الەم • 08 اقپان، 2019

اقش جانە كحدر ءسامميتى ۆەتنامدا وتەدى

323 رەتكورسەتىلدى

اقش پەن كحدر اراسىنداعى ەكىنشى سامميت اقپان ايىنىڭ  27-28 كۇندەرى وتەتىن بولدى. ول تۋرالى كورەي جانە ۆەتنام باسپاسوزدەرى رەسمي حابار تاراتتى. بۇل جولى سامميت وتەتىن ورىن رەتىندە تاڭداۋ ۆەتنام ەلىنە ءتۇستى. سينگاپۋرداعى ساميتتەن كەيىن، اتالمىش سامميت 260 كۇننەن كەيىن قايتا رەسمي تۇردە ۇيىمداستىرىلعالى وتىر.

ۆەتنام ەلىنىڭ تانان قالا­سىندا ءبىر جىلدارى ازيا-تى­نىق مۇحيتى ەكونوميكالىق ىنتى­ماقتاستىعى (APEC) فورۋمى ءساتتى وتكەن بولاتىن. سودان بەرى بۇل قالا ەكونوميكالىق فورۋمدار مەن حالىقارالىق ءتۇرلى شارالاردىڭ وتۋىنە ىڭعايلى، شاعىن قالانىڭ ءبىرى بولىپ الەم جۇرتىنا تانىلا باستادى. سولتۇستىك كورەيانىڭ باسشىسى وسى قالانى تاڭدادى. سەبەبى اتالمىش قالا قاۋىپسىزدىك جاعىنان ءتيىمدى ءارى ونىڭ كەلىپ كەتۋىنە ىڭعايلى. ءبىر قاراعاندا سينگاپۋر ءسامميتى وتكەن جەرمەن ءبىرشاما ۇقساستىقتارى بار. 

اقش مەملەكەتىنىڭ باسشىسى دونالد ترامپ الدىڭگۇنى كونگرەستە امەريكانىڭ الەمدەگى ۇستەمدىگى جانە ءتۇرلى ەكونوميكالىق ما­سە­لەگە بايلانىستى ءسوز سويلەدى. وسى جەردە ول سولتۇستىك كورەيامەن كەلىسىپ، جوسپارلاعان سامميت تۋ­را­لى دا ارنايى اتاپ ءوتتى. دو­نالد ترامپتىڭ سولتۇستىك كورەيا جايلى كونگرەستە ايتۋى ساياسي ۇپاي جيناۋدىڭ امالى دەگەن ساراپشىلاردىڭ پىكىرى دە ايتىلۋدا. بىراق ازىرگە ەكى ەلدىڭ اراسىندا وتەتىن ەكىنشى سامميت تۋرالى ساراپشىلار ءوز پىكىرلەرىن ايتۋعا اسىقپايدى. الداعى ۋاقىتتا وسى جايىندا اقش، وڭتۇستىك كورەيا، جاپونيا، قىتاي، رەسەي جانە تاعى باسقا ەلدەردىڭ ماماندارى ءوز ويلارىن ورتاعا سالادى. 

اقش پەن سولتۇستىك كو­رەيا اراسىنداعى ءسامميتتىڭ وتە­تىن ورنىنا كەلەتىن بولساق، ۆەت­نامعا تاڭداۋ جايدان-جاي تۇس­كەن جوق. ەكى ەل ۆەتنامدى نە­لىك­تەن تاڭدادى؟ بۇل ەلمەن اقش-تىڭ تاريحي بايلانىسى بولسا دا، سولتۇستىك كورەيانىڭ قانداي قاتىسى بار دەگەن سۇراق تۋى مۇمكىن. اقش پەن وڭتۇستىك كورەيا ۆەتنام سوعىسىنا قاتىستى. وسى سوعىستا اقش جەڭىلىس تاپقانى بارىنە بەلگىلى. وسى سوعىسقا اقش-تى قولداۋشى رەتىندە وڭتۇستىك كورەيا دا قاتىسقانى بار. ۆەتنام سوعىسىنا سولتۇستىك كورەيا اقش پەن وڭتۇستىك كورەيا اسكەرىنە قار­سى ءارتۇرلى پارتيزاندىق سو­عىستارعا ءوزىنىڭ جاساقتارىن جى­بەرىپ، سوعىسقا اسكەري جانە ساياسي مۇددەسى ءۇشىن قاتىسقان. سونىمەن قاتار ۆەتنام ەلى ءسوتسياليزمنىڭ شەڭبەرىنەن شىق­قان ەل. قازىر وزىنشە دامۋ جولى­نا ءتۇسىپ كەلەدى. تىرشىلىگى تۇزەلە باستاعان ۆەتنامدى كيم چەن ىن كورسىن دەگەن اقش-تىڭ دا نيەتى بايقالادى. سوندىقتان بۇگىن بۇل ەلدىڭ تاڭداۋعا ءتۇسۋى بەكەر ەمەس. 

ۆەتنام سامميتىندە قانداي ماسەلە تالقىلانىپ، قانداي قۇ­جاتتار قابىلداناتىنى بارىنە قى­زىقتى. ەكى ەلدىڭ اراسىنداعى ياد­رولىق قارۋسىزدانۋ ماسەلەسىنە قاتىستى كەلىسسوزدەر ىلگەرى باسا ما، سولتۇستىك كورەيا تاعى قانداي ديپلوماتيالىق قادام جاسايدى دەگەن سۇراقتار كوپشىلىكتى مازالايدى. مىنە، وسىلاي ۆەتنام ءسامميتى دەگەن جاڭا جيىن دۇنيەگە كەلمەكشى. بۇل ءسامميتتىڭ ناتيجەسى قالاي بولاتىنىن ۋاقىت كورسەتەدى. 

داستان اقاش،

ارنايى  «Egemen Qazaqstan» ءۇشىن

وڭتۇستىك كورەيا، سەۋل قالاسى

سوڭعى جاڭالىقتار

اقمولادا تاعى ءبىر ناۋقاس انىقتالدى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 16:07

قارعىن سۋ بالكاشيندى باسىپ قالدى

ايماقتار • بۇگىن، 16:05

تاسقىننىڭ بۇگىنگى احۋالى

ايماقتار • بۇگىن، 15:42

سالەحاردتان كەلگەن تسيكلون

ايماقتار • بۇگىن، 15:30

ەلوردادا جالپى جاعداي تۇراقتى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 14:50

فۋتبول ماۋسىمى جالعاسا ما؟

سپورت • بۇگىن، 14:48

الەمدەگى احۋال قانداي؟

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 10:57

قىزىلوردا: تاعى 3 ادام تىركەلدى

ايماقتار • بۇگىن، 09:57

ۇقساس جاڭالىقتار