11 اقپان، 2019

تاۋەلسىزدىك جانە گەنەراتسيا

332 رەتكورسەتىلدى

قازاق مادەنيەتى مەن ونەرىنىڭ دامۋى، ناسيحاتتالۋى – تاۋەلسىز ەل اتانۋىنىڭ ارقاسى. وندىرىستىك، ەكونوميكالىق قارىم-قاتىناستا، اقپارات الماسۋدا عانا ەمەس، الەمدىك دەڭگەيدە ەلدىڭ ءتول ءداستۇرىن دارىپتەۋدە، ۇلتتىق بوياۋىن تانىتۋدا ەگەمەندىك ۇعىمىنىڭ ءرولى زور. قازاق مەملەكەتىنىڭ ەركىندىگى مەن بوستاندىعى رۋحاني، كوركەم مۇرالاردىڭ قايتا جاڭعىرىپ، كەڭىنەن تانىلۋىنا نەگىز بولۋدا.

وتكەن عاسىردىڭ ورتا شەنىندە جەتىلگەن اعا بۋىنعا كۇلتەگىن، تونىكوك نەمەسە تۇمار، بەيبارىس ەسىمدەرى جە­تە تانىس بولماسا، تاۋەلسىزدىك جىل­­دارى جاڭا گەنەراتسيالىق بۋىن قالىپ­تاسىپ، باسقارۋ جۇيەسىندە كەڭەستىك توتاليتارلىق جۇيە بولعانىن تاريحتان وقىپ بىلە الاتىن، تىڭ جانە تىڭايعان جەرلەردى يگەرۋ ۇدەرىسىن تاريحتاعى ءبىر قۇبىلىس رەتىندە عانا سانايتىن جاڭا ۇرپاق پايدا بولدى. ەركىندىكتىڭ ارقاسىندا جەكە ەل رەتىندە تانىلا باستادىق. بۇل – قازاق ءۇشىن ەلەۋلى ءسات. بۇل عاسىرمەن، مىڭجىلدىقتارمەن ساناساتىن تاريح كوشىندە ەكىنشى مۇشەلىنىڭ بەل ورتاسىنا كەلگەن قازاق ەلى ءۇشىن جىگەر مەن قايرات، كۇش پەن ماقسات، سەنىم مەن ىزدەنىس، ەڭبەك پەن قاجىرلىلىقتى قاجەت ەتەتىن  ۋاقىت.

جاڭا گەنەراتسيانىڭ قالىپتاسۋى – ۇرپاق زاڭدىلىعى. سونىمەن قاتار بۇل بىرىنشىدەن، ەلدىڭ ءتول ءتىلىنىڭ دامۋىنا، سالت-ءداستۇرىنىڭ جالعاسۋىنا، مادەنيەتىنىڭ وركەندەۋىنە، ەكونومي­كاسىنىڭ جوعارىلاۋىنا ىقپال ەتەتىن جاڭا بۋىن. ەركىندىگى جوعارى، وي-ساناسى تاۋەلسىز بۇگىنگى گەنەراتسيا توقسانىنشى جىلدارداعى جاستارمەن سالىستىرعاندا الەمدىك مادەنيەتتەگى اقپاراتتاردى مەڭ­گەرۋ، تەحنولوگيانى يگەرۋ، شەت­ەل­دەردىڭ تەرريتوريالىق اۋماعىندا بولۋى جانە وزگە تىلدەردى مەڭگەرۋ جاعىنان العا شىقتى. 

ەلباسىمىزدىڭ ارنايى قولداۋىمەن جۇزەگە اسىرىلعان «بولاشاق» باعدار­لاماسى قازاقستان مەن وزگە ەلدەر اراسىندا ءبىلىم مەن اقپاراتتىڭ ەركىن الما­سۋىنا ىقپال ەتىپ قانا قويماي، زياتكەر، كاسىبي ويلى جاستار بۋىنىن قالىپتاستىرۋعا داڭعىل  جول اشتى. تاۋەلسىزدىك جاستارعا ەركىندىك بەردى. رۋحتى سەزىندىردى. كۇلتەگىن جىرىندا مىنانداي جولدار بار: «التۋن، كۇمۇش، ىسىگتى، قۋتاي بۋڭسىز انچا ءبىرۇر تابعاچ بۋدۋن سابى سۇچىگ، اعىسى يىمشاق ەرمىس» – «التىندى، كۇمىستى، داقىلدى، جىبەكتى سونشاما شەكسىز بەرىپ جاتقان تابعاش حالقىنىڭ ءسوزى ءتاتتى، بۇيىمى اسىل ەدى. اقىلدى كىسىلەردى، باتىل كىسىلەردى تابعاشتار قوزعاي العان جوق. (ەگەر) ءبىر كىسى الدانسا، (وندا) رۋى، حالقى تۇقىمىنا دەيىن قالماس ەدى. ءتاتتى ءسوز، اسىل دۇنيەسىنە كوپ الدانىپ، تۇركى حالقى، قىرىلدىڭ، تۇركى حالقى، جويىلدىڭ»، دەيدى عوي اتالعان جىردا. مۇنداعى تابعاش حالقى قاي ەل ەكەندىگى بارىمىزگە بەلگىلى. جىلى سوزىمەن، بۇيىمدارىمەن جارتى جاھاندى جاۋلاعان، كوك تۇرىكتەر ەلىن «باتىس»، «شىعىس» دەپ ەكىگە اجىراتىپ، ەلۋ جىلداي بودانىنا اينالدىرعان تابعاش حالقىنان تىزە قوسىپ، ءوز ەركىن الىپ شىعۋعا باستى نەگىز بولعان تەكتەن بە­رىلگەن تاربيەسى مەن سالت-ادەتكە بە­رىك­تىلىك جانە اتا عۇرىپتىق ۇستانىم ەدى. تاربيەمىز تەگىمىزدەن اجىراماسىن، قازا­قىلىعىمىز قالپىنان تايماسىن.

تۇعىر مىقتى بولماسا، تۇراقتىلىق بولمايدى. ال حالىقتىڭ باستى تۇعىرى – تاۋەلسىزدىك. تاۋەلسىزدىك تۇعىرىنىڭ بەرىك بولۋى جاستاردىڭ قولىندا. جاستاردىڭ قاجىر-قايراتى قايتۋسىز، ينتەللەكتى جوعارى، وي-پايىمى بيىك، زامان تالابىنا ساي، قازاقىلىعى ساقتالعان بولسا، ەلدىڭ ەرتەڭى جارقىن بولماق.

اراي جۇندىباەۆا،

سەمەي قالاسىنىڭ شاكارىم اتىنداعى مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى،
فيلوسوفيا دوكتورى (PhD)، قاۋىمداستىرىلعان پروفەسسور

سەمەي

سوڭعى جاڭالىقتار

تويدىڭ سوڭى توپىرلاعان اۋرۋ

ايماقتار • بۇگىن، 10:22

ۇعىنا بىلگەنگە – ۇلت تاعدىرى

ساياسات • بۇگىن، 06:57

كوڭىلگە مەدەت بولعان ماقالا

رۋحانيات • بۇگىن، 06:56

54 ادام جازىلىپ شىقتى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 06:39

ەل بولىپ ەڭسەرەمىز

ساياسات • بۇگىن، 06:20

بۋمەرانگ

رۋحانيات • بۇگىن، 05:54

قورعاۋشىلارعا دا قولداۋ قاجەت

ايماقتار • بۇگىن، 05:46

تويدىڭ سوڭى توپىرلاعان سىرقات

ايماقتار • بۇگىن، 05:43

اقيرەكتە – ارىستان باب...

تانىم • بۇگىن، 05:33

تەاتردىڭ ونلاين تارتۋى

رۋحانيات • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار