قوعام • 13 مامىر، 2020

ءسۇيىنشى سۇرايتىن كۇن جاقىن

11499 رەتكورسەتىلدى

«ەلگە ەل قوسىلسا قۇت» دەگەن، جالپى دۇنيە جۇزىندەگى دەموگرافيا ماسەلەسىندە حالىق سانىنىڭ سوڭىندا ء«نولى» كوپ «دوڭگەلەك» داتاعا جەتۋدى ارنايى اتاپ ءوتۋ ءداستۇرى بۇرىننان بار. ەلدى ەلەڭ ەتكىزەتىن مۇنداي ايتۋلى داتالار قازاقستاندا دا ۇلكەن قۋانىشپەن اتالىنىپ ءوتىپ كەلەدى. 1981 جىلدىڭ 28 جەلتوقسانىندا الماتى قالاسىندا ميلليونىنشى تۇرعىن دۇنيەگە كەلدى. ۇلتى قازاق سابيگە باتىر باۋكەڭ باتاسىن بەرىپ، باۋىرجان دەگەن ات قويىلدى.

سۋرەتتى تۇسىرگەن ەرلان ومار، «ەQ»

ودان كەيىن تاۋەلسىز قازاق­ستاندا 11 ميلليونىنشى قازاق پەن 17 ميلليونىنشى تۇرعىن­نىڭ دۇنيەگە كەلۋى ەل مەرەيىن ءبىر ءوسىرىپ تاستادى. 2012 جىلدىڭ 28 جەلتوقسانىندا 11 ميلليو­نىنشى قازاق تۇركىستان وبلى­سىنداعى (بۇرىنعى وڭتۇستىك قازاق­ستان وبلىسى) كيەلى قازىعۇرت قويناۋىندا دۇنيەگە كەلدى. ول مالىك پەن شولپان ەسىمدى وتان­داسىمىزدىڭ وتباسىن­داعى مۇحتار اتتى ەر بالا ەدى. مۇح­تاردىڭ اناسى – شولپان اۋىلداعى مەكتەپتە مۇعالىم، اعىلشىن تىلىنەن ساباق بەرەدى. مالىك – اۋىل شارۋاشىلىعىمەن اينالىسادى. باۋ-باقشا، جەر وڭدەۋ، مال بورداقىلاۋ، مىنە، نەگىزگى كاسىبى وسى. سول كەزدە مۇح­تاردان بولەك ءبىر قىزى، ەكى ۇلى بار بولاتىن. وسى ماقالانى جازۋ بارىسىندا مالىك بادامباەۆتىڭ وزىمەن دە حابارلاستىق. «مۇحتار قازىر اۋىلداعى قۇلمات ومىر­اليەۆ اتىنداعى مەكتەپتىڭ 2 سىنىپ وقۋشىسى. ساباق ۇلگەرىمى جاقسى. شۇكىرشىلىك، مۇحتار بالام اقجولتاي بولىپ، ودان كەيىن توقتار، مۇحاممەد دەگەن ۇلدارىم دۇنيەگە كەلدى»، دەپ اعىنان جارىلدى مالىك بالۋان.

ال ەلىمىزدىڭ 17 ميلليو­نىن­­شى تۇرعىنى 2013 جىل­دىڭ 15-مامىر كۇنى استانا ۋا­قىتىمەن ساعات 23:10-دا دۇنيەگە كەلدى. تۇركىستان وبلىسى، سايرام اۋدانى، تاسكەن اۋىلىندا كىندىگى كەسىلگەن ءسابيدىڭ تۋعان كەزدەگى سالماعى 3 كگ. 670 گرامدى، ال بويى 53 سانتيمەتردى قۇراپتى. سانسىز بابتار ەلى سانالاتىن سايرام توپىراعىندا شىر ەتىپ، بۇكىل ەلىمىزدى قۋانىشقا بولەگەن التىن ۇلعا اتا-اناسى التىنبەك دەگەن ەسىم بەردى. التىنبەكتىڭ اكەسى مۇرات تا جەكە شارۋا­مەن اينالىسادى، اناسى گۇل­ميرا – اعىلشىن ءتىلى ءپانىنىڭ مۇعالىمى. التىنبەكتىڭ بۇعان دەيىن تۋعان ءۇش اعاسى بار. ياعني نۇربەك، جانىبەك جانە اسىلبەك دەگەن بالالار – اتاسى ەسقارا مەن اجەسى ءزابيرانىڭ قو­لىندا ءوسىپ، باۋىرىندا ەر­كە­لەپ، تاربيەسىن كورگەن، ۇل­كەن ونەگەلى وتباسىنىڭ ورەندەرى.

«اللا قالاسا، وسى مامىر ايىنىڭ 15-ىندە التىنبەك بالام جەتى جاسقا تولعالى وتىر. بيىل 1-سىنىپتى بىتىرەدى. تاسكەن اۋىلىنداعى №115 ورازباي اتىنداعى نەگىزگى ورتا مەكتەبىندە وقىپ ءجۇر. نۇربەگىم – ستۋدەنت، جانىبەگىم – 10 سىنىپتا، اسىلبەگىم 6-سىنىپتا وقيدى. بالالارىمىز امان بول­سىن، ءۇمىتىمىزدى اقتاسىن»، دەيدى التىنبەكتىڭ اناسى گۇلميرا ساپارباەۆا.

ارادا تاعى ءتورت جىل ۋاقىت ءوتتى. ءسويتىپ 2017 جىلدىڭ 11 مامىرىندا الماتى وبلىسى تالدىقورعان قالاسىندا تۋعان ءمۇسليما ساماتقىزى ەلىمىزدىڭ 18 ميلليونىنشى تۇرعىنى رەتىندە تىركەلگەنى انىقتالدى. ءسابيدىڭ اكەسى – سامات بەستىباەۆ، اناسى – ديانا ومارحانوۆا.

ء«مۇسليما بۇگىن ءۇش جاسقا تولدى. ول دۇنيەگە كەلگەندە وبلىس اكىمى پاتەر سىيلاعان بولاتىن. قازىر تالدىقورعان قالاسىندا سول پاتەردە تۇرىپ جاتىرمىز. ءمۇسليمادان ۇلكەن ءبىر ۇلىم بار. جول­داسىم ەكەۋمىز مۇعالىم بولىپ جۇمىس ىستەيمىز» دەيدى ءمۇس­ليمانىڭ اناسى ديانا ومارحانوۆا.

مىنە، ەندى بەرەكەلى، مەرە­ك­ەلى مامىر ايىندا ەل تۇر­عىندارى تاعى دا جوعارعى جاققا ەلەڭدەپ، ءسۇيىنشى حابار كۇتىپ وتىر. اللا قالاسا، وسى ايدا قازاقستاننىڭ 19 ميل­­ليونىنشى تۇرعىنى انىق­تالۋى ءتيىس. قاراپ وتىرساق، ەل مەرەيىن اسىرعان التىنبەك پەن ءمۇسليمانىڭ دۇنيەگە كەلۋى اراسىندا ءتورت جىل ۋاقىت ءوتىپتى. ياعني ءتورت جىلدا 1 ميلليونعا كوبەيدىك. ەندى بۇل جولى ميلليوندى ءۇش جىلدا باعىندىرىپ، 19 ميلليونعا جەتكەلى تۇرمىز. بۇل ەلىمىزدىڭ دەموگرافيالىق مارتەبە­سىن تاعى ءبىر دالەلدەپ، التىن قۇرساقتى انالارىمىزدىڭ قاتارى ارتىپ كەلە جاتقانىن بايقاتسا كەرەك. ءبىر جاعى ەل تۇرمىسىنىڭ جاقسارىپ قالعانىن دا بىلدىرەتىنى انىق. ەلىمىزدە تاۋەلسىزدىكتىڭ كوك تۋىن كوتەرگەن جىلدارى قازاق حالقىنىڭ ۇلەس سالماعى نەبارى 37 پايىزدى قۇرايتىن. سول جىلدارى: «قازاق ءوز الدىنا ەگەمەن ەل بولا الا ما، جوق، الدە ۇلەس سالماعى باسىم باسقا ۇلتتاردىڭ جەتە­گىندە كەتە مە؟» دەگەن قور­قىنىشتى سۇراقتىڭ ءاربىر قان­داسىمىزدىڭ كوكەيىندە تۇرعانى انىق. اللاعا مىڭ مارتەبە شۇكىرشىلىك، ىنتىماق پەن بىرلىكتىڭ ارقاسىندا وسى دارەجەگە جەتتىك. مىنە، وسىنىڭ ءبارى تاۋەلسىزدىكتىڭ ارقاسىندا مۇمكىن بولدى.

لايىم، ەلىمىز امان، جۇر­تىمىز تىنىش بولىپ، حالقى­مىزدىڭ سانى ارتا بەرسىن!

 

سوڭعى جاڭالىقتار

مارقاكولدە كۇزەت كۇشەيتىلدى

ايماقتار • بۇگىن، 10:41

پورترەت (ۇشتاعان)

ادەبيەت • بۇگىن، 08:51

ءار ادام – جەردىڭ تۇتىنۋشىسى

ەكولوگيا • بۇگىن، 08:48

وسىنداي ەلىم بار!

پىكىر • بۇگىن، 08:42

ءار ەلدىڭ ءوز دامۋ جولى بولادى

ساياسات • بۇگىن، 08:40

بايلامى بەكەم ءباتۋالى ءسوز

ساياسات • بۇگىن، 08:37

كەي وڭىردە ۆيرۋس ءورشي ءتۇستى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 08:24

«مەنىڭ تۋىم» اكتسياسى ءوتتى

ايماقتار • بۇگىن، 08:09

ەلىمىزدىڭ باستى قۇندىلىقتارى

ساياسات • بۇگىن، 08:06

شارالار قاتاڭ ساقتالۋى ءتيىس

تەننيس • بۇگىن، 08:04

«بارىس» – ۇزدىكتەر قاتارىندا

حوككەي • بۇگىن، 08:03

ۇشتى، ۇشتى، شاتىر ۇشتى!..

قوعام • بۇگىن، 07:56

الماتىدا اقىن كوپ...

ادەبيەت • بۇگىن، 07:44

«اقبىلەك». جان جاراسى...

ادەبيەت • بۇگىن، 07:42

شۇعىلا-نۇردى بەتكە الىپ...

رۋحانيات • بۇگىن، 07:38

ابايعا ارنالعان ءمۇشايرا

اباي • بۇگىن، 07:36

سالعىرتتىق سان سوقتىرماسىن

قوعام • بۇگىن، 07:10

كوش باسىندا – مەيۆەزەر

كاسىپقوي بوكس • بۇگىن، 07:10

ۇقساس جاڭالىقتار