ادەبيەت • 08 اقپان، 2019

ءومىر ەدى ولەڭىنىڭ ۇرانى

405 رەتكورسەتىلدى

وتكەن عاسىردىڭ جەتپىسىنشى جىل­دارىنىڭ باسىندا كۇلاش ەكەۋمىز وتباسىن قۇرىپ، قىسقى كانيكۋل كەزىندە اۋىلعا بارىپ، توي جاساعانبىز. كەلىننىڭ بەتىن اشىپ، اعايىن-تۋىستى ەكى-ءۇش اپتا الدارقاتقاننان كەيىن الماتىعا قايتۋعا بەل بۋدىق. ءسويتىپ ازىنا­عان اقپان ايىنىڭ ورتا تۇسىندا قىزىلوردا اۋەجايىنا كەلدىك. ول كەزدە اۋەجاي قالا ىرگەسىندە بو­لاتىن.

ءوز باسىم جول جۇرەتىن بولسام ەرتەرەك قامدانعاندى ءجون كورەم. بۇل جولى دا سويتتىك. اۋە­جايعا ەرتە كەلىپ، بيلەتىمىزدى تىر­كەۋگە بارساق ءالى ءبىر ساعاتتاي ۋاقىت بار ەكەن. سىرتقا شىعىپ جان-جاعىما قاراسام اناداي جەردەن تانىس بەينە كوز الدىما كورىنە كەت­تى. باتىسقا قاراپ ولەڭ وقىپ تۇرعان سياقتى. انىقتاپ قاراسام مۇقاعالي اعا ەكەن. جانىنا جا­قىنداپ كەلىپ:

– اسسالاۋماعالەيكۇم، اعا! – دەپ، قوس قولىمدى ۇسىندىم.

– ۋاعالەيكۇماسسالام!

– ءبىز ستۋدەنت ەدىك. ءسىزدى سىرتتاي جاقسى تانيتىن بولعاسىن سالەمدەسىپ جاتقانىمىز عوي.

– بارەكەلدى، بالالار، قايدا وقي­سىڭ­دار؟

– كازگۋ-ءدىڭ جۋرناليستيكاسىندا.

– وندا ءوزىمىز ەكەنسىڭدەر عوي.

– مىنا كۇلاش قارىنداسىڭىز، – دەپ تانىستىرا بەرىپ ەدىم.

– اقىن كۇلاش پا، قارىنداسىم­دى بىلەمىن عوي؟ – دەپ مۇقاعالي تاڭعالىس ءبىلدىردى.

– ءيا، – دەدىم مەن.

– باقىتتى بولىڭدار! اقىندى ايالاي ءبىل!

الماتى مەن قىزىلوردا اراسىنا شاعىن عانا «ياك-40» سامولەتى ۇشاتىن. مۇقاعالي اعام سامولەتكە مىنگەن بويدا كۇلاشقا قاراتا: – قايىربەك ەكەۋمىز بىرگە وتىرامىز، – دەدى. كۇلاش قارسى بول­سىن با، بىردەن كونە قالدى. ءسويتىپ مۇ­قاڭ ەكەۋمىز ۇشاقتىڭ ورتا تۇسىنا كەلىپ جايعاستىق. 

اشىك-كۇشىك دەگەنشە الماتىعا دا كەلىپ قوندىق. كەتكەنىمىزگە ەكى-ءۇش اپ­تا بولعان ەدى، الماتى­نى ساعىنىپ قالىپپىز. جاتاق­حا­ناعا جەتكەنشە جان-جاعى­مىز­عا قاراپ، تالاي كورىپ جۇرگەن جەرلەرى­مىزدىڭ وزىنە اسا مەيىرىممەن كوز تى­گەمىز. اسىرەسە مۇقاڭ شال­قىپ-تاسىپ كەلەدى. «الاتاۋ، اسسالاۋ­ما­عالەيكۇم!» دەگەن ولەڭىن وقي جونەلدى. ءبىز ءۇنسىز تىڭ­داپ كەلەمىز. 

ول كەزدە بۇگىنگىدەي كوشەلەر ماشينا­عا لىق تولى ەمەس. لەزدە-اق تاكسي ۇستاپ دىتتەگەن جاتاق­حا­نامىزعا كەلىپ جەتتىك.

ماشينادان تۇسكەن بويدا مۇ­قا­عالي اعام:

– كۇلاش، قايىربەك بۇگىن مەنىمەن بىرگە بولادى – دەدى.

– سىزگە قالايشا جوق دەپ ايتام، اعا، – دەدى كۇلاش بيازى عانا ۇنمەن.

ول كەزدە مۇقاعالي اعامىز ين­تەرنا­تسيو­نالنايا كوشەسىندە تۇ­رادى ەكەن. اۋەجايدان مىنگەن تاك­سيىمىز سول ۇيگە اكە­لىپ تاستادى. لاشىن جەڭگەم ەسىكتى اشىپ، ۇيگە كىرگىزدى.

– لاشىن، قوناق كەلدى، قارسى ال!

مەن جەڭگەممەن امانداسىپ، قوناق بولمەگە قاراي بەتتەدىم. ۇيدە لاشىن جەڭگەمنىڭ ءىنىسى (اس­كەري فورمادا) بار ەكەن. مۇقاڭ ول كىسىمەن دە تانىستىردى. قازىر ەسىمى ەسىمدە قالماپتى. ءبىرازدان سوڭ لا­شىن جەڭگەم اسحاناعا شايعا شاقىردى.

شاي ءىشىپ بولعان سوڭ مۇقاعالي اعام­نىڭ قاينىسى جۇمىسىنا كەت­تى. ەكەۋمىزگە ەركىندىك ءتيىپ، ۇزاق اڭ­گىمەلەستىك. مۇقاڭ جان ادامدى جا­تىرقامايتىن، وتە اق­كوڭىل ادام ەدى. ايتپەسەم، سول كۇنى عانا تا­نىس­قان مەنى سىرالعى سىرلاسىنداي ەتىپ، كورگەن بويدا ۇيىنە الىپ كەلە مە؟ باياعى بالا كەزىنەن باستاپ، وسى ۋاقىت­قا دەيىنگى ءومىرى تۋرالى قىسقاشا بايان­داپ بەردى دەسە دە بولادى. مەن جاس­پىن، مۇ­قاڭنىڭ ايتقانىنىڭ بارىنە باس شۇلعي بەرەمىن. سەزىمتال كىسى وسى شىن تىڭداپ وتىر ما دەگەندەي اندا-سان­دا ماعان دا قاراپ قويادى. ءوستىپ ءتۇن­نىڭ ءبىراز ۋاعىنا دەيىن وتىرىپپىز. قايتايىن دەپ رۇقسات سۇراسام، جىبەرمەي قويدى. امال جوق، قونۋعا تۋرا كەلدى، لاشىن جەڭگەم مۇقاعالي ەكەۋمىزگە ءبىر بولمەگە جەرگە توسەك سالىپ بەردى.

ەرتەڭىنە ەرتە تۇرىپ، ءتاتتى ۇيقىدا جاتقان مۇقاعالي اعامدى وياتپاي، ۇي­دەن تىم-تىرىس شىعىپ كەتتىم. ويت­كەنى ولارعا كەتكەنىمدى سەزدىرسەم، اڭ­گى­مە­مىزدىڭ تاعى دا ۇزاققا سوزىلاتى­نىن ءبىلدىم. كەشە كەشكىلىك اڭگىمە-دۇ­كەن قۇرىپ وتىرعانىمىزدا مۇقاعالي اعاممەن بۇدان بىلاي قاي جەردە قالاي كەزدەسەتىنىمىزدى كەلىسىپ قويعانبىز.

باسقانى قايدام، ءبىز وقۋعا تۇسكەن جىل­دارداعى ستۋدەنتتەر شەتىنەن ساباق وقىعىش بولاتىن. ول كەزدە ورتالىق كىتاپ­حاناعا تاڭەرتەڭگى ساعات 8.00-دە بارىپ كەزەك الماساڭ، وندا وتىرىپ ساباققا دا­يىن­دالۋ مۇمكىن ەمەس. ستۋدەنت بولساق تا كىشكەنتايىمىز بار. سوندىقتان كى­تاپحاناعا ۇيقىنى قان­دىرىپ، شاي-سۋىمىزدى ءىشىپ، اسىقپاي باراتىنبىز. مەن كو­بىنە گوگول مەن كوممۋنيستىك پروسپەكتىسى (قازىرگى ابىلايحان) قيى­لىس­قان جەردە ورنالاسقان ا.پ.چەحوۆ كىتاپ­حاناسىنا باراتىنمىن. تەرەزەلەرى ۇلكەن، كوشە بەتتەن دايىندىق ۇستىندە وتىرعان ستۋدەنتتەر تۇگەل كورىنەدى. مەن مۇقاعالي اعاعا ىزدەسەڭىز وسى جەردەن تاباسىز دەگەنمىن. 

بىردە تۇسكە تاياۋ تەرەزە جاققا قارا­سام تانىس ءجۇزدى شىرامىتتىم. انىقتاپ قاراسام، مۇقاعالي اعام ەكەن. دەرەۋ كىتاپ، داپتەرلەرىمدى جيىستىرىپ، ور­نىم­نىڭ بوس ەمەس ەكەنىن سەزدىرىپ، سىرتقا شىق­تىم.

– باتىر، ساعان كەلدىك، – دەدى اعام.

– مىناۋ توقاش بەردياروۆ دەگەن اقىن اعاڭ.

مەن قۋانا امانداسىپ، اعالا­رىم­دى جاقىن ماڭدا ورنالاسقان سىراحانا بار ەدى، سوعان باستادىم. مۇقاعالي مەن توقاش ەكەۋى قاتار جۇرسە قىزىق كو­رى­نە­دى ەكەن، ءبىرى ۇزىن، ءبىرى قىسقا. بى­راق تو­قاش­تىڭ مىنەزى شاتاق. ەكى جۇدى­­رىعىن ءتۇيىپ، اۋزىن بۇرتيتىپ تىستەنە قا­راعاندا بويىڭدى ەرىك­سىز قورقىنىش بيلەيدى. مۇقا­عا­لي قايتىس بولعاننان كەيىن دە توقاڭمەن اندا-ساندا كەزدەسىپ تۇردىق. بىراق ماعان ەشقاشان وعاش قى­لىعىن كورسەتكەن ەمەس. تالاي مارتە ۇيىنە اپارىپ،­ اڭ­گى­مەلەسەتىنبىز. ۇلى وتان سوعىسىنا قاتىسقان كىسى. ەندى باي­قادىم توقاڭ سول كەزدەگى وپپوزيتسيا ەكەن عوي. ويتكەنى باستىقتاردى ۇنات­پاۋشى ەدى. كەيبىر باسشىلار وكتەم سوي­لەسە ءتىسىن سىقىرلاتىپ، جۇدىرىعىن ءبىر-بىرىنە ۇرىپ، ءوزىن ءوزى ۇستاي الماي­تىن. كەيدە قىزىپ العان كەزدەرى حاتشىلاردىڭ (قا­زاق­ستان جازۋشىلار وداعىندا) ەسى­گىن اشىپ: – وتىرسىڭ با، وتىرا بەر، ومپيىپ! – دەپ ەسىگىن قايتا جاۋىپ كەتە­تىن. ءوزىم وسىنداي قى­لىقتارىنا كۋا بول­عانىم بار. وتە تالانتتى، وقىرمانى كوپ اقىن بولاتىن.

ءسويتىپ ستۋدەنتتىك ءومىر ءوتىپ جات­­تى. مۇ­قا­­عالي اعامەن دە ءساتى تۇس­­كەن كەزدەرى كەز­دەسىپ، اڭگى­مە تيە­گىن اعىتامىز. ول كەز­دە جا­لا­­­­­قىنى دا، قالاماقىنى دا ەكى ءبولىپ بەرەتىن. سوندا ءبىر ايدىڭ ىشىن­دە ءتورت رەت اقشا الاتىن ەدىك-اۋ. بۇل ءبىز سياقتى جاس شا­ڭىراق ءۇشىن دە وتە ءتيىمدى بولدى. كوپ تارىقپايتىن بول­دىق. بۇ­كىل گازەت-جۋرنالدار رەداكتسيا­سى ورتالىقتاندىرىلعان ء«داۋىر» باس­پاسىنا قارايتىن. ءبىر كۇنى كەزەكتى جال­اقىم­دى الۋعا ءۇشىنشى قا­باتقا كوتە­رىلسەم، مۇقاعالي اعام قارسى الدىمنان جو­لىعىپ قالدى. قولىندا دانتەنىڭ كىتابى. مەنى كورىپ قۋانىپ: «كورىمدىك»، دەدى دە قولىما كىتاپتى ۇستاتا سالدى. دان­تەنىڭ «قۇدىرەتتى كومەدياسى» ەكەن. مۇ­قاڭنىڭ اۋدارماسىمەن شى­عىپتى. «سيگنالنىي» ەكزەمپليار دەيدى. وتە سۇيكىمدى كىتاپتى مۇقاڭ ەكەۋمىزدەن باسقا ءالى ەشكىم كورە قويماپتى.

– اعا، مەن قۋانىشىمدى بىل­دى­رەيىن، – دەدىم. بىردەن تۇسىنە قويعان اقىن اعا كە­لىسە كەتتى. ءسوي­تىپ باسپاحانانىڭ ال­­دىن­داعى ەسكى كوك بازارعا بارىپ، وڭا­­شالاۋ جەرگە جاي­عاسىپ، كىتاپتىڭ تۇ­ساۋىن كەستىك.

وتكەن-كەتكەندەر ءبىز ەكەۋمىزگە اڭتا­رىلىپ قاراپ قالادى. شاماسى مۇقاعالي اعامدى جاقسى تانيتىن بولۋلارى كەرەك. شىلدە ايىنىڭ ءىشى بولاتىن. كۇن شىجىپ تۇر. 

قاشان كەلسەڭ دە الماتىنىڭ كوك بازارى ىعى-جىعى ساپىرىلىس­قان حالىق قوي. جاڭبىر-جاڭبىر­دىڭ اراسىمەن دەگەندەي، سول ءنوپىر ادام­داردىڭ ىشىنەن يىق تىرەسىپ، اعا­مىز ەكەۋمىز جول بويىنا زورعا شىق­تىق. تاكسي ۇستاپ، اعامدى ۇيىنە اپارىپ سالدىم.

ءوستىپ ءجۇرىپ ستۋدەنتتىك كۇندەر دە وتە شىقتى. ۋنيۆەرسيتەتتىڭ سوڭ­عى كۋر­سىن­دا وقىپ ءجۇرىپ «لە­نينشىل جاس» (قازىرگى «جاس الاش») گازەتىنە جۇمىسقا ورنالاسقانمىن. بۇل وقيعا مەن ءۇشىن ومىرىمدەگى ەڭ ءبىر بەلەستى كەزەڭ بولدى. ويتكەنى ول كەزدە وعان جۇمىسقا ور­نا­­لاسپاق تۇگىل، كىشى­گىرىم ماقالاڭدى شى­عارۋ قيىن بولاتىن. گا­زەتتىڭ بەدەلى وقىر­ماندار اراسىندا وتە جوعارى ەدى. ءار ءنومىرى 300 000 تيراجبەن شىعا­تىن گازەتتى كىشكەنتاي بالادان ەڭكەيگەن قارت­قا دەيىن وقيتىن. العاشقى ەكى-ءۇش اي تاجىريبە جيناقتاۋىم ءۇشىن قيىنداۋ سوق­تى. دەگەنمەن جاس كەزىڭدە شىنداپ كىرىسسەڭ، الىنبايتىن اسۋ جوق قوي. مەن دە وزىمە بەكىتىلگەن ءبولىم جۇمىسىن تەز ارادا مەڭگەرىپ الدىم. 

«لەنينشىل جاس» گازەتىنىڭ قا­بىر­عاسىندا ءجۇرىپ، كوپتەگەن اقىن-جا­­زۋ­شى­لار­مەن، ونەر، مادەنيەت قايراتكەرلەرى­مەن تانىستىم.

ال جاستار گازەتى مۇقاعالي اعام­­نىڭ دا سۇيىكتى باسىلىمى ەكەن. جاڭا­دان جازعان تۋىندىلارىنىڭ كوبىسى وسى گازەتتىڭ بەتىندە جاريا­لانىپ، وقىر­ماندار باعاسىن الا­­تىن كورىنەدى. مۇ­قا­عالي اعا ەكەۋ­مىزدىڭ اعالى-ىنىلىدەي بول­عان سىي­لاستىعىمىز جاستار گازەتىندە دە جالعاسىن تاپتى. ستۋدەنتتىك ومىر­دەن كەيىنگى العاشقى جۇمىسىم بولعان سوڭ با، بۇل جەر ماعان وتە قىزىق كورىندى. اينالام وڭكەي جاس­تار جانە ەسىمدەرىن تەك گازەتتەن كورىپ جۇرگەن قىز-جىگىتتەر. وسىن­داي ورتاعا تۇسكەنىمە ءوزىمدى ىشتەي باقىتتى سەزىندىم.

سەيداحمەت بەردىقۇلوۆ – گازەت رەداكتورى، بەلگىلى جازۋشى جانە سپورت ءجۋرناليسى. سول كەزدەگى ۇلت­جاندى ازا­مات­تاردىڭ ءبىرى. جۇ­مىسقا جاڭادان قا­بىلدانعان كەز كەلگەن ادام تاجىريبە جي­ناقتاۋ ءۇشىن ەڭ الدىمەن سەكرەتاريات بو­لىمىنەن وتەدى. ونى گازەت تىلى­مەن ايت­قاندا «شتاب» دەيدى. ءبولىمنىڭ نەگىزگى مىندەتى: رەداكتسياداعى بىر­نەش­ە بولىمدەردەن دايىندالىپ تۇسكەن ماتە­ريالداردىڭ باسىن بىرىك­تىرىپ، كوركەمدىك ساپاسىن جو­عارى ەتىپ گازەت بەتىنە ورنالاستىرۋ.

ءسويتىپ العاشقى كۇننەن جاقسى ەڭ­بەك ەتىپ كوزگە تۇسسەڭ، بۇل بو­لىمدە كوپ وتىرماي باسقا بولىمگە اۋىستىرۋى مۇمكىن. ارينە ول باستىققا بايلانىستى.

ءبىر كۇنى كوريدورعا شىعىپ شىلىم شەگىپ تۇرسام، رەداكتوردىڭ كابينەتىنەن مۇقاعالي اعام شىعىپ كەلە جاتىر. مەن قارسى ءجۇرىپ، اعاممەن امانداسىپ ەدىم: – وي، سەن قايدان ءجۇرسىڭ؟ – دەپ تاڭعالىپ قالدى. مەن وسىندا جۇمىسقا ورنالاسقانىمدى ايتىپ ەدىم، كا­دىمگىدەي قۋانىپ ارقامنان قاقتى.

– قۇتتى بولسىن، بۇل جەرگە ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ قولى جەتپەيدى، دۇرىستاپ ىستە! – دەپ جاناشىرلىق تا­نىتتى. ءسويتتى دە جىلدام باسىپ تومەن ءتۇسىپ كەتتى. شاماسى، تومەن­دە بىرەۋلەر كۇتىپ تۇردى-اۋ دەيمىن.

اراعا ەكى-ءۇش كۇن وتكەننەن كەيىن سەك­­­­­­رەتاريات بولىمىنە سەي­داحمەت اعا­­­نىڭ ءوزى كەلىپ، ءبىراز اڭ­گىمەلەسىپ كەت­تى. مۇ­­قا­عالي تۋرالى دا قىزىقتى وقيعا­لارىن ايتتى. كەتەرىندە: «مىناۋ مۇقا­عالي اعا­لارىڭنىڭ ەڭ «سۆەجي» پوەماسى، جاقسىلاپ بەرەرسىڭدەر!» دەپ تاپسىر­دى جىگىتتەرگە. سويتسەك، مۇ­قاعالي اعا­مىز­دىڭ «اققۋلار ۇيىق­تاعاندا» ات­تى پوەماسى ەكەن. كەزەكتەسىپ ءوزىمىز وقىپ شىقتىق. وقىپ تامسانعانىمىز ءالى كۇنگە دەيىن ەسىمىزدە. كەشىكتىرمەي پوە­مانى جاقسىلاپ تۇرىپ كوركەمدىك دارەجەسىنە كوڭىل اۋدارىپ، ءبىر بەتكە بەردىك. ەرتەڭىنە رەداكتورىمىز دا، وقىرماندارىمىز دا ءدان ريزا بولعانداي. ءبىر اپتادان سوڭ رەداكتسيا قورجىنىنا پوە­ما تۋرالى وقىرماندار حاتتارى كەلە باستادى. بۇل پوەما كوپكە دەيىن ادەبيەتشىلەر اراسىندا قۋاتتى ەكپىنمەن جازىلعاندىعى تۋرالى ايتىلىپ ءجۇردى.

كەلەسى ءبىر كەزدەسكەنىمدە مۇقاعالي اعانىڭ قولىن قىسىپ، تاماشا جازىلعان پوەماسىمەن قۇت­تىقتادىم. بۇل شىعار­مادان ۇجىم­نىڭ ۇل-قىزدارى جاقسى اسەر ال­عاندىعىن، كەزەكتى لەزدەمەدە بيىك دەڭ­گەيدە ماقتالعانىن ايتىپ ەدىم، اعام قاتتى ريزا بولىپ، قۋانىپ قالدى.

باسپالار ءۇيىنىڭ جوعارعى جا­عىندا 28 پانفيلوۆشىلار پار­كى بار. اعام سول جاققا قاراي بارا­يىق دەگەن سوڭ سوڭىنا ىلەستىم. وڭا­شالاۋ ورىندىققا وتىرىپ ادە­بيەت تۋرالى اڭگىمەلەستىك. وتە ساۋات­تى ايتقان اڭگىمەلەرىنىڭ ءبارى­ كوكەيگە قو­نىمدى ەكەنىن اڭ­عار­دىم. اراسىندا ءوزى تۋرالى­ دا ايتىپ، اينالاسىنداعى ارىپ­­تەس قالامداستارىنىڭ كەيبىرەۋلەرى مۇنىڭ پوەزياسىن كورە المايتىن­دىعىن، قول­دارىنان كەلسە اياقتان شالعىسى كە­لە­تىندىكتەرىن ايتىپ، ءبىراز مۇڭايىپ تا العانداي بولدى. شىنىندا دا سول تۇس­تا مۇقاعالي پوەزياسىنىڭ شارىقتاپ تۇر­عان كەزى بولاتىن. بىراق حالىق جوعارى با­عالاعانمەن بيلىك باسىنداعىلار تاراپىنان باعالاۋ كەمشىن سوعىپ جاتتى. ۋاقتىلى كىتابى شىقپادى، قىز­­مەتتە دە بىردە بولىپ، بىردە بول­ماي، تۇرمىسى جۇدەۋلەۋ كۇي كەشتى. رۋحى اسقاق اقىن اعا­مىز بۇ­لاردىڭ بىردە-بىرەۋىنە مويى­ماي، بوركەمىك بولىپ جاسىماي، كۇن­دەلىكتى تىرشىلىگىن كەشىپ جاتتى. ارينە بۇل جاعدايلاردىڭ بار­لىعى الەمدىك ماسشتابتا ويلاي­تىن كۇردەلى بولمىس ءۇشىن وڭاي تيگەن جوق.

مۇقاعالي اعا ءومىرىنىڭ سوڭعى جىلدارى ءجيى-ءجيى سىرقاتتانىپ ءجۇردى. كەز­دەسكەن كەزدە بۇرىن­عى­داي كوڭىل كۇيى جوق. كوز جانارىندا ايىق­پاس مۇڭ بار سياق­تى. سونى مەن دە سەزىپ ىشتەي اعاما دە­گەن اياۋ­شىلىق بىلدىرەتىنمىن. اڭ­­گىمە-دۇكەن قۇرعان كەزىمىزدە  سال­ماقتى سوز­دەر ايتىپ، تۋعان جەرى قا­راسازدى، شال­كودە جايلاۋىن ءجيى-ءجيى ەسىنە الىپ وتى­رۋشى ەدى. قازاق ادەبيەتىمەن قوسا الەم­دىك ادەبيەتكە دە وتە جۇيرىك بولاتىن. مۇقاعالي اعامەن قانشاما رەت كەز­دەسكەنىم ەسىمدە جوق، بىراق ءاربىر كەز­دەسۋىم مەن ءۇشىن تاعىلىمى مول مەكتەپ ەدى.

بىردە مۇقاعالي اعاممەن كوڭىل­دى كەزىن­دە كەزدەسىپ قالدىم. امان­داسىپ، ءجون سۇ­راس­قاننان كەيىن: 

– بۇگىن ۇلكەن ءبىر شارۋانىڭ نۇكتەسىن قويدىم. سەن بىلەسىڭ بە؟ ءبىزدىڭ جەتىسۋ وڭى­رىندە، ونىڭ ىشىندە نارىنقول اۋدانىن­دا، ياعني ءوز سوزىمەن ايت­قان­دا: «ەلى – البان، جەرى – قارقارا، جايلاۋى – اسى، مە­كەنى – الماتىنىڭ باسى» بولعان سۇلۋ جەرلەردى مەكەن ەتكەن رايىمبەك بابام تۋرالى پوە­ما جازىپ ءبىتىردىم. مەنىڭشە، جا­مان شىقپاعان ءتارىزدى، – دەدى شابىتتانا سوي­لەپ. سول ساتتە اقىن اعاممەن بىرگە مەن دە قات­تى قۋاندىم. 

كەيىنىرەك بىلگەنىمدە مۇقاعالي اعام جوڭعار شاپقىنشىلىعىندا قايتا­لانباس ەرلىك جاساعان باتىر باباسى­ رايىم­­بەك تۋرالى تاريحي پوەما جازعان. بۇل پوە­مانىڭ اتىن «رايىمبەك! رايىم­بەك» دەپ قويىپتى. 

ءبىر وكىنىشتىسى، اقىن بۇل پوەما­سىنىڭ­ كوزى تىرىسىندە جارىققا شىق­قا­نىن كو­­رە المادى. قايتىس بول­عاننان كەيىن­ عانا «لەنينشىل جاس» (قازىرگى «جاس الاش») گازەتىندە جارىق كوردى. با­سى­لىم­نىڭ سول كەزدەگى رەداكتورى، ۇلت­جاندى ازامات، كورنەكتى جازۋشى سەي­داحمەت بەر­دىقۇلوۆتىڭ تابانىنىڭ ءبۇ­رى بار­لىعىنىڭ ارقاسىندا عانا جۇز­مىڭداعان وقىرماندارىنا جاريا­ بولدى. ويتكەنى، كەڭەس ءداۋىرى كەزىن­دە اتا-­بابا رۋحىن ۇلىقتاۋعا، جەكە باتىر تۇل­عا­لارعا شىعارما ارناۋعا تىيىم سالىنعان ەدى. سوعان قا­راماستان بۇل پوەمانى جاريالاۋ سەيداحمەت اعانىڭ ۇلكەن ەرلىگى بولاتىن.

مۇقاعالي ماقاتاەۆتىڭ بۇل پوە­ما­سى قازاق ادەبيەتىنە قوسىل­عان ۇلكەن ول­جا ەدى. اقيىق اقىن ءوزىنىڭ قىسقا عا­نا عۇمىرى ىشىندە جەتى جۇزدەن استام ولەڭ، ءارتۇرلى تاقىرىپتارعا ون التى پوە­ما جاز­عان ەكەن. ال وننان استام شەتەل كلاسسيك اقىندارىنىڭ ولەڭدەرىن ءتار­­جىمالاپ قازاق وقىرماندارىنا جەت­كىزگەنىن ەسكەرسەك، ادەبيەتتەگى ەڭبەگى ەسەلەنە تۇسپەك. ارينە بۇل قىرىق بەس جىل عانا ءومىر سۇرگەن اقىن ءۇشىن از ەڭ­بەك ەمەس.

1976 جىلدىڭ ناۋرىز ايىنىڭ سوڭعى كۇندەرى قازاق حالقى ءۇشىن قارالى كۇن بولدى. سول كۇنى قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ تومەنگى قاباتىنىڭ فويەسىندە اقيىق اقىن مۇقاعالي ماقاتاەۆتى ال­ماتى حالقى اقتىق ساپارعا شىعارىپ سالدى. اقىنىن جەر قوينىنا قيماي ەگىلىپ جىلاعان حالىقتا ەسەپ جوق. قاي­تىس بولعان كۇننەن باستاپ كەڭسايعا جەر­لەۋ راسىمىنە دەيىن باسى-قاسىندا جۇر­گەن مۇقاعالي اعانىڭ ادەبيەتتەگى اكەسى سانالعان ءابدىلدا تاجىباەۆ بارلىق شارۋانى ءوز قولىنا العان ەدى. ءسويتىپ سول كۇننەن باستاپ مۇقاعالي اقىننىڭ ەكىنشى ءومىرى باستالدى.

مۇقاعالي اعا ومىردەن وتكەلى ونىڭ – ەلۋ جىلدىق، الپىس جىل­دىق، جەتپىس جىلدىق، سەكسەن جىل­دىق مەرەيتويلارىن بۇكىل قا­زاق ەلى بولىپ اتاپ ءوتتى. مەن دە وسى تويلارعا تۇگەل قاتىسىپ، بۇ­كىل ءىس-شا­رالارىنا كۋا بولدىم.­ ال ودان باسقا كۇندەلىكتى ومىرىمىزدە ءوتىپ جاتقان كەزدەسۋلەر مەن كەشتەرىمىز قانشاما؟ قازاق حالقى جەر بەتىن­دە ءومىر ءسۇرىپ جاتسا، مۇقاعالي اقىن­نىڭ رۋحى اسقاقتاي بەرەتىنى ءسوزسىز.

13.04.1976 جىل

قايىربەك اسانوۆ،

قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى

سوڭعى جاڭالىقتار

ءۇي جانۋارىنان ۆيرۋس جۇعا ما؟

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 18:39

التىن قورىمىز كوبەيىپ كەلە جاتىر

قازاقستان • بۇگىن، 17:30

اقمولادا تاعى ءبىر ناۋقاس انىقتالدى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 16:07

قارعىن سۋ بالكاشيندى باسىپ قالدى

ايماقتار • بۇگىن، 16:05

تاسقىننىڭ بۇگىنگى احۋالى

ايماقتار • بۇگىن، 15:42

سالەحاردتان كەلگەن تسيكلون

ايماقتار • بۇگىن، 15:30

ەلوردادا جالپى جاعداي تۇراقتى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 14:50

فۋتبول ماۋسىمى جالعاسا ما؟

سپورت • بۇگىن، 14:48

ۇقساس جاڭالىقتار