كينو • 14 اقپان، 2019

«ايكا» – قازىرگى قوعام شىندىعى

304 رەتكورسەتىلدى

جارىققا شىقپاي تۇرىپ-اق اتاعى جاھاندى شارلاپ كەتەتىن فيلمدەر بولادى. ال اياقتالماعان وندىرىستىك نۇسقاسىن ۇسىنىپ، جالعىز كادرىمەن الەمنىڭ ەڭ بەدەلدى سىيلىعىن ەنشىلەپ، بايقاۋدىڭ ەرەجەسىنە عانا ەمەس، كۇللى ادامزاتتىڭ ساناسىنا سىلكىنىس جاسايتىن تۋىندى سيرەك. رەجيسسەر سەرگەي دۆورتسەۆويدىڭ «ايكا» فيلمىنە ەكىنشى تاعدىر بۇيىرىپتى.

فرانتسيانىڭ ايگىلى كانن كينو­فەستيۆالى ساراپتاۋ القا­سىنىڭ نازارىن بىردەن وزىنە بۇر­عىزعان سيقىر – باستى رولدەگى اكتريسانىڭ ەكراننان جارق ەتكەن وتتى جانارى ەدى. فيلم اتاۋىمەن اتتاس كەيىپكەردىڭ قيىن دا قايشىلىقتى تاعدىرىن كەمەلىنە كەلتىرە كەيىپتەپ، جاھان نازارىن جاۋلاعان قازاق قىزى سامال ەسلياموۆانىڭ ونەردەگى باعىن اشقان بۇل ءفيلمدى كورەرمەنى دە ۇزاق كۇتتى. كۇنى كەشە استاناداعى Saryarka كينوتەاترىندا وتكەن پرەمەراعا جينالعان حالىقتىڭ ىستىق ىقىلاسى سونىڭ ايعاعى.

ونەردىڭ مۇمكىندىگى شەكسىز. كەيدە كوركەمدىگىمەن، ەندى بىردە شىنايىلىعىمەن باۋرايدى. ال «ايكادا» كينو ءتىلىنىڭ وسى ەكى ءتاسىلى قاتار سويلەيدى. رەجيس­سەر مەن اكتريسانىڭ تەرەڭنەن ۇعىس­­قان تاندەمى بىردەن مەنمۇن­دا­لاي­دى. كينو ستسەناريى دە باس­تى رولدەگى اكتريسانىڭ بار مۇم­كىندىگىن اشۋعا باعىتتالىپ جازىل­عانداي. سامال كەيىپكەرىنە، كەيىپ­كەر سامالعا اينالىپ كەتكەن. اراسىن ءبولىپ، شەكاراسىن انىقتاۋ مۇمكىن ەمەس. ۇلى اباي­شا ايتساق، اينالاسى تەپ-تەگىس جۇمىر شىعىپتى. سىرتتاي زەردەلەسەڭ دە، اڭگىمەگە تارتا كەتسەڭ دە قازاقى بيازىلىعىنان ءبىر تانبايتىن نازىك بويجەتكەن ىشكى پسيحولوگيالىق تەكەتىرەستە ادام تانىماستاي وزگەرىپ كەلەدى. بۇل اسىرەسە كينو اكتريساسى ءۇشىن تاپتىرماس قاسيەت. سامالدىڭ فيلمدەگى ىزدەنىسى سونىڭ دالەلى. ەكراننان جارق ەتكەن تازالىق پەن مۇڭ قاتار قون­عان وتتى جانار كوك پەن جەر­دىڭ ءبىر-بىرىنە قابىسپاس كەڭىس­تىگىن ءبىرتۇتاس الەمگە اينالدىرىپ جىبەرگەندەي. ونەر دەگەن وسى بولسا كەرەك.

– اكتەرگە ءتۋابىتتى تالانتتان بولەك، مىنەز دە قاجەت. سامالدىڭ بويىندا قولعا العان ءىسىن سوڭىنا جەتكىزبەي تىنبايتىن قايسار دا وجەت مىنەز بار. سىرتتاي وتە نازىك كورىنگەنىمەن، ىشكى قۋاتى مىقتى. سامال جارق-جۇرقتى باس­تى پلانعا شىعارعان يلليۋستراتور ەمەس، شىن مانىندەگى سەزىمنىڭ اكتريساسى. وسى تۇرعىدان كەلگەندە ءبىز جاقسى تۇسىنىستىك، – دەي­دى اكتەر تاڭداۋ پروتسەسىنەن سىر شەرتكەن رەجيسسەر سەرگەي دۆورتسەۆوي.

كۇنكورىس قامىمەن ماسكەۋ­گە قونىس اۋدارىپ، تۇرمىس­تىڭ ءتۇرلى قيىندىعىنا شىدا­ماي تۋعان بالاسىنان باس تارتىپ، پەر­زەنت­حانادا قالدىرىپ كەتۋگە ءماجبۇر بولعان قىرعىز قىزى­­نىڭ تاۋقىمەتتى تاعدىرى بايان­­دالاتىن فيلم جات ەلدە زاڭسىز جالدامالى جۇمىس ىس­تەيتىن جانداردىڭ قيىن دا قاي­شىلىقتى ءومىرىن بوياماسىز سۋ­رەتتەيدى. ستاتيستيكالىق مالى­مەتكە سۇيەنەر بولساق، ماس­كەۋ­گە قارا جۇمىس ىستەۋگە بارعان 250-دەن استام قىرعىز ايەلى تۇر­­مىس تاۋقىمەتىن جەڭە الماي، ءسا­بيىن پەرزەنتحاناعا تاستاپ كەت­كەندىگى جونىندە اقپارات بار. وسى دەرەكتى نەگىزگە العان رەجيس­سەر ءوز فيلمىندە جالدانۋشى­لار مەن ولاردىڭ ەڭبەگىن قاناۋ­شىلاردىڭ ءومىرىن سىرتتاي سۋرەت­تەۋمەن عانا شەكتەلمەيدى. سول كۇيدى باسىنان كەشىپ جۇرگەن قىرىق شىراقتى ايەل جانىنىڭ بار قاتپارىن، مۇڭى مەن زارىن ايكا تاعدىرى ارقىلى اقتارىپ سالادى. 

فيلم اۋىر الەۋمەتتىك، تۇر­مىس­تىق ماسەلەنى كوتەرە­تىن­دىگىنە قاراماستان، قارابايىرلىققا ۇرىن­باعان. كينو تىلىنە ءتان كور­كەم­دىگىن ساقتاپ قالعان. كوشە­دەگى قار-باتپاق ارالاسقان بەي-بەرەكەت الەم، ونى فيلم بويى ۇزدىكسىز توقتاماي تاپتاي­تىن تەمىر كولىكتەر قاتىگەز قوعامداعى تاپ تەڭسىزدىگىن، ادام جانىنىڭ ەكىنشى ادام اياعىمەن اياۋسىز تاپتالۋىن اللەگوريا تىلىندە ءساتتى شەندەستىرەدى. «ادامزاتتىڭ ءبارىن ءسۇي، باۋىرىم دەپ...» دەي­تىن اباي مۇراتى تىم-تىم الىستا قالىپتى. قولعا ۇستا­عان ءيتى مەن مىسىعىنىڭ الدى­نا بار جاقسىسىن توسىپ، ءتىپ­تى دارىگەرگە دەيىن اپارىپ ماپە­لەي­تىندەرگە قولىن سوزىپ، كو­مەك سۇراعان ادامنىڭ قيىن كۇيى شىبىن شاققان قۇرلى اسەر ەتپەيدى. ءيتىنىڭ كۇشىگىن دالاعا قاڭعىرتپايتىن ادام، شىمىرىك­پەس­تەن پەرزەنتىن دالاعا تاس­تاپ جۇرە بەرەدى. پارادوكس! ءبىز سون­داي قوعامدا ءومىر ءسۇرىپ جا­تىر ەكەنبىز. ايكا تاعدىرى ارقى­لى رەجيسسەر وسىنداي ويعا جەتەلەيدى.

– ءفيلمىنىڭ ءتۇسىرىلىم جۇمى­سى ۇزاق ءارى قيىن جولدان ءوتتى. تابيعاتتىڭ ءار قۇبىلىسىنا ساي ەپيزودتارىمىزدىڭ كوركەم­دىگى مەن شىنايى شىعۋىنا ءمان بەرە وتىرىپ، جۇمىس ىستەدىك. اري­نە، بۇل جەردە ەڭ كوپ سالماق باس­تى رولدەگى اكتريسا سامالعا ءتۇستى. قار ارالاس جاڭبىردا، بوراندا ءتۇسىرىلىم جاسادىق. توڭۋ، اياقتان سۋ ءوتۋ سەكىلدى قيىندىقتارعا ءتوزۋ عانا ەمەس، اكتەرلىك ويىندى دا ءوز دەڭگەيىندە الىپ شىعۋ كەرەك بولدى. ونىڭ ۇستىنە ءفيلمنىڭ جانرى دا اۋىر. وسى قيىندىقتار­دىڭ بارلىعىن ەڭسەرۋ جولىن­دا سامال ايانباي تەر توكتى. ءتىپ­تى قىرعىز ءتىلىن، ءومىر ءسۇرۋ سالتى مەن جالپى ۇلتتىڭ مەنتاليتەتىن زەرت­تەۋ ماقساتىندا بىرنەشە اي قىرعىزستانعا دا بارىپ ءومىر ءسۇرىپ كوردى. مۇنىڭ بارلىعى ۇلكەن ەڭبەك، – دەيدى رەجيسسەر. 

ءيا، ەڭبەك بار جەردە جەڭىس­تىڭ دە قاتار ءجۇرۋى زاڭدى. وت­كەن جىلى حالىقارالىق كانن كينو­فەس­تيۆالىندە ۇزدىك اكتريسا اتانعان سامالعا بۇگىن تۋعان ەلى قوشە­مەت كورسەتتى. ونەر يەسىنىڭ ەكران­داعى شىنا­يى ويىنى كورۋ­شىسىن بەي-جاي قال­دىر­مادى. كورسەتىلىمنەن ار­ق­اي­سىسى جەكەلەي وي ارقالاپ شىق­قان كورەرمەن كوزىنەن سونى اڭدادىق. 

نازەركە جۇماباي، 

«Egemen Qazaqstan» 

سوڭعى جاڭالىقتار

باسىلىم باسشىلارى - ەركىن قىدىر (1962)

باسىلىم باسشىلارى • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار