قازاقستاندا عىلىمدى قارجىلاندىرۋ كولەمى كەيىنگى التى جىلدا التى ەسەگە ارتتى. ەلىمىز حالىقارالىق عىلىمي ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتىپ, شەتەلدىك جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ فيليالدارىن اشىپ جاتىر. قازىرگى ۋاقىتتا قازاقستاندا الەمنىڭ جەتەكشى ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ 33 فيليالى جۇمىس ىستەيدى. بۇل كورسەتكىش الداعى ۋاقىتتا ارتا تۇسپەك.
بۇل دەرەكتەر تۇركىستاندا وتكەن تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمىنا (تمۇ) مۇشە ەلدەر ءبىلىم مينيسترلەرىنىڭ IX وتىرىسىندا ايتىلدى. قازاقستان, ازەربايجان, قىرعىزستان, تۇركيا, وزبەكستاننىڭ ءبىلىم جانە عىلىم سالاسىنا جاۋاپتى ۆەدومستۆولارىنىڭ باسشىلارى, سونداي-اق تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمىنىڭ باس حاتشىلىعى مەن تۇركى اكادەمياسىنىڭ وكىلدەرى قاتىسقان وتىرىس بارىسىندا تۇركى مەملەكەتتەرى اراسىنداعى ءبىلىم, عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم سالالارىنداعى ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى دامىتۋ, اكادەميالىق ۇتقىرلىقتى كەڭەيتۋ, بىرلەسكەن عىلىمي زەرتتەۋلەردى جۇزەگە اسىرۋ جانە ورتاق ءبىلىم بەرۋ جوبالارىن ىلگەرىلەتۋ ماسەلەلەرى تالقىلاندى.
عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ءمينيسترى ساياسات نۇربەك تۇركى مەملەكەتتەرى اراسىنداعى عىلىمي جانە اكادەميالىق ىقپالداستىقتىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالىپ, قازاقستاننىڭ عىلىم مەن يننوۆاتسيالاردى دامىتۋ باعىتىندا جۇيەلى جۇمىستار جۇرگىزىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق مينيستر قازاقستاننىڭ تۇركى اكادەمياسى جانىنداعى عىلىمي كەڭەسكە توراعالىقتى قابىلداعانىن ايتىپ, ازەربايجان رەسپۋبليكاسىنا اتقارعان جۇمىسى ءۇشىن العىس ءبىلدىردى. «قازاقستان تۇركى مەملەكەتتەرى اراسىنداعى عىلىمي جانە اكادەميالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا باعىتتالعان باستامالاردىڭ ساباقتاستىعىن قامتاماسىز ەتەدى. ءبىز تۇركى اكادەمياسىنىڭ ءبىلىم الماسۋ مەن ينستيتۋتسيونالدىق ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ ءتيىمدى الاڭى رەتىندەگى ءرولىن ودان ءارى نىعايتۋ ءۇشىن بارلىق مۇشە مەملەكەتتەرمەن تىعىز جۇمىس جۇرگىزەمىز», دەدى مينيستر. ءمينيستردىڭ مالىمدەۋىنشە, تۇركىستانداعى باسقوسۋدا ماڭىزدى شەشىمدەر قابىلداندى. بولون, ليسسابون, توكيو كونۆەنتسيالارىنا قوسىلعان قازاقستان سەكىلدى تۇركى ەلدەرى دە وسىنداي ۇدەرىستەردى باستاماقشى. وتىرىستا سول ۇدەرىستەردىڭ ماڭىزدى باعىتتارى ايقىندالدى. ءبىرىنشىسى, تۇركى مەملەكەتتەرى اراسىنداعى جوعارى ءبىلىم بەرۋ كەڭىستىگىن ينتەگراتسيالاۋعا, عىلى-مي-ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى جۇيەلى تۇردە دامىتۋعا باعىتتالعان ستراتەگيالىق ماڭىزى زور حالىقارالىق باستاما – ORHUN اكادەميالىق ۇتقىرلىق باعدارلاماسى. ستۋدەنتتەردىڭ اكادەميالىق تاجىريبە الماسۋىن قامتاماسىز ەتۋ, ولاردىڭ كاسىبي قۇزىرەتتىلىگىن ارتتىرۋ, سونداي-اق ورتاق تاريحي-مادەني مۇرانى تەرەڭ ءارى كەشەندى زەردەلەۋىنە جاعداي جاساۋ باعدارلامانىڭ نەگىزگى ماقساتى. «ەندى سوعان ازەربايجان, وزبەكستان, قازاقستان, قىرعىزستان تولىققاندى قوسىلىپ, ستۋدەنتتەرىمىزگە باسقا تۇركى ەلدەرى ۋنيۆەرسيتەتتەرىنە بارىپ, الماسۋعا مۇمكىندىك بەرىپ جاتىرمىز. ونىڭ ۇستىنە جاس عالىمدارىمىزعا دا ۇلكەن جول اشىلىپ وتىر. تۇركى ەلدەرىنىڭ ستۋدەنتتەرى ەندى وقۋىن بىتىرگەندە ولاردىڭ ديپلومدارى, عىلىمي جانە اكادەميالىق دارەجەلەرى تۇركى ەلدەرىنىڭ كەڭىستىگىندە تانىلاتىن بولادى. جۇمىسقا ورنالاسۋ, ءوز مانساپتارىن جالعاستىرۋ, عىلىمي جوبالارمەن اينالىسۋ مۇمكىندىگى بولادى», دەدى مينيستر. سونداي-اق وتىرىس ناتيجەسىندە دەكلاراتسيا قابىلدانىپ, تۇركى ەلدەرى ۋنيۆەرسيتەتتەرى ليگاسى قۇرىلدى.
ءىس-شارا اياسىندا تۇركى اكادەمياسى عىلىمي كەڭەسىنىڭ وتىرىسى دا وتكىزىلدى. كەڭەس جۇمىسىنا تۇركى اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى شاحين مۇستافاەۆ, ازەربايجان رەسپۋبليكاسىنىڭ عىلىم جانە ءبىلىم ءمينيسترى ەمين امرۋللاەۆ, تۇركيا ۇلتتىق ءبىلىم ءمينيسترى يۋسۋف تەكين, قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ عىلىم, جوعارى ءبىلىم جانە يننوۆاتسيالار ۆيتسە-ءمينيسترى دۋرۋس كوزۋەۆ, تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمىنىڭ باس حاتشىسى كۋبانىچبەك ومۋراليەۆ, تۇركيا جوعارى ءبىلىم كەڭەسىنىڭ توراعاسى ەرول وزۆار جانە وزبەكستان رەسپۋبليكاسى جوعارى ءبىلىم, عىلىم جانە يننوۆاتسيالار ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ساردور رادجابوۆ قاتىستى. عىلىمي كەڭەستە تۇركى اكادەمياسىنىڭ 2024–2025 جىلدارداعى قىزمەتىنىڭ قورىتىندىلارى, 2026 جىلعا ارنالعان جۇمىس جوسپارى مەن باسىم عىلىمي زەرتتەۋ باعىتتارى قارالدى. قاتىسۋشىلار اكادەميانىڭ تۇركى حالىقتارىنىڭ تاريحي-مادەني مۇراسىن زەرتتەۋ, ارحەولوگيالىق ەكسپەديتسيالار ۇيىمداستىرۋ, ءتىل, تاريح, تۇراقتى دامۋ, ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگى, سۋ رەسۋرستارىن باسقارۋ جانە كليماتتىڭ وزگەرۋى باعىتتارىنداعى جوبالارىنا جوعارى باعا بەردى.
سونداي-اق كەڭەس بارىسىندا تۇركى اكادەمياسى عىلىمي كەڭەسىنىڭ توراعالىعى ازەربايجان رەسپۋبليكاسىنان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنا رەسمي تۇردە تاپسىرىلدى. سونىمەن قاتار قابىلدانعان شەشىمدەر حاتتاماسىنا قول قويۋ ءراسىمى ءوتتى. ءىس-شارا قورىتىندىسى بويىنشا تاراپتار تۇركى الەمىندەگى ءبىلىم جانە عىلىم سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى تەرەڭدەتۋگە, بىرلەسكەن زەرتتەۋلەردى قولداۋعا جانە ورتاق عىلىمي-ءبىلىم بەرۋ كەڭىستىگىن دامىتۋعا باعىتتالعان جۇمىستى جالعاستىرۋعا ۋاعدالاستى.
تۇركىستان