ورال قالاسىندا بەلگىلى باعبان قايرات كارىموۆتىڭ تالىمباعىندا «تاريحتىڭ ءتىرى كۋاسى» اتتى بىرەگەي جوبا باستالدى. مۇندا تانىمال تۇلعالارعا, تاريحي وقيعالارعا قاتىسى بار تەرەك كوشەتتەرى ەگىلەدى.
جاقىندا وسى اكتسيا اياسىندا تالىمباققا جاڭا وسكىن – قازاق تاريحىنداعى تانىمال تۇلعا جاڭگىر حان بوكەي حان ۇلىنىڭ ەسىمىمەن بايلانىستى قاراعاي كوشەتى ەگىلدى. نارىن قۇمنىڭ ورتاسىنا قاراعاي ورمانىن ەككەن جاڭاشىل حاندى ەسكە سالاتىن جاس تال سول تاريحي توپىراقتان ارنايى اكەلىنگەن. تاريحي تەرەكتى ەگۋ قۇرمەتى تانىمال اقىن, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى اقۇشتاپ باقتىگەرەەۆاعا تاپسىرىلدى.
«حان ورداسىندا كەزىندە جاڭگىر حان ءوز قولىمەن ەككەن قاراعايدىڭ تۇقىمى ساقتالعان دەسەدى. بۇل اعاش – تەك تابيعات كوركى ەمەس. اتا-بابامىز قاراعايدى بەكەر ەكپەگەن. ءبىر جاعىنان, ول ەل شەكاراسىن ايقىنداپ, قورعاۋعا قىزمەت ەتسە, ەكىنشى جاعىنان, قۇم كوشكىنىن توقتاتىپ, جەردى شولەيتتەنۋدەن ساقتاعان. بۇگىندە قۇمنىڭ كوشۋى سايابىرسىدى. ايتپەسە كەزىندە قانشاما اۋىل قۇم استىندا قالىپ قويعانى تاريحتان بەلگىلى. سول قاسيەتتى قاراعايدىڭ تۇقىمىن ەل يگىلىگىنە جاراتۋعا مۇمكىندىك جاساعان قايرات باۋىرىما شىنايى ريزامىن. مەن بۇل قاراعايدى جاي عانا اعاش ەمەس, بولاشاق ۇرپاققا جولدانعان ءۇن, امانات دەپ قابىلدايمىن» دەيدى اقۇشتاپ اقىن.
– كورشىلەس رەسەيدە ەرەكشە باعدارلاما بار: تاريحي وقيعالارمەن نەمەسە بەلگىلى تۇلعالارمەن بايلانىسى بار تەرەككە ارنايى مارتەبە بەرىلىپ, مەملەكەت قورعاۋىنا الىنادى. ءبىراز جىل بۇرىن اقىن سەرگەي ەسەنيننىڭ تۋعان جەرىنە, كونستانتينوۆو اۋىلىنا جولىمىز تۇسكەندە, بىزگە ەرەكشە سىي جاسادى. اقىننىڭ ءوزى 1924 جىلى ءۇيىنىڭ الدىنا وتىرعىزعان تەرەكتىڭ كوشەتىن تابىستادى. كەيىن بۇل كوشەتتى تۋعان ولكەمىزگە اكەلىپ, باققا شانشىپ قويدىق. سونداي-اق يۆان تۋرگەنەۆ مۋزەيىنەن اكەلىنگەن ەمەننىڭ كوشەتى دە ءوز ورنىن تاپتى. بۇگىن قازاقتىڭ ءتول تاريحىنا قاتىستى وسىمدىك – جاڭگىر حاننان قالعان تاريحي توعايدان اكەلىنگەن كوشەتتى اقىن اقۇشتاپ باقتىگەرەەۆا ءوز قولىمەن ەكتى. وسىلايشا, ءبىز دە تۋعان ولكەمىزدە تانىمال تۇلعالار مەن تاريحي ورىندارعا قاتىستى اعاش كوشەتتەرىن اكەلىپ, تاريحي اللەيا جاساساق, وسىنى داستۇرگە اينالدىرساق دەگەن ويعا كەلدىك. بۇل وتكەنگە تاعزىم ەتىپ, كەلەر ۇرپاققا ونەگە بولاتىن يگى ءىس قوي, – دەيدى جوبا جەتەكشىسى قايرات كارىموۆ.
بەلگىلى باعبان بىزبەن اڭگىمەسىندە قازاق تاريحىنا قاتىستى تاعى قانداي تال-تەرەك بولعانىن سۇراپ, كوپشىلىكتەن ۇسىنىس كۇتەتىنىن جەتكىزدى. ەندەشە, قۇرمەتتى وقىرمان, ءسىز نە ايتاسىز؟
باتىس قازاقستان وبلىسى