تاريح • 06 قىركۇيەك، 2018

ارحەولوگتار ارقادا اقىلداستى

280 رەتكورسەتىلدى

قاراعاندى وبلىسىندا ۇلى عا­لىم قانىش ساتباەۆتىڭ عى­لىمي باستامالارى مەن مۇرا­سىن دارىپتەۋ ماقساتىندا «ق.ي.سات­باەۆ – تۇلعا. پاتريوت. عا­لىم» دەگەن تاقىرىپتا حا­لىق­ارالىق سيمپوزيۋم ءوتتى. وب­لىس اكىمى ەرلان قوشانوۆ اۋقىمدى باسقوسۋعا ەلىمىزدىڭ ءار وڭىرىنەن جانە بىرقاتار شەتەل­دەردەن ارنايى كەلگەن ارحەولوگ عالىمدارمەن كەزدەستى. ولار­دىڭ قاتارىندا ەجەلگى شىعىس ازياداعى تەمىر ءداۋىرىن زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتو­رى، جاپونيانىڭ ەحيمە ۋني­ۆەر­سيتەتىنىڭ پروفەسسورى ياسۋيۋ­كي مۋراكامي، رەسەي عىلىم اكا­دەمياسى ارحەولوگيا ينس­تي­تۋتىنىڭ پروفەسسورى سەر­گەي كۋزمينىح، ۋرال مەم­لە­كەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ (ەكا­تە­رينبۋرگ ق.) پروفەسسورى ليۋد­ميلا كورياكوۆا، ە.بوكەتوۆ اتىن­داعى قارمۋ-دىڭ پروفەسسورى ساعىندىق جاۋىنباەۆ، سارىارقا ارحەولوگيالىق ينس­­­تيتۋتىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى يگور كۋكۋشكين سياقتى بەلگىلى زەرتتەۋشىلەر بار. 

– قاراعاندى ءوڭىرىنىڭ جەر قويناۋى عانا ەمەس، تاريحى دا اسا باي، – دەدى كەزدەسۋدە ءسوز العان وبلىس باسشىسى. – عالىمدارى­مىز ارقا ءتوسىنىڭ تالاي قۇپياسىن اشقان، دەگەنمەن، ولكەمىزدىڭ ءالى قانشاما اشىلماعان سىرى بار. سوندىقتان سىزدەردىڭ الداعى زەرتتەۋ جۇمىستارىنا قوسار ۇلەستەرىڭىز زور.

جاپون عالىمى قاراعاندىعا وسىمەن ءتورتىنشى مارتە كەلىپ وتىر ەكەن. ول بۇعان دەيىن قار­قا­رالىداعى كەنت تاۋىنىڭ قات­پارلارىن زەرتتەۋ ەكسپەديتسياسىنا قاتىسقان. 

– تاريحي جەرلەرمەن تانى­سىپ، عىلىمي قازبا جۇمىس­تارىنا قاتىسۋعا پروفەسسور س.جا­ۋىن­باەۆ باستاعان ەكسپەدي­تسيا زور مۇمكىندىك بەردى. قاراعاندى وبلىسىندا مەتالل ءوندىرىسىن تەرەڭ تۇسىنۋگە بولادى. مەن قا­زاقستاندىق عالىمدارمەن ارحەو­لوگيالىق جۇمىستاردى ودان ءارى جالعاستىرۋعا مۇددەلىمىن، – دەدى ياسۋيۋكي مۋراكامي. 

ال رەسەي عىلىم اكادە­ميا­سىنىڭ وكىلى س.كۋزمينىحتىڭ  ايتۋىنشا، تالاي عاسىرلار بۇ­رىن قازاق جەرى ەۋرازيا كە­ڭىس­تىگىن ءتۇرلى مەتالدارمەن قام­تاماسىز ەتكەن ۇلكەن ورتا­لىق بولعانىن دالەلدەيتىن ارحەو­لوگيالىق ايعاقتار بار. 

– ورتالىق قازاقستانداعى تاۋ-كەن ءىسى مەن مەتاللۋرگيانىڭ باستاۋىندا قانىش ساتباەۆ تۇر، – دەيدى ارحەولوگ. – ونىڭ ءىسىن قا­ز­اقستاندىق ارحەولوگتاردىڭ بىرنەشە بۋىنى جالعاستىرعان. دەسەك تە، زەرتتەۋدى قاجەت ەتە­تىن تىڭ دۇنيەلەر ءالى دە كوپ. مى­سالى، پروفەسسورلار يا.مۋرا­كا­مي مەن س.جاۋىنباەۆ ءبىزدىڭ داۋى­رىمىزدەن دە بىرنەشە مىڭ جىل بۇرىنعى قولا داۋىرىندە تەمىر ءوندىرىسى بولعان دەگەن تۇجىرىمعا باستايتىن ماڭىزدى دايەكتەرگە قول جەتكىزدى. بۇل اسا تىڭ ءارى تاڭعاجايىپ ماسەلە. بۇل ماتەريالدار ەۋرازيا كە­ڭىستىگىندەگى مەتاللۋرگيانىڭ قالىپتاسۋ تاريحىن زەرتتەۋگە ايتارلىقتاي جاڭالىق بولىپ ەنبەك.

كەزدەسۋدى قورىتىندىلاعان ەرلان قوشانوۆ سيمپوزيۋمعا قاتىسۋشىلارعا العىسىن ءبىل­دىرىپ، تۋعان ولكە تاريحىن ماقتان تۇتۋ، بارىمىزدى كورسەتە ءبىلۋ پەرزەنتتىك پارىز ەكەنىن ەسكە سالدى. 

– بۇل ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىنىڭ اياسىندا الدىمىزعا قويعان مەم­­لەكەتتىك ماڭىزداعى تاپ­­سىر­مالاردىڭ ءبىرى، – دەدى ەر­لان جاقان ۇلى. –  ياعني تاريحىمىزدى زەردەلەۋ، ارحەولوگيالىق قازبا جۇمىستارى مەن عىلىمي زەرتتەۋلەرگە دەن قويۋ كەرەك. بۇل جۇمىستارعا مەملەكەت تاراپىنان قاراجات بولىنەدى. عىلىمي جۇمىستارعا شەتەلدىك ماماندار دا ۇلەس قوسسا، مۇم­كىندىكتەرىمىز ارتا تۇسپەك.

بيىل قاراعاندى وبلى­سىن­داعى ساتباەۆ قالاسى ءوزىنىڭ 45 جىلدىعىن اتاپ وتۋدە. سيمپو­زيۋم جۇمىسى اتى دا، زاتى دا مەتاللۋرگيامەن، قازاق كەن ءىسى­نىڭ اتاسى قانىش ساتباەۆتىڭ ەسىمىمەن تىعىز بايلانىستى شاھاردا جالعاسپاق. وسى عىلى­مي جيىندا كەڭەس قۇرعان عالىم­دار كەلەشەكتە بىرلەسە جۇمىس ىستەمەك. ولاردىڭ ىزدەنىستەرى مەن ەڭبەكتەرى ەل مەن جەر يگى­لىگىنە قىزمەت ەتەرى كۇمانسىز.

قايرات ءابىلدا،

«ەگەمەن قازاقستان»

قاراعاندى

سوڭعى جاڭالىقتار

ىستىق تاماق تاراتتى

قازاقستان • بۇگىن، 17:59

جاقسى اكىم جالعىز جۇرەدى

تانىم • بۇگىن، 17:02

بەتپەردە كيگەن كوكتەم

تانىم • بۇگىن، 16:55

ۇقساس جاڭالىقتار