الەم • 05 ءساۋىر، 2019

تۇزدى كوپ تۇتىنعان 11 ملن ادام قاپيادا كوز جۇمعان

683 رەتكورسەتىلدى

الەمدەگى ءاربىر بەسىنشى ادام دۇرىس تاماقتانباۋ سالدارىنان مەرزىمىنەن بۇرىن كوز جۇمادى. بۇل تۋرالى bbc.com حابارلادى.

دۇرىس قۇرىلماعان تاماقتانۋ راتسيونى جىل سايىن 11 ملن ادامنىڭ ومىردەن ەرتە كەتۋىنە الىپ كەلەدى. بۇل تۋرالى Lancet عىلىمي جۋرنالى جاريالاعان زەرتتەۋدە ايتىلعان.

عالىمداردىڭ ايتۋىنشا، دۇرىس تاماقتانباۋ تەمەكى تارتۋدىڭ زيانىنا قاراعاندا ءومىر ءسۇرۋ ءۇشىن بىرنەشە ەسە قاۋىپتى. بۇگىنگى تاڭدا الەمنىڭ ءاربىر بەسىنشى ادامى دۇرىس تاماقتانباۋ سالدارىنان كوز جۇمادى ەكەن.

ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعىن قىسقارتاتىن تاعامنىڭ ءبىرى – تۇز. كۇندەلىكتى تۇتىناتىن نان، سويا سوۋسى جانە دايىن ونىمدەردەگى تۇز مولشەرى ادام دەنساۋلىعىنا زيان كەلتىرەدى.

راتسيونداعى قاۋىپتى سانالاتىن تاعامدار:

تۇزدىڭ شامادان تىس كولەمى – 3 ملن ادامنىڭ، تۇتاس ءداندى-داقىلداردىڭ جەتىسپەۋشىلىگى – 3 ملن، جەمىس-جيدەكتى جەتكىلىكتى مولشەردە تۇتىنباۋ – 2 ملن ادامنىڭ ولىمىنە سەبەپ بولعان.

«ءبىزدىڭ باقىلاۋىمىزشا، تاماقتانۋ – الەمدەگى دەنساۋلىق ماسەلەسى بويىنشا نەگىزگى انىقتاۋشى فاكتورلاردىڭ ءبىرى. ونىڭ ماڭىزى زور»، - دەيدى ۆاشينگتون ۋنيۆەرسيتەتى جانىنداعى كورسەتكىشتەر جانە دەنساۋلىقتى باعالاۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى كريستوفەر ماررەي.

قاپيادا كوز جۇمۋعا الىپ كەلەتىن باسقا دا ماڭىزدى فاكتورلاردىڭ قاتارىنا راتسيوندا جاڭعاق، تۇقىم، كوكونىس، سونداي-اق، تەڭىز ونىمدەرىندەگى ومەگا-3 ماي قىشقىلدارىنىڭ تولىق بولماۋى جاتادى.

تۇزدى مولشەرىنەن كوپ تۇتىنعان 11 ملن ادامنىڭ 10 ملن-ى جۇرەك-قان تامىرلارى اۋرۋىنا شالدىققان.

ارتىق تۇز ارتەريالىق قىسىمنىڭ جوعارىلاۋىنا الىپ كەلەدى، ال بۇل، ءوز كەزەگىندە، جۇرەك ۇستاماسىنىڭ نەمەسە ءينسۋلتتىڭ قاۋپىن ارتتىرادى. ياعني راتسيونداعى تۇز جۇرەككە جانە قان تامىرلارىنا تىكەلەي اسەر ەتەدى.

ءداندى-داقىلدار مەن جەمىستەر جۇرەك جۇمىسىنا كومەكتەسەدى جانە جۇرەك-قان تامىرلارى اۋرۋلارىنىڭ پايدا بولۋ قاۋپىن تومەندەتەدى.

جۇيەسىز تاماقتانۋ ناتيجەسىندە پايدا بولاتىن جانە ەرتە ولىمگە اكەلەتىن باسقا اۋرۋلارعا ەكىنشى تيپتەگى قاتەرلى ىسىك پەن قانت ديابەتى جاتادى.

سوڭعى جاڭالىقتار

مارقاكولدە كۇزەت كۇشەيتىلدى

ايماقتار • بۇگىن، 10:41

پورترەت (ۇشتاعان)

ادەبيەت • بۇگىن، 08:51

ءار ادام – جەردىڭ تۇتىنۋشىسى

ەكولوگيا • بۇگىن، 08:48

وسىنداي ەلىم بار!

پىكىر • بۇگىن، 08:42

ءار ەلدىڭ ءوز دامۋ جولى بولادى

ساياسات • بۇگىن، 08:40

بايلامى بەكەم ءباتۋالى ءسوز

ساياسات • بۇگىن، 08:37

كەي وڭىردە ۆيرۋس ءورشي ءتۇستى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 08:24

«مەنىڭ تۋىم» اكتسياسى ءوتتى

ايماقتار • بۇگىن، 08:09

ەلىمىزدىڭ باستى قۇندىلىقتارى

ساياسات • بۇگىن، 08:06

شارالار قاتاڭ ساقتالۋى ءتيىس

تەننيس • بۇگىن، 08:04

«بارىس» – ۇزدىكتەر قاتارىندا

حوككەي • بۇگىن، 08:03

ۇشتى، ۇشتى، شاتىر ۇشتى!..

قوعام • بۇگىن، 07:56

الماتىدا اقىن كوپ...

ادەبيەت • بۇگىن، 07:44

«اقبىلەك». جان جاراسى...

ادەبيەت • بۇگىن، 07:42

شۇعىلا-نۇردى بەتكە الىپ...

رۋحانيات • بۇگىن، 07:38

ابايعا ارنالعان ءمۇشايرا

اباي • بۇگىن، 07:36

سالعىرتتىق سان سوقتىرماسىن

قوعام • بۇگىن، 07:10

ۇقساس جاڭالىقتار