋستىق ينفەكتسيانى ەمدەمەيدى جانە ونىڭ پايداسى دا جوق. ۇزاق قولدانعان جاعدايدا وعان اعزا ۇيرەنىپ كەتەدى. دەمەك، شىنىمەن قاجەت بولعاندا نەمەسە قيىن جاعدايدا دارىگەردىڭ ءدارى-دارمەك تاڭداۋى قيىن بو­لادى. سونىمەن قاتار باۋىر مەن بۇي­رەكتى حيميالىق زاتتارمەن ۋلاۋ قاۋپى وتە جوعارى، جانە جاناما اسەرى كوپ – اسقازان-ىشەك جولدارىنىڭ فۋنكتسياسىنىڭ بۇزىلۋىنان جۇيكە جۇيەسى تاراپىنان تەرىس رەاكتسيالارعا دەيىن بولۋى ىقتيمال.

اتالعان تەراپيانى قابىلدار كەزدە نەمەسە دارىگەر تاعايىنداعاندا مىنا ەرە­جەلەردى ەستە ساقتاڭىز: انتي­بيو­تيك­تەر­دى پروبيوتيكتەرمەن قابىلداۋ كەرەك، ولاردى كۋرسپەن ءىشۋ كەرەك; ءبىرىنشى ينەكتسيا الدىندا، ەگەر پرەپارات بۇ­رىن قولدانىلماسا، سەزىمتالدىققا تەست جاساۋ قاجەت; بالالار مەن جۇكتى ايەل­دەرگە كورسەتىلىمدەر بويىنشا جانە دۇرىس رەجىمدە قابىلدانسا عانا ۇسى­نىلمايدى; تابلەتكادان ينەكتسيا جاق­سى; انتيبيوتيكتەر الكوگولمەن ۇي­لەس­پەي­تىنىن ەستە ۇستاعان ابزال.

سونداي-اق وتاندىق دارىگەرلەر قازنەتتە پاتسيەنتتەرگە قاۋىپتى ۆيرۋسقا قار­سى كۇرەستە ايتىلىپ جۇرگەن ەڭ زيان­دى التى كەڭەستى ءتۇزىپ العان ەكەن. ونىڭ قاتارىندا ينگالياتسيالىق بۋمەن ەمدەۋدى الساق، بۇل قان قىسىمى جوعا­رى، جۇرەك-قان تامىرلارى اۋرۋى­نا قارسى اسەر بەرىپ، بۇيرەك قىز­مە­تى­نىڭ بۇزىلۋىنا الىپ كەلەدى. ال ۋسارىم­ساقتى اش قارىنعا قولدانۋ اسقا­زان-ىشەك جولدارىنىڭ اۋرۋى بار ادامدارعا كەرى اسەر بەرەدى. سول سياق­تى اراقتى مولشەردەن ارتىق قول­دانۋ نەمەسە ءسپيرتتىڭ بۋىمەن دە­زين­فەك­تسيا جاساۋ يممۋندىق جۇيەنى السى­رەتىپ، ۆيرۋستى تەز قابىلداۋعا ىقپال ەتەدى. وكپەنىڭ جۇمىسىن «جان­دان­دىرۋعا» بايلانىستى شەكتەن تىس سالماق ءتۇسىرۋ دە ونىڭ قىزمەتىن السى­رە­تەدى. سونداي-اق دارىگەرلەر حيجاما جا­ساۋدىڭ دا پايداسىنان زيانى مول بولۋى مۇمكىن ەكەنىن جەتكىزەدى. جانە ان­تيبيوتيكتەردىڭ قاۋىپسىز بولمايتىنىن، اسىرەساراپشىلاردان ساق بولۋدى ەسكەرتەدى.

 

سوڭعى جاڭالىقتار

قحل كەستەسى جاريالاندى

حوككەي • بۇگىن، 08:16

تايجان مۇراسى توزبايدى

رۋحانيات • بۇگىن، 08:15

95 جاسىندا كۋالىك الدى

وقيعا • بۇگىن، 08:11

جەمقورلار اللەياسى كەرەك پە؟

ساياسات • بۇگىن، 08:03

ەكپەنى وزدەرىنە سالدىردى

قوعام • بۇگىن، 08:00

پاندەميا كەزىندەگى پەرزەنتحانا

مەديتسينا • بۇگىن، 07:57

جاڭا ماۋسىمداعى وزگەرىستەر

فۋتبول • بۇگىن، 07:37

قاتەرلى ماۋسىم

الەم • بۇگىن، 07:26

ۇزدىك 8 كوماندا انىقتالدى

فۋتبول • بۇگىن، 07:20

قۇلقىن ءھام قۇلدىق

قوعام • بۇگىن، 07:15

ءتىلسىز جاۋدىڭ تاقسىرەتى

ايماقتار • بۇگىن، 07:08

تەگىن ءدارى-دارمەك كىمگە تيەسىلى؟

مەديتسينا • بۇگىن، 06:50

شاراپاتى مول «شەت-كومەك»

ەكونوميكا • بۇگىن، 06:39

ەگىنگە وراق ەرتە ءتۇستى

قوعام • بۇگىن، 06:33

جەزقازعانعا گاز جەتكەندە...

ەكونوميكا • بۇگىن، 06:31

«ينتەر» – جارتىلاي فينالدا!

سپورت • بۇگىن، 02:50

ۇقساس جاڭالىقتار