مەملەكەتتىك حاتشى قانات ساۋداباەۆ استانا تورىندە ءوتىپ جاتقان يسلام ىنتىماقتاستىق ۇيىمى سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى كەڭەسىنىڭ 38-ءشى سەسسياسىنا قاتىسۋعا كەلگەن بىرقاتار دەلەگاتسيا باسشىلارىن قابىلدادى.
قانات بەكمىرزا ۇلى ەڭ اۋەلى ۇلىبريتانيا جانە سولتۇستىك يرلانديا بىرىككەن كورولدىگى دەلەگاتسياسىنىڭ باسشىسى, قازىرگى كونسەرۆاتيۆتى بيلىك پارتياسىنىڭ تەڭ ءتورايىمى بارونەسسا سايدا ۋورسيمەن كەزدەستى. باسقوسۋ كەزىندە مەملەكەتتىك حاتشى استانادا ۇيىمداستىرىلعان يسلام الەمىنە قاتىستى اۋقىمدى جيىننىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالدى. «قازاقستان پرەزيدەنتى سەسسياعا قاتىسۋشىلارعا ارناعان سوزىندە يسلام ۋمماسى الدىندا تۇرعان تۇيتكىلدى ماسەلەلەردى ناقتى اتاپ كورسەتتى. سونداي-اق, سول ماسەلەلەردى شەشۋ جولدارىنا دا توقتالعان ەدى. بۇل, ەڭ الدىمەن, يسلام قوعامداستىعىن جانداندىرۋ. ەكىنشىدەن, يسلام الەمى ەلدەرىنىڭ باي تابيعي رەسۋرستارىن حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايى مەن تۇرمىس-تىرشىلىگى جولىندا ءتيىمدى پايدالانۋ. ال ۇشىنشىدەن, شىعىس پەن باتىس اراسىنداعى ءۇنقاتىسۋدى نىعايتۋ جانە دامىتۋ. ءبىزدىڭ ەل ءوزىنىڭ تاجىريبەسى ارقىلى وسى توڭىرەكتەگى ماسەلەلەردى شەشۋگە كۇش سالىپ كەلەدى. 20 جىل بەدەرىندە قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ ساليقالى ساياساتى ارقاسىندا ەل ىشىندەگى تۇراقتىلىق, بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىم ساقتالىپ كەلەدى. ەلىمىزدە 46 كونفەسسيانىڭ 130-دان استام ەتنوس وكىلدەرى تۇرادى. سوندىقتان, ءبىز بۇرىنعى كەڭەس وداعى ەلدەرىنىڭ ىشىندە وسىنداي ۇستامدى ساياساتتى ءجۇرگىزىپ كەلەتىن ەلدەردىڭ ءبىرى ەكەنىمىزدى ماقتان تۇتامىز. سول ساياساتتىڭ ارقاسىندا مەملەكەتتە ەشقانداي شيەلەنىس ورىن العان جوق. بۇل – ءبىزدىڭ ەلدىڭ بولاشاقتاعى دامۋىنىڭ نەگىزى», دەدى قانات ساۋداباەۆ.
ال سايدا ۋورسي «يسلام ىنتىماقتاستىق ۇيىمى» سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى كەڭەسىنىڭ 38-ءشى سەسسياسىندا مۇسىلمان الەمىمەن جانە مۇسىلمان ەمەس الەمنىڭ ءتۇرلى قوعامداستىعىنىڭ ءوزارا قويان-قولتىق جۇمىس ىستەپ, ىنتىماقتاستىق ورناتۋى تۇرعىسىندا ايتىلعان وي-پىكىرگە قوسىلاتىنىن جەتكىزدى. «مەن ۇلىبريتانيا مينيسترلەر كابينەتىنىڭ ءمينيسترى بولعانىممەن, ءدىني سەنىمىم جاعىنان مۇسىلمانمىن. بۇل وسىنداي ىنتىماقتاستىقتىڭ قاجەتتىلىگىن دالەلدەيتىن مىسالداردىڭ ءبىرى», دەدى ول.
قانات ساۋداباەۆ يادرولىق قارۋ-جاراقتى تاراتپاۋ جونىندەگى ۇيىمنىڭ دايىندىق كوميسسياسىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى تيبور توتپەن دە كەزدەستى. «يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ جانە يادرولىق قاۋىپتى سەيىلتۋ باعىتىندا جۇمىس اتقارۋدا بەلسەندىلىك كورسەتىپ ءجۇرگەن ازاماتپەن, شىنايى دوسىمىزبەن جۇزدەسۋ ءبىزدىڭ كوڭىلىمىزگە ءاردايىم جىلىلىق ۇيالاتادى. ءسىز باسقاراتىن ۇيىممەن ءبىزدىڭ كوپ جىلدان بەرگى ىنتىماقتاستىعىمىز ءوز ناتيجەسىن بەرەدى. ءسىز قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ وسى ماسەلە توڭىرەگىندەگى باستامالارىن ۇنەمى قولداپ كەلەسىز. بۇۇ باس اسسامبلەياسى قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ 29 تامىزدى سەمەي پوليگونىنىڭ جابىلعان كۇنى دەپ جاريالاعان جارلىعى تۋرالى ارنايى قارار قابىلداعانى بەلگىلى. بۇل كۇن بۇگىندە يادرولىق سىناقتارعا قارسى ءىس-شارالاردىڭ حالىقارالىق كۇنى بولىپ بەكىتىلگەن. مەنىڭ ويىمشا, بۇل – ءبىزدىڭ ورتاق جەڭىسىمىز. بيىلعى جىلى وسى كۇندى جاي عانا اتاپ وتپەيمىز. بۇل جىل سەمەي سىناق پوليگونىنىڭ جابىلعانىنا 20 جىل تولۋىمەن دە ەستە قالادى. وسىعان وراي, بيىلعى جىلدىڭ قازان ايىندا استانادا «يادرولىق قارۋسىز الەم» دەگەن تاقىرىپپەن حالىقارالىق فورۋم وتەدى. وعان الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن يادرولىق قارۋسىزدانۋ قوزعالىسى باعىتىندا جۇمىس اتقارىپ جاتقان ازاماتتار كەلەدى. ءساتى تۇسكەن كەزدە ءسىزدى مەملەكەت باسشىسى اتىنان وسى اۋقىمدى شاراعا شاقىرامىن. بولاشاقتا ءوزىمىزدىڭ ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىعىمىزدى نىعايتا تۇسەمىز دەگەن ويدامىن», دەدى قانات ساۋداباەۆ.
تيبور توت ءوز سوزىندە يسلام ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە ەلدەردىڭ 90 پايىزعا جۋىعى ءبىزدىڭ يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ جونىندەگى كەلىسىمىمىزگە قول قويعان. ەندى 4 ەل وسى كەلىسىمگە قول قويماق. بيىلعى جىل سەمەي سىناق پوليگونىنىڭ جابىلعانىنا 20 جىل تولۋىمەن ەرەكشەلەنەدى. سونداي-اق, بيىل ءبىزدىڭ ورتاق كەلىسىمگە قول قويۋىمىزعا 15 جىل تولماق. يادرولىق قارۋسىزدانۋ باعىتىنداعى باستامالارى جاعىنان قازاقستان كوشباسشىلىق تىزگىندى ۇستاپ كەلەدى. استانادا وتەتىن «يادرولىق قارۋسىز الەم» حالىقارالىق فورۋمى اياسىندا ءبىز ءوزىمىزدىڭ ىنتىماقتاستىعىمىزدى ودان ءارى جالعاستىرا بەرەمىز دەگەن ويدامىن», دەدى ت. توت.
بۇل كۇنى مەملەكەتتىك حاتشى ەۋروپا كەڭەسى پارلامەنتتىك اسسامبلەياسىنىڭ توراعاسى مەۆليۋت چاۆۋشوعلىمەن دە كەزدەستى.
كەزدەسۋ بارىسىندا تاراپتار ن.نازارباەۆتىڭ باستاماسى بويىنشا جاسالعان «ەۋروپاعا جول» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن ءجۇزەگە اسىرۋ, وسى باعىتتاعى جۇمىستاردى ەۋروپادا جانداندىرۋ جونىندەگى ماسەلەلەر بويىنشا پىكىر الماستى.
«ەۋروپا كەڭەسىمەن اراداعى بايلانىسىمىز جىل وتكەن سايىن جاڭاشا جاندانىپ, وزگەشە قارقىن الىپ كەلەدى. بۇل رەتتە ءسىزدەردىڭ قولداۋلارىڭىز نەگىزىندە جۇزەگە اسىپ وتىرعان پارلامەنتارالىق بايلانىس ولشەمىنىڭ ماڭىزى زور. قازاقستان ءۇشىن دامۋدىڭ ەۋروپالىق ۆەكتورى ايرىقشا ماڭىزعا يە باسىمدىقتاردىڭ ءبىرى. قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ باستاماسىمەن قولعا الىنعان «ەۋروپاعا جول» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى – سونىڭ ايعاعى. سونداي-اق, وتكەن جىلى ەلىمىزدىڭ ەقىۇ-عا توراعالىق ەتۋى مەن ۇيىم ءسامميتىن وتكىزۋى دە حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ قازاقستان الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق, قوعامدىق-دەموكراتيالىق سالالارداعى ساياساتىن وبەكتيۆتى مويىنداۋدىڭ ءبىر كورىنىسى. سوندىقتان, ءبىز ەۋروپا الەمىمەن بايلانىسىمىزدى جالعاستىرا بەرەتىن بولامىز. ەۋروپا كەڭەسى مەن قازاقستان اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق تا ءوزىنىڭ يگى ناتيجەسىن بەرەدى دەگەن سەنىمدەمىن», دەدى ق. ساۋداباەۆ.
مەۆليۋت چاۆۋشوعلى دا ەۋروپا كەڭەسى مەن قازاقستان ءارىپتەستىگى قوس تاراپتىڭ ورتاق ءمۇددەلەرىنىڭ جۇزەگە اسۋىنا ىقپال ەتەدى دەگەن ويىن جەتكىزدى.
ءلايلا ەدىلقىزى.