ادەبيەت • 04 ناۋرىز، 2019

بي-اعانىڭ توقتارى

1039 رەتكورسەتىلدى

قاشاندا نەنىڭ بولسىن باستالۋىنا ايتەۋىر ءبىر سەبەپ بولادى عوي. مىسالى، ءارى ارقالى اقىنىمىز، ءارى قازاقى قاراسوزىمىزدىڭ حاس شەبەرى عافۋ قايىربەكوۆتىڭ ماقالالارىنىڭ بىرىنەن (1992 جىلعى): «توقتار بەيىمبەتتىڭ نە جاناشىر تۋىسى، نە كوزكورگەن زامانداسى ەمەس، تەك جاراتىلىسىندا عالىمعا ءتان ىزدەنگىشتىك-زەرتتەگىشتىك قاسيەت بار جازۋشى ەكەن. سول قاسيەتىن بەيىمبەت ءمايليننىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعىنا ءبىرجولا باعىتتاعان ادام... توقتاردىڭ ايرىقشا ەڭبەگى – بەيىمبەت ءمايليننىڭ قازاق ءباسپاسوزىن كەڭەستىڭ العاشقى داۋىرىندەگى ون بەس جىل (1922-1937) ۇزدىكسىز دامىتۋعا سىڭىرگەن ەڭبەگىن سارالاپ، جىلىكتەپ، ساناپ، قالدىرماي زەرتتەۋى»، دەگەن تولعانىستى وقىپ، ەرىكسىز ەلەڭ ەتتىم. ءازىل-سىقاق اۋلىندا تەر توگىپ جۇرگەندىگىمنەن بولار، كۇلكى كوشىمىزدىڭ سوناۋ باسىنداعى بي-اعانىڭ – بەيىمبەت ءمايليننىڭ شىعارماشىلىعى مەنى دە قىزىقتىراتىن. ول تۋرالى جازىلعان دەرەكتى دۇنيەلەردى وقۋعا قۇمارتاتىنمىن، بىراق وقتا-تەكتە، ونىڭ وزىندە دە 70 جاسىن اتاۋدان بەرگى مەرەيتويلىق ماقالالاردان وزگە ىرگەلى ەڭبەك تىم از ەدى. ونىڭ ءبىر سەبەبى «حالىق جاۋى» بي-اعانىڭ ومىردە كىم بولعانىن ايتۋعا جيىرما جىل شاماسى رەسمي تىيىم سالىنعانى دەپ بىلەمىن. ەندى عافەكەڭنىڭ مىناۋ ءسۇيىنىشتى ماعلۇماتىنان كەيىن توقتار بەيىسقۇلوۆپەن تانىسىپ، جازۋشىنىڭ اڭگىمە-حيكايالارىن وقىپ، بي-اعا حاقىنداعى زەرتتەۋ ەڭبەكتەرىنە ەرەكشە دەن قويدىم.

«ب. مايلين – پۋبليتسيست»، «قانات­تى قالامگەر»، «دارىن دارالىعى»، «بەيىمبەتتى اتقان كىم؟»، «قيلى زامان ازابى»، «بەيىمبەت مايلين جانە ۇلتتىق ونەر»... مىنە، بي-اعانىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعىنا ارنال­عان وسى 6 كىتاپتى وقىپ شىققان سوڭ ادەبيەت اۋلىمىزدا توقاڭنىڭ ينەمەن قۇدىق قازعانىنا، كۇرەكپەن تاۋ قوپارعانىنا ءارى قىزىقتىم، ءارى ءتانتى بولدىم. «بەيىمبەتتىڭ نە جاناشىر تۋىسى... ەمەس». راس ەكەن. توقتار بەيىسقۇلوۆ تالدىقورعان وڭىرىندەگى قار­لىعاش اۋلىندا تۋىپ-ءوسىپتى. «قا­زاق پوە­زيا­سىنىڭ قۇلاگەرى» (سىر­باي ماۋ­­لەنوۆتىڭ ءسوزى) ءىلياس جان­سۇگىروۆپەن جەر­لەس­تىگىن ەسكەرىپ، بىر­دە توقاڭا: 

– ىرگەڭىزدە ءىلياس اعا تۇرعاندا سوناۋ قوستاناي­داعى بي-اعاعا كوز تىك­كە­نىڭىز قالاي؟ – دەپ ءازىل ۇسىندىم. ول قيىق­شا كوزىن قىسىڭقىراي جىميدى دا:

– قۇداي ماعان اقىندىق قاسيەتتەن از­داپ ۇلەس بەرگەندە ىلەكەڭدى جاعا­لا­­ۋ­ىم مۇمكىن ەدى، – دەدى (ىلەكەڭ جايىن­دا عىلىمي كى­تاپ جازىپ، باسپا­عا ازىرلەپ قويعا­نىن بەرتىندە عانا ايتتى).

– سولاي دەڭىز؟.. ەندەشە، ءازىل-سى­قاق­شى بولماساڭىز دا، بي-اعانى جاعا­لاپ كەتكەنىڭىز نەلىكتەن؟ ءبىزدىڭ كۇل­كى كوسەمىمىز حاقىندا قانشاما ماقا­­لا جازدىڭىز، «بەيىمبەت ماي­لين – سىنشىل پۋبليتسيست» دەگەن تاقىرىپتا ديسسەرتاتسيا قورعاپ، فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى دارەجەسىن الدىڭىز. سوندا، ءاپ دەگەندە بي-اعاعا قىزىققانىڭىز قالاي؟

توقاڭ ماعان تاعى دا جىميا قارا­دى دا:

– وقىعان سوڭ تۇك قالدىرماي وقي­ىن دەپ، ءوزى­مىز­دىڭ ۋنيۆەرسيتەتتىڭ جۋرفاگىن بىتىر­گەننەن كەيىن، 5-6 جىلدان سوڭ ماسكەۋ بارىپ، جوعارى پارتيا مەكتەبىنىڭ جۋرنالشىلار فاكۋلتەتىنە ءتۇستىم. دۇرىس ىستەپپىن. ساباقتاردىڭ باعدارلامالارى باي. ءدارىس وقيتىندار – نەبىر اتاقتى جۋرنالشى-عالىمدار... ۋاقىت زىمىراپ، وقۋ ءتامامدالار تۇس تا جەتىپ قالدى. كۋرس جۇمىسىنا كىرىسۋ كەرەك. قالامى جەر مەن كوكتىڭ اراسىن كوكتەپ تاستاعان جۋرنالشىلاردىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعىنان جازۋى­مىز كەرەك. بەرىلگەن تىزىمگە قاراسام: كىلەڭ ورىس جۋرنالشىلارىنىڭ اتى-ءجونى، وداقتاس رەسپۋبليكالار­دان ىرىمعا بىرەۋ جوق. قاتتى تاڭعال­دىم: – بۇل قالاي؟ وداقتاس ون ءتورت رەسپۋب­­ليكادا كەڭەس وكىمەتى ورنا­عان­­نان بەرگى ەلۋ جىلدا جۋرنال، جۋر­نال­شىلار بولماعان با؟ – دەيمىن. تاڭدانىسىمدى بىرگە وقىعان باسقا ۇلت وكىلدەرىنە ايتىپ ەدىم، ولار: «وي، ونداي اڭگىمەنى قايتەمىز، بەرگەن تاقىرىپتارىنا جازىپ، تەزىرەك ءبىتىرىپ كەتەيىكشى!» دەيدى. ءۋايدا!.. فاكۋلتەت دەكانىنا بارىپ جولىعىپ: «قازاقستاننان كەلگەن سوڭ كۋرس جۇمىسىمدى قازاق جۋرنالشىلارىنىڭ شىعار­ما­شى­لى­عى تۋرالى جازۋىم كەرەك!» دەدىم. ول ءارى تارتتى، مەن بەرى تارتتىم. 

– جاياۋ كوكپار جاساعان ەكەنسىزدەر عوي؟

– ءيا، سويتتىك. اقىرىندا دەكان: «كانە، ايتشى، كىمىڭ بار؟ قانداي اتاقتى جۋرنالشىلارىڭ بار؟» دەپ قادالا كەتتى. كەمسىتۋ سىڭايداعى ونداي سۇراق بولارىن ءىشىم سەزگەن دە، جاۋابىمدى دايىنداپ بارعانمىن: «قازاقتا بەلگىلى جۋرنالشىلار جەت­كى­­­لىك­تى. مىسالى، بەيىمبەت ماي­لين دەگەن جۋرنالشى بولدى. رەس­پۋب­لي­كامىزدىڭ بۇكىل ءومىرىن قام­تىپ، سان الۋان تاقىرىپتا جازعان پۋب­لي­تسيس­تيكالىق ماقا­لالارى، وچەرك­تەرى، پوۆەستەرى، فەلەتوندارى شىقپاعان گازەت-جۋرنال جوق بىزدە. ول كىسى، ەگەر 1938 جىلى «حالىق جاۋى» دەگەن جالعان ايىپپەن اتىلىپ كەتپەسە، بۇگىندە بۇكىل وداققا ءمالىم جۋرنالشى بولار ەدى. نەبارى 44 جاسىندا قازاعا ۇشىرادى!» دەدىم. دەكان ءبىراز ويلانىپ وتىردى دا: «كەلىستىك. جاز. كورەيىك»، دەدى. ءسويتىپ «بەيىمبەت مايلين – جۋرنالشى-پۋبليتسيست» دەگەن تاقىرىپتا جازدىم. بالا كەزىم­دە اۋىلداعى ۇلكەن كىسىلەردىڭ كەي­بى­رەۋىنىڭ: «بەيىمبەتتىڭ اڭگىمەسى»، «بەيىمبەتتىڭ ولەڭى» دەپ ايتقاندارىن ەستىگەنمىن. جيىن-تويدا ەمەس، ەكەۋ-ۇشەۋى باس قوسا قالعان وڭاشادا ايتاتىن. ساقتانادى ەكەن عوي.

– كۋرس جۇمىسىڭىزدى قازاق تىلىن­دە جازساڭىز...

– جو-عا! ورىسشا جازۋعا تۋرا كەل­دى. وندا ورىس تىلىنەن باسقا ءتىل جوق قوي؟! 

–بي-اعانىڭ شىعارمالارىنان مىسال كەلتىرمەسكە بولماعان شىعار، ونى قايتتىڭىز، ءوزىڭىز اۋداردىڭىز با؟

– ءيا، ءوزىم اۋداردىم. بي-اعانىڭ كەي­بىر سىقاق ولەڭدەرى، اڭگىمەلەرى ەسىم­دە بار-دى. ارينە، ول مۇلدە جەتكى­لىك­سىز، سودان سوڭ ىزدەنىپ الماتىعا كەل­دىم، ارحيۆتەردى اقتاردىم. 

ءيا، بي-اعانىڭ شىعارمالارى ەل ىشىنە ەرتە تاراعان. كەڭ دالانى كەزىپ كەت­كەن «سىمسىز تەلەفونى» ءمىنسىز جۇمىس ىستەگەن قازەكەم تاڭدى تاڭعا جال­عاعان ايتىستاردى، شەشىلمەستەي شيە­لەنىستى جەر داۋى مەن جەسىر دا­ۋىن جىلىكتەگەن، ەر قۇنىن كەسىمدەگەن شىمىر شەشەندىك سوزدەردى، السىزگە ءجا­­­بىر جاساعان ادىلەتسىزدەردى اجۋا­­لا­عان ۋسويقى ولەڭدەردى قوسىم­شا وتكىرلەي ءتۇسىپ تاراتىپ جاتقانىن­داي، ادامنىڭ ەڭبەگىن قاناۋدى توقتا­تۋدىڭ باستالعانى دەپ كەلگەن جاڭا زامان­نىڭ جىرشىسى بي-اعانىڭ پرو­زا­لىق، پوەزيا­لىق، دراماتۋرگيالىق دۇنيەلەرى 1938 جىلعا دەيىن بارلىق گازەت-جورنالىمىزدا ءجيى شىعىپ، كوزى قاراقتى قازاقتىڭ ايىزىن قاندىردى. ءاربىر وتباسىمىزدىڭ مەيمانى تارىزدەنىپ كەتكەن مىرقىمبايىن ايت­­پا­­عاندا، ءسىرا «گۇلدەنسە اۋىل – گۇلدەنەمىز ءبارىمىز» ولەڭى جىر­لان­با­عان اۋىل ساحناسى جوق شىعار!

«گۇلدەنسە اۋىل – گۇلدەنەمىز

ءبارىمىز،

اۋىل – دەنە، ءبىز – قوزعاتار 

جانىمىز.

كەل، ەڭبەكشى، قول ۇستاسىپ، 

ءبىر تۋعا 

جينالايىق، قالماي 

جاسى-كارىمىز!»

بي-اعانىڭ بۇدان 89 جىل بۇرىن جازىلعان بۇل ولەڭى بۇگىن دە قۇندى، بۇگىن دە جاڭا ەمەس پە؟! 

ادەبي شىعارما ويلىلىعىمەن شىرايلى دا ومىرشەڭ. بي-اعانىڭ قاي تۋىندىسى بولسىن وسى قاسيەتىمەن باعالى، بۇگىندە بىزدە باسىم بولىپ تۇرعان سىرتقى سۇلۋلىق دەگەننەن ادا. توقاڭىڭ وقىرماندىق سەزىمىن باۋراپ العان، قالامگەرلىك ىنتاسىن كۇشەيتكەن قۋاتى وسى بولار. كۋرستىق جۇمىسى جاقسى باعالانىپ، وقۋىن تياناقتاپ كەلىسىمەن بەيىمبەت مايلين الەمىنە ءبىرجولا بەت تۇزەدى. ىزدەنىس جەمىسى مول دا ءنارلى. ازىرشە شىعارعان 18 كىتابىنىڭ التاۋى (جوعارىدا اتادىم) بي-اعا حاقىندا! ىڭگالاپ كەلگەن جارىق دۇنيەدە 44 جىل بولىپ، ەلىن، حالقىن سۇيە قالام تەربەپ، اقىرىندا ز ۇلىم توپتىڭ تورىنا تاپ بولىپ، ادامي، ازاماتتىق ادالدىعىن دالەلدەۋگە مۇرشاسى كەلمەي قازا تاپقان قايران بي-اعا تۋرالى قارا سوزبەن جازىلعان داستاننىڭ التى تاراۋى دەرسىڭ! بي-اعانىڭ ءازىل-سىقاقشى، رومانشى، دراماتۋرگ ەكەنىن ءبىلۋشى ەدىم، ەندى ونىڭ قازاق كوركەم كينوسىنىڭ، قازاق تەاترىنىڭ شاڭى­­راعىن كوتەرگەندەرىمىزدىڭ قا­­تا­ر­­ىندا تۇرعانىنا، قىسقاسى: حال­قى­­­مىزدىڭ بارشا ونەرىنىڭ ناعىز جاناشىرى، قامقورشىسى بولعانىنا قانىقتىم. 

ب.مايلين شىعارمالارىنىڭ جاڭا 15 تومى قولىمىزدا. «جاڭا» دەپ وتىرعانىم: قۇراستىرۋشى توقتار بەيىسقۇلوۆ كلاسسيك قالامگەرىمىزدىڭ بۇرىندا جارىق كورگەن تۋىندىلارىن مۇراعاتجايدان بارىنشا تابىلعان تۇپنۇسقالارىمەن سالىس­تىرىپ، «ساياساتقا ساق» رەداكتورلار قىسقارتىپ جىبەرگەن شۋماقتارىن قال­پىنا كەلتىرىپ، سونداي-اق وقىر­مان قاۋىمعا كەزىندە ۇسىنىپ ۇلگەر­مە­گەن ونداعان ولەڭ، اڭگىمە، حيكايا، ماقالا، فەلەتونىن تاۋىپ قوسقان. 

قازاق ادەبيەتى مەن ادەبي زەرتتەۋ عىلىمىندا ابايتانۋ، مۇحتارتانۋ بار. بۇل سالادا جولىندا جۇك قالدىر­ماعان نارىمىز – قايىم مۇحا­مەدحانوۆ. ساكەنتانۋ مەن ءسابيت­تا­نۋ­دى تۇرسىنبەك كاكىشەۆ نەگىزدەدى. بەيىمبەتتانۋداعى سارباز دا، ساردار دا توقتار بەيىسقۇلوۆ بولدى!

بي-اعانىڭ توقتارى سان قىرلى قالامگەر ەدى. قازاقى قاراسوزدىڭ زەرگەرى مۇحتار اۋەزوۆتەن باستاپ، تالعام-تالابى تاۋداي ادەبي سىنشى ساعات اشىمباەۆپەن اياقتاپ، بىرنەشە اقىن-جازۋشىمىزدىڭ شىعار­ما­لا­رىن، قوعام قايراتكەرلەرىمىزدىڭ قىزمەت­تەرىن زەرتتەۋ ەڭبەكتەرىنە ارقاۋ ەتكەن. وچەرك، كوركەمسوز، اڭگىمە، حيكايات جيناقتارىنىڭ دا اۆتورى. ال «جەلتوقسان ىزعارى» زەرتتەۋ-تولعاۋى – ءوز الدىنا ءبىر توبە. ول كىتاپ – م. گورباچەۆتىڭ قايتا قۇرۋ، جاريالىلىق، ادىلدىك بولادى دەگەن كوبىك سوزىنە سەنىپ قالعان، بىراق ونىڭ قۋلىعىن ءتۇسىنىپ ۇلگەرىپ، رەسپۋبليكامىزدىڭ باسشىلىعىن ەلدەن جاسىرىپ جاڭارتۋىنا اشىق قارسى شىعىپ، دەموكراتيانى باتىل تالاپ ەتكەن جاستارىمىزدىڭ 1986 جىلدىڭ 17-18-جەلتوقسان كۇندەرى سول گورباچەۆتىك دۇلەي كۇشتىڭ سوق­­قى­سىنا قالاي تاپ بولعانى جونىن­دە­گى جانايقايى!.. تاريحي جەلتوقسان تاقىرىبى ءالى يگەرىلىپ بولعان جوق، توقاڭنىڭ مىنا اتالعان تۋىندىسى – ونىڭ ءبىر بولىگى.

توقاڭنىڭ جانە ءبىر قىرى جازۋ­شى-عالىمدىق ەڭبەكتەرىنەن دە انىق اڭعارىلاتىن قوعامدىق قايراتكەرلىگى، قاشاندا يگى ىستەرگە ۇيىتقى بولىپ، قاجەت ەتكەنگە ادال قامقورشى بولىپ جۇرگەنى. ونىڭ بۇل قاسيەتىن ءادىل باعالاي ايتىلعان لەبىز، جازىلعان ماقا­لا از ەمەس. ال ازاماتتىق، قاي­رات­­كەرلىك ءىسىنىڭ ءبىر مىسالى: 2006 جىلدىڭ كۇزىندە قارلىعاش اۋلىندا ەڭسەلى ءبىر ەسكەرتكىشتى اشىس­قانى!.. گيتلەرشىل فاشيستەردىڭ باسقىنشىلىعىنا قارسى سوعىسقا بۇل اۋىلدان دا ونداعان بوزداق اتتانعان بولاتىن. ولاردىڭ 91-ءى وتباسىنا ورالا المادى. توقتار سول جاۋىنگەر جەرلەستەرىنىڭ ارۋاعىن اسپەتتەپ، ءتيىستى قۇجاتتاردى جيناپ، زەرتتەپ، انىقتادى. ەسكەرتكىش ورناتۋدى قولعا الىپ، قارجى كوزىن ىزدەپ، ءوز جانىنان دا قوسىپ، ىزگى ماقساتىنا جەتتى! جارقىراپ تۇرعان ەسكەرتكىشتىڭ بەتىندە وسكەن ۇياسىنا قايتىپ كەلە الماعان قارلىعاشتاردىڭ – 91 مايدانگەردىڭ اتى-جوندەرى وشپەسكە قاشاپ جازۋلى!

رەسمي دەرەكتى كەلتىرە وتىرسام، توقاڭ كسرو مەن قازاقستاننىڭ ەڭ جوعا­رى دارەجەلى گراموتالارىمەن، مەدالدارىمەن ماراپاتتالدى. قازاق­­ستاننىڭ الەۋمەتتىك عىلىم­دار اكا­دە­مياسىنىڭ قۇرمەتتى مۇشە­سى، گۋمانيتارلىق عىلىمدار اكا­دەمياسىنىڭ اكادەميگى، جول قاتى­ناس­تارى ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى بولدى.

كوزى تىرىسىندە توقتار بەيىس­قۇ­لوۆ­­تى وكىندىرگەن، كەيىندە ونىڭ ءىز­با­­سارلارى – ءبىزدىڭ دە بيىك-بيىك ورىن­داعىلارمەن ۇپاي تەڭەستىرە الماي جۇرگەن ءبىر اتتەڭىمىز بار. ول – قوستاناي قالاسىندا بەيىمبەت ءماي­ليننىڭ مۇراجايى بولۋى، ەسكەر­تكىش قويىلۋى قاجەت دەۋشى جۇرت­شىلىقتىڭ ورىندى تالابى ۇكىمەت، وبلىس، قالا باسشىلارىنا اۋىزشا دا، ءباسپاسوز ارقىلى دا نەشە­مە دۇركىن جەتكىزىلسە دە، ولار­­دىڭ ەشقايسىسىنىڭ سەلت ەتپە­گەنى. بي-اعانىڭ جانقيىسقان دوس­تارى ساكەن سەيفۋللين مەن ءىلياس جانسۇگىروۆتىڭ استانا مەن تال­دى­قور­عان قالالارىندا ادەبي مۇرا­جاي­لارى اشىلعالى، بەينەبىر ادەبي ورتالىق مەكتەپ ىسپەتتەنىپ، كوپشى­لىك­تىڭ، اسىرەسە جاستارىمىزدىڭ رۋحاني ءنارلى ورداسىنا اينالعالى 25 جىل. ال قوستاناي وبلىسى مەن قوستاناي قالاسىنىڭ اكىمدەرى بۇدان مۇلدە حابارسىز ءتارىزدى.

ەكىنشى ءبىر اتتەڭىم: قازاقستان جۋرنالشىلار وداعى، جۋرنالشىلار اكادەمياسى، ءباسپاسوز كلۋبى جىلدا جۋرنالشىلىق ونەر جايىندا ۇلكەن-كىشىلى جيىن-جينالىس وتكىزەدى. حالىقارالىق مەديا-فورۋم – ءوز الدىنا. الايدا، سولاردىڭ بەلگىلى ءبىر مەرزىمدى ماجىلىستەرىنىڭ كۇن ­­تارتىبىندە قازاقستانداعى جۋر­­نال­شىلىق قىزمەت، كەشەگى-بۇ­گىن­گى كورنەكتى جۋرنالشىلار ەڭ­بە­گى تۋرالى ماسەلە بولمايدى. توق­تار بەيىسقۇلوۆتى ەشقايسىسى ەسكەر­مە­دى. باسشىلاردىڭ بىردە-ءبىرى توقاڭنىڭ بەيىمبەت ءمايليننىڭ بۇكىل ءومىرى، شىعارماشىلىق قۋاتى، جۋرنالشىلىق باتىلدىعى مەن شەبەر­لىگى حاقىندا ادەبيەت نەمەسە ءتىل ينستيتۋتتارى اتقارۋعا ءتيىس قىر­ۋار جۇمىستى ءبىر ءوزى جۇزەگە اسىر­عا­نىن بىلمەيدى ەكەن. بىردە توقاڭا سونى ايتقانىمدا توقاڭ اقىرىن كۇلدى دە:

– ە، قايتەسىڭ سونى. «قازاق ءتىلى، قازاق ءتىلى!» دەيمىز، بيىل الماتىدا وتكىزىلگەن مەديا-فورۋمنىڭ سيقىن كوردىڭ عوي، ورىس ءتىلىن ەمۋدى قويار تۇرلەرى جوق، – دەدى. 

بىرەر كۇننەن كەيىن تەلەفون شالىپ، قاجىرلى قالامداسىمنىڭ تاتىم­دى تىرلىگىنە ارقاشان ريزا كوڭىل­مەن:

–توقا! بۇگىندە «70 – جىگىت جاسى» دەپ ءجۇرمىز عوي، ەل-جۇر­تى­ڭ­ىز الدى­مىز­داعى قاڭتاردا 80 جىل­دى­عىڭ­ىز­دى – جىگىت اعاسى جاسىڭ­ىزدى تويلار، ال مەن قالام­داس­تا­رىڭىز­دان بۇرىن قۇت­تىقتاپ، تۇپ-تۋرا 99 جاساڭىز دەسەم شە؟ – دەدىم. ول:

– قارسى بولمايىن، جۇزگە بىرەۋى جەت­پەي تۇرسا دا، – دەدى ادەتىنشە اقىرىن ك ۇلىپ.

– بىرەۋدىڭ ءارىسى نە، بەرىسى نە؟ ء«جۇز» دەگەندە ەرنىڭ ءشۇرىشىپ، ءۇنىڭ ۇزدىگىپ قالادى، ال «تو-و-وقسا-ا-ان تو-و-وعى-ى-ىز» دەپ «اندەتكەندە» ايى­زىڭ قانادى-اق، شىركىن-اي! – دەدىم. 

– شىنىندا، – دەپ توقاڭ راقات­تا­نا كۇلدى. 

عالىم قالامگەر اعانىڭ سول كۇل­كى­­سىن ساعى­نىپ جۇرگەنىمە التىنشى جىل... 

عابباس قابىش ۇلى

سوڭعى جاڭالىقتار

ءۇي جانۋارىنان ۆيرۋس جۇعا ما؟

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 18:39

التىن قورىمىز كوبەيىپ كەلە جاتىر

قازاقستان • بۇگىن، 17:30

اقمولادا تاعى ءبىر ناۋقاس انىقتالدى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 16:07

قارعىن سۋ بالكاشيندى باسىپ قالدى

ايماقتار • بۇگىن، 16:05

تاسقىننىڭ بۇگىنگى احۋالى

ايماقتار • بۇگىن، 15:42

سالەحاردتان كەلگەن تسيكلون

ايماقتار • بۇگىن، 15:30

ەلوردادا جالپى جاعداي تۇراقتى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 14:50

فۋتبول ماۋسىمى جالعاسا ما؟

سپورت • بۇگىن، 14:48

ۇقساس جاڭالىقتار