قوعام • 07 ءساۋىر، 2020

ءزىمبىر ھəم اراقپەن ەمدەلۋ - ينفودەميانىڭ العاشقى بەلگىلەرى

317 رەتكورسەتىلدى

باسقاسىن قايدام، بىراق كوروناۆيرۋس شىققالى بەرى الىپ-ساتارلاردىڭ قورجىندارى əجەپتəۋىر تولعانى انىق. ءدəرىحانالاردا بەتپەردە مەن انتيسەپتيككە سۇرانىس ارتىپ، ۇزىن-سونار كەزەك پايدا بولدى. بەتپەردە بىلاي تۇرسىن، ساۋدا ورىندارىندا حالىق ءزىمبىر تامىرىن جاپپاي ساتىپ الۋدى باستادى. «ارتىقشىلىعى سول، وسىمدىكتىڭ بۇل ءتۇرى جۇقپالى ۆيرۋستى ءولتىرىپ، اۋرۋدان قۇلان تازا ايىعۋعا سەپتسەدى» دەگەن قاۋەسەت عالامتوردا جەلدەي ەستى. بۇعان يلانباعان ادام كەمدە-كەم. نəتيجەسىندە اتالعان وسىمدىكتىڭ باعاسى ەكى-ءۇش ەسەگە شارىقتاپ، قولدان جاسالعان قىمباتشىلىق بەلدەن قىستى. ول از بولعانداي، يراندا 200-دەي ادام الكاگولدىك ىشىمدىكتەن ۋلانىپ، كوز جۇمدى. مارقۇم بولعاندار اششى سۋ سىرقاتتى ەمدەۋگە كومەكتەسەدى دەپ ويلاسا كەرەك. ناقتىسىن ايتقاندا، جالعان كەڭەس ادامداردى سونداي قادامعا بارۋعا يتەرمەلەدى. بۇل جاعداي اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىك مəسەلەسىنىڭ ماڭىزدىلىعىن، سونداي-اق ينفودەميانىڭ سالدارى قانداي بولاتىنىن كورسەتتى.

بيلىكتىڭ ترانسپورەنتتىلىگى قاشان دا ماڭىزدى

قوعامدا رەزونانس تۋىنداعاندا ونىڭ قاۋەسەتپەن سۇيەمەلدەلەتىنى قالىپتى قۇبىلىس. الايدا كەز كەلگەن قاۋەسەتتىڭ سوڭى جاقسىلىققا اپارمايتىنى əلىمساقتان ءمəلىم. Əسىرەسە بۇگىنگى تەحنولوگيالىق دəۋىردە بۇل مəسەلەنىڭ وزەكتىلىگى وتكىر تۇر. ايتالىق، «اراب كوكتەمى» جəنە ءتۇرلى-ءتۇستى توڭكەرىستەردىڭ تۇتانۋىنا əلەۋمەتتىك جەلى ىقپال ەتكەنى بارشاعا ايان. دۇنيە جۇزىندە قالىپتاسقان قازىرگى دۇربەلەڭنەن دە پايدا تاپقىسى كەلەتىندەر از ەمەس. وكىنىشتىسى سول، قاڭكۋ سوزگە سەنىپ، دۇرمەككە ەرگەن حالىقتىڭ قاراسى قالىڭ. ەپيدەميانىڭ العاشقى كۇندەرىندە بۇل ايقىن ءبىلىندى. جاعىمسىز ۇردىسكە توتەپ بەرۋدىڭ جولى - اقپاراتتىق يممۋنيتەتتى نىعايتىپ، ساۋىقتىرۋ جۇمىستارىن كەشەندى تۇردە ىسكە اسىرۋ. بۇل نەنى بىلدىرەدى؟ اتاپ ايتساق، ءتۇرلى مەسسەندجەرلەر مەن اقپاراتتىق پلاتفورمالاردا تۋىنداعان كەز كەلگەن پروبلەماعا سالالىق ۆەدومستۆولار دەر كەزىندە جاۋاپ بەرۋگە داعدىلانۋ كەرەك. ياعني ۋəكىلەتتى ورگاندار قاۋىرت رەجىمدە جۇمىستى جولعا قويۋى ءتيىس. وسى كەرەكتەر ءبىزدىڭ ۇعىمىمىزداعى وركەنيەتتى باتىس ەلدەرىندە قالاي جۇزەگە اسىرىلۋدا؟ سوعان ءۇڭىلىپ كورەيىك. مəسەلەن، فرانتسيادا كۇن سايىن جەرگلىكتى تەلەارنالاردان پرەزيدەنت، پرەمەر-مينيستر جəنە دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى شىعىپ، ەلدەگى احۋالدى باعامداۋمەن قاتار اتقارىلاتىن جوسپارلار مەن مىندەتتەردى باياندايدى. ۇزاق جىلدان بەرى فرانتسيادا تۇرىپ كەلە جاتقان قانداسىمىز، ەكونوميست بەرلين يريشەۆتىڭ ايتۋىنشا، ەل باسشىلارى كۇندەلىكتى جاعدايدى ءتۇسىندىرىپ، قوسىمشا قانشا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى جۇمىلدىرىلاتىنىن، گوسپيتالدەردەگى ءدəرى-دəرمەك پەن كەرەك-جاراق جايلى اقپاراتتاندىرىپ، قوعاممەن بايلانىستى مەيلىنشە ۇستاۋعا كۇش سالادى.

«1،5 ملرد مەديتسينالىق بەتپەردەنى ساتىپ الۋ بويىنشا كەلىسىمشارت جاسالدى.100% الدىن الا تولەم اۋدارىلدى. پەجو جəنە سيتروەن سىندى ءىرى كومپانيالار وكپەنى جاساندى تىنىستاندىرۋ قوندىرعىلارى جəنە رەسپيراتورلاردى شىعارۋعا دەن قويدى. كۇن سايىن فرانتسيانىڭ باس سانيتارلىق دəرىگەرى 30 مينۋتتىڭ كولەمىندە ەلدەگى جəنە əلەمدەگى ستاتيستيكانى باياندايدى. سوسىن 15 مينۋتتىڭ ىشىندە باق وكىلدەرىنەن تۇسەتىن سۇراقتارعا جاۋاپ بەرەدى. سول سەكىلدى اقپاراتتىق تەلەارنالاردان ساراپشىلاردىڭ، عالىمدار مەن ساياسي پارتيا وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن تاقىرىپقا قاتىستى دەبات فورماتىنداعى باعدارلامالار ۇيىمداستىرىلادى. كەشە 3 ساعات 20 مينۋتتىڭ كولەمىندە ۇكىمەت باسشىسى جəنە دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى تىكەلەي ەفيردە پارلامەنتتە جاعدايدى ءتۇسىندىردى. دەپۋتتار مەن باق ونلاين تəرتىپتە جۇمىس ىستەدى. كەيبىر ارنالار سول جەردەن ۇكىمەتتىڭ əرەكەتىنە باعاسىن بەرىپ جاتتى. ياعني ەل بيلىگىنىڭ ترانسپورەنتتىلىگى ىسپەن دəلەلدەندى. مۇنداي اكتسيالاردىڭ ماقساتى - قولعا الىنعان شارالاردىڭ دۇرىستىعىنا حالىقتى كوندىرۋ. كۇيزەلىس پەن پسيحوزعا جول بەرمەۋ. جىبەرىلگەن ولقىلىقتى مويىنداپ، داعدارىس كەزىندە حالىقتىڭ سەنىمىنە سەلكەۋ تۇسىرمەي الىپ-قاشپا əڭگىمەلەردىڭ تارالۋىن الدىن الۋ»،- دەپ əلەۋمەتتىك جەلىدە ويىمەن ءبولىستى ب. يريشەۆ.

بەلارۋستار «باتكاعا» سەنىم ارتادى

پسيحوز دەمەكشى، بەلارۋسسيانىڭ پرەزيدەنتى الەكساندر لۋكاشەنكو əلەم ەلدەرى ۇقساپ، مەملەكەتتىك شەكەرانى جاپپاق تۇگىل ەلدە كارانتين جاريالاۋعا اسىعار ەمەس. ول پاندەمياعا بولا تەككە داۋرىعىپ، ۇرەيگە ءتۇسۋدىڭ قاجەتى جوق دەپ ەسەپتەيدى. بەلارۋسسيا باسشىسى "كوروناپسيحوز» ءۇشىن مەملەكەتتى داعدارىسقا ۇشىراتۋعا بولمايتىنىن ايتادى.

«وسى كوروناۆيرۋستىق پسيحوز بەن ينفودەميا ارقىلى الپاۋىت مەملەكەتتەر əلەمدى ءبولىپ الۋدى كوزدەيدى دەپ ويلامايسىزدار ما؟ بىراق سول əلەمدە ءبىزدىڭ ورنىمىز قايدا بولادى؟ بۇل مەن ءۇشىن باستى مəسەلە. كوروناپسيحوز، ينفودەميا ەكى-ءۇش ايدا باسىلار، الايدا ءبىزدىڭ ورنىمىز قايدا بولادى، مىنە وسى مەنى الاڭداتادى»،- دەگەن پىكىرىمەن ا.لۋكاشەنكو «مير» حالىقارالىق تەلەكومپانياسىنا بەرگەن سۇحباتىندا ءبولىستى.

بەلارۋسسيا پرەزيدەنتىنىڭ əرەكەتىنە بايلانىستى قوعامنىڭ پىكىرى ەكىگە جارىلدى. ءبىرى وسىنداي سəتتە سالقىنقاندىلىق تانىتۋ ناعىز كوشباسشىعا تəن قاسيەت دەپ ساناسا، ەكىنشىلەرى بۇل بەيقامدىقتىڭ زاردابى اۋىر بولادى دەپ ەسەپتەيدى. قالاي دەسەك تە لۋكاشەنكو ءوز موينىنا ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكتى ارتىپ وتىر.

eGov.kz پورتالى سىنعا ۇشىرادى

ەلىمىزدەگى احۋالعا ويسساق، توتەنشە جاعداي جاريالانعاننان باستاپ دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى جəنە ەلىمىزدىڭ باس سانيتارلىق دəرىگەرى پرەزيدەنت جانىنداعى ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەت الاڭىندا تىكەلەي ەفيرگە شىعۋدى جولعا قويدى. COVID-19 بايلانىستى سوڭعى جاڭالىقتارمەن سالا باسشىسى جەدەل حابارلاپ وتىردى. بۇدان قالدى مينيسترلىكتىڭ əلەۋمەتتىك جەلىدەگى پاراقشالارىندا دا تىكەلەي ەفيرلەر ۇيىمداستىرىلىپ، ەلىمىزدىڭ باس دəرىگەرى وزەكتى سۇراقتارعا جاۋاپ بەرىپ وتىردى. ساراپشىلار، قاۋىرت رەجىمگە اۋىسقان مينيسترلىكتىڭ جۇمىسىن əزىرگە وڭ باعالايدى. قوعامنىڭ اشۋىن ونلاين وقىتۋ جۇيەسىندەگى ينتەرنەتتىڭ əلسىزدىگى كەلتىردى. ءبىلىم جəنە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ تسيفرلى فورماتتاعى وقىتۋ ءتəرتىبىن كوپشىلىك جەردەن الىپ، جەرگە سالعانى راس. بىراق تا باس پەداگوگ سالاداعى ولقىلىقتى جوققا شىعارماي، مۇنداي جاعدايدا قوسىمشا جوسپار əزىرلەنگەنىن جەتكىزدى. مينيستر ەلىمىزدەگى ينتەرنەتتىڭ تەحنيكالىق مۇمكىندىكتەرى ونلاين رەجىمگە كوشۋگە ءبىراز قيىندىق كەلتىرەتىنىن راستادى. وتاندىق ينتەرنەت جەلىسىنىڭ ناشارلىعى ەڭبەك جəنە حالىقتى əلەۋمەتتىك قورعاۋ سالاسىندا دا بايقالدى. انىعىن ايتقاندا، پرەزيدەنتتىڭ توتەنشە جاعداي كەزىندە تابىسىنان ايىرىلعان ازاماتتارعا ارنالعان 42 500 تەڭگە كولەمىندەگى جəردەماقىسىن الۋ ءۇشىن قازاقستاندىقتار eGov.kz پورتالىنىڭ قىزمەتىنە جۇگىنۋگە تىرىستى. Əيتسە دە مەملەكەتتىك پورتالعا تۇسكەن وتىنىشتەردىڭ كوپتىگىنەن، پروۆايدەر اۋقىمدى مəلىمەتتى وڭدەۋگە شىداماسا كەرەك.

«وسى شارالاردىڭ ەڭ وسال تۇسى - ولاردى ءىس جۇزىندە اسىرۋ. مىنە نارازىلىقتىڭ بارلىعى وسى جەردە شوعىرلانۋدا. ۋاقىتىسىندا كورسەتىلمەگەن كومەك - كومەكتىڭ جوقتىعىمەن تەڭ. حالىق مەملەكەتتىك IT پروبلەمالارىنا قارامايدى. ولارعا ءوز بالالارىن تاماقتاندىرۋ كەرەك. سوندىقتان پرەزيدەنت ق. توقاەۆ جاريالاعان كومەكتى حالىققا جەتكىزۋگە اسىعۋ كەرەك. ميللياردتاپ جۇمسالعان eGov.kz پورتالى حالىقتىڭ سۇرانىسىن قامتۋعا دəرمەنسىز بولىپ شىقتى»، دەگەن پىكىردى Youtube-گى ارناسىندا كəسىپكەر مارعۇلان سەيسەمباەۆ ايتتى.

سوڭعى جاڭالىقتار

Covid-19: تاعى 3 ادام كوز جۇمدى

كوروناۆيرۋس • كەشە

Covid-19: 184 ادام جازىلىپ شىقتى

كوروناۆيرۋس • كەشە

نۇكتە فيلوسوفياسى

رۋحانيات • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار