كوروناۆيرۋس • 08 ءساۋىر، 2020

جامان ىندەت جانازا كەزىندە جۇققان

176 رەتكورسەتىلدى

الەمدى شارپىعان كوروناۆيرۋس ىندەتىنىڭ جاڭا دەرەگى كۇن ساناپ ارتىپ كەلەدى. وكىنىشكە قاراي، بۇل اتى جامان ىندەت ەلىمىزدى دە اينالىپ وتكەن جوق. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ جارلىعىمەن ناۋ­رىز ايىندا ەلىمىزدە توتەنشە جاعداي ەنگىزىلىپ، قاۋىپتى ىندەتتىڭ الدىن الۋ جۇمىستارى كۇشەيتىلدى. دەسە دە، كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسى از ۋاقىتتىڭ ىشىندە وڭىرلەرگە دە تاراپ ۇلگەردى. ناۋرىز ايىندا ىندەتتىڭ العاشقى دەرەگى جامبىل وبلىسىندا دا انىقتالدى.

ىندەت بەلگىلەرى قىرعىز، رەسەي مەملەكەتتەرىنەن كەلگەن ازاماتتاردان تابىلعان بولاتىن. بۇگىندە وبلىس بويىنشا شەكتەۋ شارالارى ەنگىزىلگەن. وبلىس ورتالىعى تاراز قالاسى 7 ساۋىردەن باستاپ كارانتينگە جابىلدى. وڭىردە قاۋىپسىزدىك شارالارى بارىنشا كۇشەيتىلگەن دەسەك تە، ىندەتتىڭ كۇن ساناپ كوبەيۋى تۇرعىنداردىڭ دا تىنىشىن كەتىرىپ وتىرعانى جاسىرىن ەمەس. ءتيىستى مەكەمەلەر حالىققا بارىنشا ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ، ەسكەرتۋلەر جاساۋدا.

بيىلعى 6 ساۋىردە جامبىل وبلىسىندا ىندەت جۇقتىرعان تاعى دا 7 جاعداي انىقتالعان بولاتىن. ونىڭ بىرەۋى نۇر-سۇلتان قالا­سىنىڭ تۇرعىنى ەكەن. ول ءوز اۆتو­كو­لىگىمەن تاراز قالاسىندا تۇراتىن اتا-اناسىنا كەلگەن. جامبىل وبلىسى اكىمدىگىنىڭ حابارلاۋىنشا، قال­عان 6 دەرەكتىڭ ءبارى دە قورداي اۋدانىنان تىركەلگەن. ىندەتتى جۇق­تىر­عاندار قورداي اۋدانىنىڭ 1958، 1963، 1968، 1971، 1988 جانە 2001 جىلى تۋعان تۇرعىندارى بولىپ شىقتى. ولارعا ىندەت 17 ناۋرىز كۇنى جاقىن تۋىسىن جەرلەۋ راسىمىنە كەلگەن نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ 30 جاستاعى تۇرعىنىنان جۇققان. بۇگىنگى تاڭدا ناۋقاستارمەن بايلانىستا بولعان ادامداردى انىقتاۋ، ولاردى كا­ران­تيندىك ستاتسيونارعا ورنالاستىرۋ، زەرتحانالىق زەرتتەۋ ءۇشىن تالداۋلار الۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە. سونداي-اق سانيتارلىق-ەپيدەميالىق قىزمەتى ولاردىڭ تۇرا­تىن جانە بارعان جەرلەرى بويىنشا دا دەزينفەكتسيالىق وڭدەۋ شارالارىن جۇرگىزۋدە.

بۇگىندە ادامداردىڭ ءبىر جەرگە كوپ جينالماۋ كەرەكتىگى جونىندە تالاپ بار. راسىندا دا، كەسەلدىڭ كۇن ساناپ ءورشىپ جاتقانى مىناۋ. الايدا توپىراقتى ءولىم ەشقانداي جاعدايعا قارامايدى. جامبىل وبلىسىنىڭ قورداي اۋدانىندا ىندەتتىڭ 6 بىردەي تۇرعىنعا جانازا كەزىندە جۇققانى بەلگىلى بولىپ وتىر. مۇنداي جاعدايدا ادامدار نە ىستەۋى كەرەك، ەندى جانازاعا قاتىسۋدىڭ مۇمكىندىگى قالاي قاراستىرىلادى جانە وڭىردەگى جاعدايلار بويىنشا قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسىنىڭ جامبىل وبلىسى بويىنشا وكىلى، وبلىستىق ورتالىق «ھيباتۋللا تارازي» مەشىتىنىڭ باس يمامى قانات جۇماعۇلعا حابارلاستىق. «ەسكەرتۋ بويىنشا، ءبىر كىسى قايتىس بولسا، ونىڭ جانازاسىنا تەك ەت جاقىن­دا­رى عانا كەلۋى كەرەك ەدى. نەگىزى جا­نا­زاعا كوپ ادام قاتىسسا، كۇناسى كە­شى­رىلەدى دەگەن نيەتپەن بۇرىن كوپ ادام شاقىرىلاتىن. ەندى مىنانداي قيىن كەزەڭدە كوپ ادام جينالۋعا بولمايدى. وڭىردەگى يمامداردىڭ بارىنە دە قاۋىپتى ىندەتتىڭ الدىن الۋ ءۇشىن مۇنداي جەرلەرگە ادامداردىڭ كوپ جينالماۋىن قاداعالاۋدى تاپسىرىپ وتىرمىز. قازىر ىندەتتىڭ تارالۋىنا بايلانىس­تى، مەشىتتە دە ناماز جاماعاتپەن وقىلمايدى. ازان ايتىلىپ بولعان سوڭ دا ازاماتتارعا نامازدى ۇيدە وقۋ كەرەكتىگىن ايتۋدامىز. بىراق جەكەلەگەن كىسىلەر مەشىتتە نامازىن وقي بەرۋىنە بولادى»، دەيدى قانات جۇماعۇل.

ءاربىر ادامنىڭ دەنساۋلىعى مەن اماندىعى قىمبات. بۇل رەتتە ازامات­تار­دىڭ وزدەرى دە قاۋىپسىزدىك شارالارىن مەيلىنشە ساقتاپ، ورتاق تارتىپكە باعىنعاندارى ءجون. سوڭعى دەرەكتەر بويىنشا، جامبىل وبلىسىندا كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىن جۇقتىرعاندار سانى 40-تان اسىپ كەتتى. اكىمدىكتىڭ مالىمەتىنشە، ولاردىڭ ىشىندە نۇر-سۇلتان، قوستاناي قالالارىنان كەلگەن ازاماتتاردان دا ىندەت بەلگىلەرى انىقتالعان. بۇل رەتتە جامبىل وبلىسى بويىنشا تاۋارلار مەن كور­سە­­تىلەتىن قىزمەتتەردىڭ ساپاسى مەن قا­ۋىپ­سىزدىگىن باقىلاۋ دەپارتامەنتى جەر­­گىلىكتى تۇرعىنداردى قاۋىپسىزدىك تالاپ­تارىن ساقتاۋعا شاقىرادى. «جامبىل وبلىسى اۋماعىندا ەپيدەميولوگ ماماندار كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا تاۋلىك بويى تو­لاسسىز جۇمىس اتقارۋدا. بىراق بۇل جۇمىستار تۇرعىنداردىڭ قول­داۋ­­­لا­رىنسىز ناتيجە بەرمەيدى. سون­دىق­تان دا ءاربىر ازاماتتىڭ پرو­في­لاك­تيكالىق مىندەتتەردى ساق­تا­ۋىن وتىنەمىز. ءاربىر تۇرعىننان بۇل ماسە­لەگە جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋ­دى سۇ­رايمىز»، دەيدى اتالعان دەپار­تا­مەنت­تىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى ايگەرىم ءابدىراحمانوۆا. شىنىندا دا ىندەتتى قاراپايىم قاعيدالاردى قاتاڭ ساقتاۋ ارقىلى دا جەڭۋگە بولادى. بۇگىنگى ۋشىعىپ تۇرعان جاعدايدا ءاربىر ازا­مات­تىڭ كارانتين تالاپتارىنا دا بەي-جاي قاراماعانى دۇرىس.

كەسەل قايدان كەلەدى؟ ءتىلسىز جاۋ تۇرعىندار اراسىنا دا ۇرەي سالۋدا. وسى ۋاقىتقا دەيىن كوروناۆيرۋس ىندەتى قىرعىز، رەسەي مەملەكەتتەرىنەن كەلگەن ازاماتتاردان انىقتالعانىن ايتتىق. تاعى 3 ءساۋىر كۇنى ءۇندىستان مەملەكەتىنىڭ دەلي قالاسىنان «اۋليە-اتا» اۋەجايىنا ۇشاق كەلىپ قونعان بولاتىن. وكىنىشكە قاراي، دەليدەن ۇشىپ كەلگەن ءبىراز ادامنان دا ىندەت بەلگىلەرى تابىلدى. بۇل رەتتە وڭىردە شەكارا قاۋىپسىزدىگىنە ءالى دە قاتاڭ باقىلاۋ قاجەت. كوروناۆيرۋس ىندەتىنىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا وتكەن جيىندا وبلىس اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆ وڭىردەگى بلوك-بەكەتتەردىڭ جۇمىسىن سىنعا العان. «ستاتيستيكا كورسەتكەندەي، اۋىرعانداردىڭ باسىم بولىگى ءبىزدىڭ وبلىسقا وزگە وڭىرلەردەن كەلگەندەر. وسىعان وراي بلوك-بەكەتتەردەگى جۇمىستى كۇشەيتۋ قاجەت. مەن كەيبىر بلوك-بەكەتتەردە بولىپ، ونداعى جۇمىستاردىڭ وتە ءالسىز ۇيىمداستىرىلعانىنا كوز جەتكىزدىم. كولىك پەن ازاماتتاردىڭ قوزعالىسىن باقىلاۋ ناشار جۇرگىزىلۋدە، كوبىنە سالعىرت قاراۋدا. مۇندايعا جول بەرۋگە بولمايدى. اسىرەسە قىرعىز رەسپۋبليكاسىمەن شەكاراداعى «قا­را­سۋ» جانە «ايشا ءبيبى» وتكىزۋ پۋنكت­تەرىنىڭ جۇمىسىن بارىنشا شيراتۋ كەرەك»، دەدى اكىم. بۇگىندە وبلىس­تا­عى كارانتيندىك رەجىمدەگى گوسپيتالدا 1190 ادام جاتىر ەكەن. ال ءۇي كارانتينىنە 813 ادام الىنعان. وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى ەرجان جىلقىباەۆ ىندەت جۇقتىرعانداردىڭ بار­لىعى رەسپۋبليكانىڭ وزگە وڭىر­لە­رىن­دە جانە شەتەلدە بولىپ كەلگەندەر ەكەنىن ايتتى.

بۇگىندە وڭىردە ىندەتتىڭ الدىن الۋعا ءتيىستى مۇمكىندىكتەر قاراس­تى­رىل­عان. ينفەكتسيانىڭ الدىن الۋ ماق­س­اتىندا ەل ۇكىمەتىنىڭ رەزەر­­ۆى­نەن جامبىل وبلىسىنا مە­دي­تسينالىق پرە­پاراتتاردى ساتىپ الۋعا 536،9 ملن تەڭگە بولىنگەن. وعان 3 مىڭ ەكسپرەسس-تەست ساتىپ الىنعان. سونداي-اق وڭىردەگى فارماتسەۆتيكالىق فاب­ري­كادا جانە شاعىن تسەحتاردا مەدي­تسي­نالىق ماسكالار شىعارىلۋدا. بۇل دا تۇرعىنداردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قام­تا­ماسىز ەتۋدە ۇلكەن كومەك. قازىر­گى كەزدە وبلىستىڭ قورداي اۋدا­نىن­دا ىندەتتى جۇقتىرۋ دەرەگى كوپ تىر­كەلىپ وتىر. وتكەندە جانازا كە­زىندە ىندەت جۇقتىرعان 6 ادام­نىڭ دا وسى اۋدان تۇرعىندارى بولىپ شىق­قا­نى تاعى بار. اۋدان اكىمى رۇستەم داۋلەتكە حابارلاسقانىمىزدا، ول بلوك-بەكەتتەردىڭ جۇمىسىن ءجيى قا­دا­عالاپ جۇرگەنىن، اۋداندا مەي­لىن­شە قاۋىپسىزدىك شارالارىنىڭ كۇشەيتىلگەنىن جەتكىزدى. ال مۇنداي كە­زەڭدە دارىگەرلەردىڭ كومەگى دە كوپكە اۋاداي قاجەت. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ باسىن قاتەرگە تىگىپ، ناۋقاستاردى ەمدەپ جۇرگەن دارىگەرلەردى قولدايتىنىن ايتقان بولاتىن. شىنىندا دا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ ەڭبەگى ەرەن. جامبىل وبلىستىق كوپبەيىندى بالالار اۋرۋحاناسى باس دارىگەرىنىڭ ينفەكتسيالىق جۇمىس بويىنشا ورىنباسارى سەرىك جەتىباەۆ تا ىندەتتىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا كۇرەسىپ جۇرگەن دارىگەردىڭ ءبىرى. ونىڭ ايتۋىنشا، بۇگىندە وڭىردە ناۋقاستاردى ەمدەۋ جۇمىسىنا 55 مەديتسينا قىزمەتكەرى جۇ­مىلدىرىلىپتى. ولار ءتىپتى ۇي­لە­رىنە دە بارماي، ناۋقاستاردى ايىق­تى­رۋدىڭ قامىمەن جانتالاسىپ ءجۇر. دارىگەرلەر دە تۇرعىندارعا قاۋىپسىزدىك شارالارىن قاتاڭ ساقتاۋدى ەسكەرتۋدە.

بۇگىندە كوروناۆيرۋس ىندەتىنىڭ الدىن الۋدا مەملەكەت ءتيىستى جاعدايدى جاساپ وتىر. بىراق كوپشىلىكتىڭ كوڭىلىن كۇپتى ەتكەن كەسەلدىڭ اۋىزدىقتالار ءتۇرى جوق. ءبىر عانا جامبىل وبلىسىنىڭ وزىندە ىندەت جۇقتىرعانداردىڭ سانى 40-تان اسىپ كەتۋى كوڭىلگە كىربىڭ سالاتىن جايت. دەسە دە، ءاربىر تۇرعىن قانداي جاعدايدا دا شەكتەۋ شارالارىنا باعىنىپ، قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتسە، قاۋىپتىڭ سەيىلەتىن كۇنى دە الىس ەمەس.

 

جامبىل وبلىسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار