قازاقستان • 30 قاراشا، 2019

ۇلتتىق ونوماستيكا ماسەلەلەرى

58 رەت كورسەتىلدى

بۇگىن نۇر-سۇلتان قالاسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى ءتىل ساياساتى كوميتەتىنىڭ تاپسىرماسىمەن ش.شاياحمەتوۆ اتىنداعى ء«تىل-قازىنا» ۇلتتىق عىلىمي-پراكتيكالىق ورتالىعى «اتاۋلاردىڭ تىلدىك ءمانى جانە ۇلتتىق مازمۇنى» اتتى رەسپۋبليكالىق سەمينار وتكىزدى.

سەميناردى قازاقستان رەسپۋبليكاسى مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى ءتىل ساياساتى كوميتەتىنىڭ توراعاسى عالىمجان  مەلدەشوۆ جۇرگىزدى

رەسپۋبليكالىق سەمينار پرەمەر-مينيستر ب.ساعىنتاەۆتىڭ وكىمىمەن 2018 جىلعى 13 ناۋرىزدا بەكىتىلگەن «قازاق ءتىلى ءالىپبيىن لاتىن گرافيكاسىنا 2025 جىلعا دەيىن كەزەڭ-كەزەڭىمەن كوشىرۋ جونىندەگى ءىس-شارالار جوسپارىنداعى» جوبالاردى ورىنداۋ ماقساتىندا ازىرلەنگەن ونوماستيكالىق اتاۋلاردى لاتىن گرافيكاسىندا ترانسليتەراتسيالاۋدىڭ نەگىزگى ەملەلىك قاعيداتتارىن ايقىندايتىن قوس جوبانى تالقىلاۋعا ارنالدى.

اتاپ ايتقاندا رەسپۋبليكالىق سەميناردا قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتارىنىڭ، سونداي-اق قازاقستان رەسپۋبليكاسى گەوگرافيالىق اتاۋلارىنىڭ لاتىن گرافيكاسى نەگىزىندە جازىلۋ ەرەجەلەرىن دايارلاۋشى عالىمدار بايانداما جاساپ، ەرەجەلەرگە جاسالعان ساراپشىلاردىڭ قورىتىندىلىرى تانىستىرىلدى.

ا.بايتۇرسىن ۇلى اتىنداعى ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتى ونوماستيكا ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى، فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور قىزدارحان  رىسبەرگەن لاتىنگرافيكالى ءالىپبي نەگىزىندە ازىرلەنگەن ونوماستيكالىق ەرەجەلەردىڭ مىندەتتەرىنە توقتالىپ، جوبانىڭ جاڭالىقتارىمەن ءبولىستى. ەرەجەدەگى ۇلتى قازاق ازاماتتاردىڭ جانە قازاقستانداعى وزگە ۇلت وكىلدەرىنىڭ ءجيى قايتالاناتىن اتى-جوندەرىن ترانسليتەراتسيالاۋ جولدارىن سانامالاپ، لينگۆيستيكالىق جانە نورموتيۆتىك تۇرعىدان زەردەلەدى. قازاقستان اۋماعىنداعى ەلدى مەكەن، اۋىلدىق وكرۋگ، جەر-سۋ اتاۋلارىنىڭ ترانسليتەراتسيالانۋىنا قاتىستى  جاڭا تارماقتاردىڭ ەنگىزىلۋ سەبەپتەرىن ءتۇسىندىردى.

ال جوبانى ورىنداۋشىلاردىڭ ءبىرى ا.بايتۇرسىن ۇلى اتىنداعى ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتىنىڭ باس عىلىمي قىزمەتكەرى، فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور قۇرالاي  كۇدەرينوۆا «قازاق تىلىندەگى ونوماستيكالىق اتاۋلاردىڭ لاتىنگرافيكالى ءالىپبي نەگىزىندە جازىلۋىنداعى قيىندىقتار» تاقىرىبىندا بايانداما جاساپ، ونوماستيكالىق اتاۋلاردىڭ، ونىڭ ىشىندە انتروپونيمدەردىڭ جاڭا ءالىپبي نەگىزىندە جازىلۋ ەملەسىنىڭ «قازاق ءتىلى ەملەسىنىڭ نەگىزگى ەرەجەلەرىنىڭ» تالاپتارىنان وزگەشە بولۋىنىڭ تىلدىك، لينگۆومادەني سەبەپتەرىنە توقتالدى.

نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى، فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى جازيرا اعابەكوۆا ونوماستيكالىق كەڭىستىكتىڭ ۇلتتىق مازمۇنى مەن گرافيكالىق ترانسفورماتسياسىنا توقتالدى. عالىم جاھاندانۋدىڭ جەلى الەمنىڭ ونوماستيكالىق كەڭىستىگىنە دە ءوز لەبىن تيگىزىپ وتىرعاندىعىن ايتا كەلىپ، دۇنيەدەگى گەوساياسي جاعدايدىڭ وزگەرۋى قوعامدىق پروتسەسستەردىڭ جەدەل دامۋى، پسيحولوگيالىق يننوۆاتسيالىق سۋرەتتەۋلەر  اتاۋ بەرۋ تەندەنتسياسىنا وزگەرتۋلەر الىپ كەلەتىندىگىن، قازىرگى قازاقستان ونوماستيكاسى بەلسەندى دامىپ كەلە جاتقان كۇردەلى  پەريفەريالىق قۇرىلىم ەكەنگىن باسا كورسەتتى. عالىم: «وسى ۋاقىتقا دەيىنگى قالىپتاسقان اتاۋ داستۇرلەرىنىڭ جۇتىلىپ كەتپەۋىن نەگىزگە الا وتىرىپ، الەمدىك دەڭگەدە ورىن الاتىنداي باعىت ۇستاۋىمىز قاجەت. سوندىقتان دا وسى ۇسىنىلىپ وتىرعان ەرەجەلەردىڭ تۇتىنۋشىلاردىڭ قاجەتتىلىگىن تولىق قاناعاتتاندىراتىنداي ەتىپ جاساپ بەرۋ ءۇشىن ونوماستيكا سالاسىنداعى عالىمدار بىرىگە وتىرىپ، ءوزارا كەلىسىمگە كەلىپ قۇراستىرۋ كەرەك دەي كەلىپ، توپونيمدەردىڭ ەرەجەسىن، انتروپونيمدەردىڭ ەرەجەسىن، نومەنكلاتۋرالىق اتاۋلاردىڭ ەرەجەسىن، سونداي-اق ەگزونيمدەردى ءبىر توپتاستىرىپ، ەلەكتروندى قوسىمشاسىن جاساۋدى ۇسىندى.

سونداي-اق سەميناردا قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ جانىنداعى رەسپۋبليكالىق ونوماستيكا كوميسسياسىنىڭ مۇشەسى، فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور ساۋلە يمانبەرديەۆا لاتىن قارپى نەگىزىندە گەوگرافيالىق وبەكتىلەردى دۇرىس راسىمدەۋ ماسەلەلەرىنە توقتالدى.

قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگى ەڭبەك، الەۋمەتتىك قورعاۋ جانە كوشى-قون كوميتەتى كوشى-قون پروتسەسىن مونيتورينگىلەۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى داستان  ايتقۇلوۆ شەتەلدەن كوشىپ كەلۋشىلەردىڭ قۇجاتتارىنداعى كىسى ەسىمدەرىن جازۋ بارىسىندا كەزدەسەتىن قيىنشىلىقتارعا توقتالسا، قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادىلەت مينيسترلىگى ادىلەت دەپارتامەنتى احات جانە اپوستيلدەۋدى قامتاماسىز ەتۋ، باقىلاۋ ءبولىمىنىڭ باسشىسى راۋشان زاريروۆا ازاماتتاردىڭ اتى-ءجونىن جازۋدا كەزدەسەتىن جالپى پروبلەمالاردى سانامالاپ بەرىپ، سول ماسەلەلەردى ەرەجە اياسىندا شەشۋ جولدارىن ۇسىندى.

سەمينار جۇمىسىنا قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ جانىنداعى رەسپۋبليكالىق ونوماستيكا كوميسسياسىنىڭ مۇشەلەرى، رەسپۋبليكاداعى قۇجاتتاۋ مەكەمەلەرىنىڭ جاۋاپتى قىزمەتكەرلەرى، ونوماستيكا سالاسىنىڭ عالىمدارى، جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارداعى وبلىستىق ءتىل باسقارمالارى مەن ونوماستيكا بولىمدەرىنىڭ باسشىلارى، ماماندارى، سونداي-اق زيالى قاۋىم جانە باق وكىلدەرى  قاتىستى. 

سەمينارعا قاتىسۋشى ماماندار تاراپىنان ايتىلعان ۇسىنىستار مەن ءۋاجدى پىكىرلەر ءجارىسسوز بارىسىندا تالقىلاندى. سەميناردىڭ قورىتىندىسى بويىنشا جوبالار قايتا قارالىپ، مۇددەلى مەكەمەلەرگە تالقىلانعان جانە تولىقتىرىلعان  نۇسقاسى جىبەرىلەتىن بولادى.  

سوڭعى جاڭالىقتار

جەكپە-جەكسىز وتكەن العاشقى جىل

كاسىپقوي بوكس • بۇگىن، 09:08

«دينامودان» جەڭىلدى

حوككەي • بۇگىن، 07:34

كرەاتيۆتى كىتاپ دۇكەنى

ايماقتار • بۇگىن، 07:33

جانبوتا جاراپ تۇر

سپورت • بۇگىن، 07:27

اقىن تۇتىنعان كەسە

تاريح • بۇگىن، 07:24

ۇلى جامبىل مۇراسى ۇلىقتالدى

رۋحانيات • بۇگىن، 00:33

ۇقساس جاڭالىقتار